I OW 192/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Bielskiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Bielskim a Prezydentem Miasta Częstochowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie dzieci J. C., S. L. i L. B. umieszonych w pieczy zastępczej postanawia: oddalić wniosek.

Starosta Powiatu Bielskiego złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Powiatem Bielskim a Miastem Częstochowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do wydania decyzji w sprawie ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletnich S. L. i L. B. oraz J. C. umieszczonych w pieczy zastępczej. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że małoletni S. L. i L. B. zostali umieszczeni w rodzinie zastępczej M. i D. M. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Częstochowie z 26 czerwca 2023 r. sygn. akt V Opm 26/23, natomiast J. C. został umieszczony w rodzinie zastępczej M. i B. małż. K. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Częstochowie z 29 maja 2023 r. sygn. akt V Nsm 842/23. Z dokonanych ustaleń wynika, że matka biologiczna dzieci A. C. od 2021 r. przebywała w ośrodku wsparcia – Domu Samotnej Matki i Dziecka w [...]. To właśnie z Miastem Częstochowa wiązała swoje plany na przyszłość. A. C. starając się o przywrócenie jej władzy rodzicielskiej, podała adres [...] ul. Z. N. [...]. W konsekwencji, zdaniem wnioskującego, to Miasto Częstochowa, ze względu na miejsce zamieszkania dzieci przed umieszczeniem ich w pieczy zastępczej, jest właściwe do ponoszenia wydatków z tego tytułu. W odpowiedzi na ww. wniosek Miasto Częstochowa wniosło o wskazanie Powiatu Bielskiego jako właściwego do ponoszenia odpłatności za pobyt małoletnich dzieci w rodzinie zastępczej, gdyż matka dzieci ostatnio była zameldowana na pobyt stały na terenie ww. powiatu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm. dalej jako k.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w niniejszej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość pomiędzy Powiatem Bielskim a Miastem Częstochowa w przedmiocie wskazania organu właściwego do ponoszenia wydatków za pobyt małoletnich S. L. i L. B. oraz J. C. w pieczy zastępczej. Należy jednak wskazać, że spór o właściwość może powstać tylko w ramach konkretnej sprawy administracyjnej, która jest przedmiotem prowadzonego postępowania, albo co do której odmówiono nadania biegu postępowaniu, a więc która podlega władczemu rozstrzygnięciu organów administracji publicznej, w szczególności w drodze decyzji administracyjnej. Spór o właściwość nie może w ogóle powstać, jeżeli jeden z organów mających w tym sporze pozostawać załatwił już sprawę w sposób określony w art. 104 k.p.a., czyli co do zasady wydał decyzję administracyjną rozstrzygającą ją co do istoty. Wówczas spór przestaje już istnieć, a postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym jest bezprzedmiotowe. Jeżeli sprawę zakończono decyzją, wówczas właściwość organu może być badana wyłącznie w ramach kontroli prawidłowości podjętego aktu administracyjnego, przeprowadzonego w stosownym trybie, czy to przez organ orzekający w kwestii odwołania lub wniosku o stwierdzenie nieważności, czy to przez sąd administracyjny rozpoznający skargę na ten akt (por. postanowienia NSA z: 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OW 27/20; 6 grudnia 2019 r., sygn. akt i OW 176/19: 16 czerwca 2019 r., sygn. akt I OW 170/19 – dostępne pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika, że małoletni S. L. i L. B. zostali umieszczeni w rodzinie zastępczej M.i D. M. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Częstochowie z 26 czerwca 2023 r. sygn. akt V Opm 26/23, natomiast J. C. został umieszczony w rodzinie zastępczej M. i B. małż. K. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Częstochowie z 29 maja 2023 r. sygn. akt V Nsm 842/23. Na skutek powyższego ww. M. i D. M. decyzjami Prezydenta Miasta Częstochowa z 11 lipca 2023 r. nr SPZ.734.1.12.2023.2.DP oraz nr SPZ.734.1.13.2023.2.DP przyznano świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania małoletnich L. B. i S. L.. Z kolei decyzją Starosty Bielskiego z 19 czerwca 2023 r. nr RZ/PP-337/23 przyznano M. i B. małż. K. świadczenie na pokrycie kosztów utrzymania małoletniego J.C.. Oznacza to, że w dniu składania wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, tj. 30 sierpnia 2023 r. (data wpływu wniosku do Sądu), w sprawie dotyczącej ponoszenia wydatków na opiekę i wychowanie małoletnich S. L. i L. B. oraz J. C. sprawa została rozpatrzona poprzez wydanie powyższych decyzji administracyjnych. Tym samym spór o właściwość miejscową nie istniał. Mając zatem na względzie, że będące w sporze organy rozpoznały sprawę merytorycznie i podjęły rozstrzygnięcie, to tym samym uznały one za właściwe do załatwienia sprawy. Przy tym bez znaczenia jest, czy uznanie swej właściwości było prawidłowe (por. postanowienie NSA z 31 lipca 2014 r., sygn. akt I OW 130/14 oraz postanowienia NSA: z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 330/20; z 5 listopada 2019r., sygn. akt I OW 125/19). W konsekwencji stwierdzić należy, że spór o właściwość między organami nie występuje, a wniosek podlega oddaleniu. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie 15 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.