I OSK 95/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska (spr.) sędzia NSA Irena Kamińska Protokolant sekretarz sądowy Małgorzata Kamińska po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 443/12 w sprawie ze skargi E. G. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 443/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę E. G. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że pismem z dnia 29 września 2009 r., Miejski Zarząd Dróg i Zieleni wystąpił do Wojewody Podkarpackiego o stwierdzenie nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działki nr [...]/7 i nr [...]/9 jako zajętej pod drogę publiczną - ul. J. w Rzeszowie. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., Wojewoda Podkarpacki odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa w/w nieruchomości przez Gminę Miasto Rzeszów wskazując, że z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynika, aby w dniu 31 grudnia 1998 r. nad nieruchomością oznaczoną jako działki nr [...]/11 i [...]/12 sprawowane było przez wnioskodawcę władztwo publicznoprawne. Powołał się przy tym na przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. wskazując, iż aby możliwe było stwierdzenie nabycia z mocy prawa nieruchomości na podstawie tego przepisu, powinny być spełnione łącznie wszystkie zawarte w nim przesłanki. Po rozpatrzeniu odwołania Gminy Miasta Rzeszów Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej uchylił zaskarżoną decyzję w całości i stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miasto Rzeszów prawa własności nieruchomości położonej w Rzeszowie, obręb 207, oznaczonej jako działki nr [...]/11 i nr [...]/12 zajętej pod drogę publiczną – ul. J. Minister wskazał, że z akt sprawy wynika, iż nieruchomość oznaczona jako działki nr [...]/11 o pow. 0, 0104 ha i nr [...]/12 o pow. 0,0016 ha, wydzielone z działki nr [...]/4 o pow. 0,0123 ha, objętej księgą wieczystą KW nr RZ1Z/00003309/3 - stanowiły w dniu 31 grudnia 1998 r. współwłasność E. G. (z d. P.) oraz J. C., J. C. i A. C.. W dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość nie była zatem własnością Skarbu Państwa ani jednostek samorządu terytorialnego. Na mocy uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Rzeszowie z dnia 12 października 1987 r., znak: XXI/168/87 w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich (Dz. Urz. Woj. Rzeszowskiego Nr 10, poz. 111) ulica J. zaliczona została do kategorii dróg lokalnych miejskich. Następnie na mocy przepisu z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. stała się z dniem 1 stycznia 1999 r. drogą gminną. Organ odwoławczy powołał się przy tym na mapę z projektem podziału nieruchomości z naniesioną granicą pasa drogowego oraz pieczęcią informującą, iż przebieg granicy pasa drogowego ul. J. zgodny jest ze stanem faktycznym w terenie na dzień 31 grudnia 1998r., z której wynika, iż działki nr [...]/11 i nr [...]/12 znajdowały się w granicach pasa drogowego ul. J. na dzień 31 grudnia 1998r. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że w sprawie zaistniała przesłanka zajętości nieruchomości pod pas drogowy w dniu 31 grudnia 1998r. Odnosząc się natomiast do kwestii władztwa publicznoprawnego Minister powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych podniósł, że udokumentowanie władania oznacza wykazanie, że na nieruchomości były wykonywane prace m.in. związane z utrzymaniem drogi, jej konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem. Wskazał przy tym na znajdującą się w aktach sprawy umowę z dnia 14 października 1998r. zawartą między Gminą Miastem Rzeszów - Miejskim Zarządem Dróg i Zieleni w Rzeszowie a Miejskim Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej Sp. z o.o. z siedzibą w Białej, dotyczącą zimowego utrzymania jezdni i chodników ulic będących w zarządzie Miasta Rzeszowa oraz alejek w parkach w latach 1998-2001 z której wynika, że nad ul. Jana Styki, a tym samym nad przedmiotową nieruchomością, sprawowane było władztwo publicznoprawne przed oraz w dniu 31 grudnia 1998r. Odnosząc się natomiast do kwestii bieżącego utrzymania działek nr [...]/11 i nr [...]/12 przez właściciela nieruchomości organ wskazał, że nie wykluczało to władania publicznego Gminy Miasta Rzeszowa. Skargę na powyższą decyzję wniosła E. G., zarzucając naruszenie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. (Dz. U. Nr 133 poz. 972 ze zm.) przez błędne uznanie, że wnioskodawca udowodnił władanie wnioskowaną do przejęcia na rzecz Gminy Miasta Rzeszów nieruchomością oznaczoną jako działki nr [...]/11 i [...]/12 powstałe z bezprawnego podziału jej działki nr [...]/4 obr. 207 Rzeszów. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za nieuzasadnioną Powołując treść art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), Sąd wskazał, iż nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie powołanego art. 73 ust. 1, uzależnione jest od łącznego spełnienia w dniu 31 grudnia 1998 r. następujących przesłanek: 1) zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, 2) pozostawania nieruchomości we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego, 3) brak przysługiwania prawa własności nieruchomości Skarbowi Państwa lub jednostkom samorządu terytorialnego. W ocenie sądu, wbrew twierdzeniom skarżącej, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sposób wystarczający wykazał, że sporne działki w dniu 31 grudnia 1998 r. pozostawały we władaniu Gminy Miasta Rzeszów. Dla wykazania władztwa publicznego wystarczające są bowiem umowy, których przedmiotem są np. prace konserwacyjne, modernizacyjne ulicy, w skład której weszła