I OW 209/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski (spr.) NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Miasta S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Miasta S. a Burmistrzem Miasta J. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku o przyznanie zasiłku okresowego i świadczenia pieniężnego na zakup żywności postanawia wskazać Burmistrza Miasta J. jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 8 SIERPNIA 2024 R. BURMISTRZ MIASTA S. WYSTĄPIŁ Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A BURMISTRZEM MIASTA J. W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU B.D. O POMOC FINANSOWĄ W FORMIE ZASIŁKU OKRESOWEGO, ŚWIADCZENIA PIENIĘŻNEGO NA ZAKUP ŻYWNOŚCI. W uzasadnieniu organ wskazał, że zainteresowana przebywa podobnie jak jej ojciec i syn na terenie J. Zainteresowana mieszka w mieszkaniu pozbawionym prądu, ale czystym, z dostępem do bieżącej zimnej wody, z dostępem do toalety, wyposażonym w niezbędne sprzęty gospodarstwa domowego, w związku z czym nie można jej uznać za osobę bezdomną. W ocenie wnioskodawcy uzasadnia to określenie właściwości miejscowej organu na podstawie miejsca zamieszkania zainteresowanej. Odpowiedzi na wniosek nie udzielono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Rozpoznając wniosek Burmistrza Miasta S. należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta J. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe miejscowo do rozpatrzenia wniosku zainteresowanej o udzielenie jej pomocy finansowej. Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 901, z późn. zm.), dalej: u.p.s., właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Jednocześnie w przypadku osoby bezdomnej – w myśl art. 101 ust. 2 u.p.s. – właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały. Odnotować przy tym wypada, że ustawa o pomocy społecznej nie posługuje się wyrażeniem "osoba bezdomna" w znaczeniu powszechnym, gdyż akt ten zawiera własną definicję tego pojęcia. Zgodnie bowiem z art. 6 pkt 8 u.p.s. przez osobę bezdomną ustawa rozumie osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 310/20, czy z 8 stycznia 2025 r., sygn. akt I OW 183/24). Jak wynika z akt sprawy, zainteresowana mieszka w lokalu mieszkalnym posiadającym centralne ogrzewanie, toaletę, bieżącą zimną wodę i podstawowe wyposażenie. Oznacza to, że zainteresowana nie spełnia przesłanek uznania jej za osobę bezdomną, pomimo tego, że identyfikuje się jako taka, co wynika z wywiadu środowiskowego. Na powyższe spostrzeżenia nie wpływa także okoliczność, że z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego nie wynika, na jakiej podstawie prawnej zajmuje lokal znajdujący się w J. Okoliczność ta jest bowiem pozbawiona prawnego znaczenia z punktu widzenia definicji osoby bezdomnej zawartej w art. 6 pkt 8 u.p.s. Jednocześnie z uwagi na miejsce pobytu, miejsce złożenia wniosku o udzielenie pomocy ze środków pomocy społecznej oraz fakt okresowego korzystania z pomocy ojca również zamieszkującego w J. przyjąć należy, że miejscem zamieszkania zainteresowanej jest Miasto J. W nim bowiem zainteresowana koncentrowała w momencie złożenia wniosku swoje interesy życiowe. W świetle powyższych ustaleń w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw do uznania, że właściwość miejscowa organu, który powinien rozpatrzyć wniosek zainteresowanej, powinna być ustalana z uwzględnieniem kryterium ostatniego miejsca zamieszkania na pobyt stały. W tym stanie rzeczy zgodnie z art. 101 ust. 1 u.p.s. za organ właściwy w sprawie należało uznać Burmistrza Miasta J. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.