nieruchomość podlegająca komunalizacji. A zatem Sad uznał, że spełnione zostały łącznie przesłanki władania przedmiotową nieruchomością na dzień 31 grudnia 1998 r. i przesłanki przestrzennych granic zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną na datę 31 grudnia 1998 r., komunalizacja została przeprowadzona w sposób zgodny z prawem i brak jest podstaw do uchylenia wydanych w tym przedmiocie decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła E. G. Wyrok zaskarżono w całości zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), poprzez błędną wykładnię użytych w nim pojęć "władanie" oraz "zajęte pod drogi publiczne" w odniesieniu do spornych działek i w konsekwencji stwierdzenie nabycia z mocy prawa własności wspomnianych nieruchomości przez Gminę Miasto Rzeszów. W oparciu o powyższe zarzuty kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż w rzeczywistości działka nr [...]/4 objęta została we władanie Urzędu Miasta Rzeszów w dniu 1 marca 1996r., o czym świadczy wypis z rejestru gruntów noszący datę 1 marca 1996r. W następstwie wniosku złożonego przez E. G. w 1996r. o wyłączenie powyższej działki z władania Urzędu Miasta Rzeszów, Urząd uczynił to i w dniu 18 lipca 1996r. wydał wypis z rejestru gruntów, w którym figuruje jedynie współwłaścicielka E. G. i jej siostra Z. C. Od roku 1996r. do roku 2009 na obu działkach nic nie działo się, co wskazywać mogłoby, że stanowią one element ul. J., tzn. nie było tam wykonywanych żadnych prac przystosowujących chociaż w minimalnym stopniu którąkolwiek z tych działek do spełniania funkcji drogi publicznej, a więc nie prowadzono żadnych prac. Obie sporne działki cały ten czas były w użytkowaniu współwłaścicielek. Po złożeniu przez Gminę Miasto Rzeszów w roku 2009r. do Wojewody Podkarpackiego wniosku o stwierdzenie nabycia własności obu działek na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r., odbyła się rozprawa administracyjna oraz tzw. wizja lokalna, które potwierdziły brak podstaw do przyjęcia, że przed datą 1 stycznia 1999r. teren zajęty pod działki [...]/11 i [...]/12 znajdował się we władztwie Gminy Miasto Rzeszów. Ponadto argumentem przemawiającym za przyjęciem stanowiska, że w dniu 31 grudnia 1998r. Gmina Miasto Rzeszów nie władała terenem objętym działkami nr [...]/11 i nr [...]/12 jest pozorność umowy zawartej w dniu 14 października 1998 r. pomiędzy Miejskim Zarządem Dróg i Zieleni w Rzeszowie a Miejskim Przedsiębiorstwem Gospodarki Komunalnej w Rzeszowie, dotyczącej utrzymania czystości jezdni i chodnika ul. J.. Umowa ta jest pozorna, gdyż z wypisu z rejestru gruntów działki nr [...]/6 (dot. ul. J. Styki) sporządzonego w dniu 19 stycznia 1998r. oraz wypisu z rejestru gminnych z dnia 8 października 2002r. wyraźnie wynika, iż podmiotem władającym ulicą (a więc i działką [...]/6) był w tym okresie Wydział Gospodarki Komunalnej Urzędu Miasta Rzeszowa, a nie Miejski Zarząd Dróg i Zieleni. A skoro tak, to nie mógł zawrzeć on wspomnianej umowy "sam ze sobą". O istnieniu wskazanej umowy nic nie wiedziała skarżąca i pozostali współwłaściciele spornych działek, co więcej — nigdy oni nie widzieli, aby działki te były sprzątane, odśnieżane itp. Na działkach nr [...]/11 i nr [...]/12 nie było i nie ma położonego dywaniku z asfaltu, urządzonego chodnika czy przejścia, a trawę na tych działkach w okresie letnim kosili właściciele w/w działek. Dywanik asfaltowy został położony jedynie na działce oznaczonej jako [...]/6 (tj. ul. J.) w roku 2002. Faktycznie na działce nr [...]/11 posadowione są słupy, na których zawieszone są przewody telefoniczne prowadzące do posesji E. G. i za która ona zapłaciła Urzędowi Telekomunikacyjnemu. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy i w związku z tym podlegała oddaleniu. Wskazać należy, iż zarzut kasacyjny odnosił się jedynie do przepisów prawa materialnego. Brak jest natomiast zarzutu dotyczącego przepisów postępowania, co oznacza, iż nie został zakwestionowany ustalony w toku postępowania administracyjnego i przyjęty przez Sąd I instancji stan faktyczny. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że nie można w skardze kasacyjnej skutecznie stawiać zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego, gdy z jego uzasadnienia wynika, że wadliwie zostały ustalone okoliczności stanu faktycznego, bez wskazania przy tym, jakie normy postępowania naruszył Sąd pierwszej instancji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 października 2004 r. sygn.). Zwalczanie ustaleń faktycznych Sądu I instancji nie może nastąpić wyłącznie przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Konieczne jest w takiej sytuacji wykazanie, że błędne ustalenia są wynikiem naruszenia przez Sąd przepisów prawa procesowego. W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej podważył ustalenia stanu faktycznego w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego, co jednak nie mogło odnieść oczekiwanego skutku. Zatem, uznać należy, że stan faktyczny sprawy nie został przez skarżącą kasacyjnie skutecznie podważony, co w konsekwencji powoduje, że zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), należało uznać za niezasadny. Jako niezasadny ocenić należy także zarzut błędnej wykładni powołanego wyżej przepisu. Autor skargi kasacyjnej, formułując ten zarzut, nie uzasadnił go, nie podał też jak przepis ten winien być rozumiany i na czym polega wadliwość jego interpretacji zaprezentowana przez Sąd I instancji. Nie jest zatem możliwe odniesienie się do tak sformułowanego zarzutu. Mając powyższe na uwadze i uznając, że skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.