I OW 261/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski, Sędzia NSA Iwona Bogucka, Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.), po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy S. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy S.a Wójtem Gminy D. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku J. Ł. o przyznanie zasiłku stałego postanawia: wskazać Wójta Gminy D. jako organ właściwy w sprawie.

Wnioskiem z dnia 7 września 2017 r. Kierownik Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działając w imieniu Wójta S., wniósł o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość miejscową pomiędzy Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w S. a Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w D. w przedmiocie wniosku J. L. o przyznanie zasiłku stałego z 21 lipca 2016 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano na następujący stan faktyczny sprawy: Do Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wpłynęło pismo z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w D. o przekazaniu według właściwości sprawy dotyczącej wniosku J. L. o przyznanie zasiłku stałego, gdyż wnioskodawca mieszka na terenie Gminy S., co warunkuje właściwość tego organu zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (dalej u.p.s.). Pracownicy socjalni udali się w dniach 31 lipca i 2 sierpnia 2017 r. pod wskazany przez GOPS w D. adres (pod którym rzekomo miał przebywać wnioskodawca) – tj. L., ul. O. ... - jednak nikogo nie zastali. Właścicielka ww. lokalu – A. B. po zgłoszeniu się do GOPS w S., oświadczyła, że J. L. nie mieszka w jej mieszkaniu, a w przeszłości jego pobyt w nim związany był leczeniem, któremu się poddawał. Nadto poinformowała organ, że wnioskodawca przebywa w miejscowości S. (właściwość GOPS w D.) z zamiarem stałego pobytu. Na terenie właściwym dla GOPS w S. nie ustalono jakiejkolwiek aktywności wnioskodawcy poza sporadycznymi wizytami u A. B., związanymi z wizytami u lekarzy specjalistów w W.. Nadto stwierdzono, że J. L. jest zarejestrowany w PUP oraz pozostaje pod opieką lekarza - na terenie właściwym dla miejscowości S.. Korespondencja kierowana do wnioskodawcy, została zwrócona do GOPS w S. w dniu 5 września 2017 r. z adnotacją - z miejscowości S.: nie podjęto w terminie; z miejscowości L.: adresat nie mieszka pod wskazanym adresem. Podsumowując, zdaniem GOPS w S., nie sposób przyjąć, że miejscem zamieszkania J. L. jest miejscowość L. położona w Gminie S. Miejscem stałego pobytu J. Ł., zgodnie z art. 25 k.c. jest miejscowość S.. W odpowiedzi na ten wniosek Wójt Gminy D., nie uznając zasadności wniosku Wójta Gminy S., wniósł o wskazanie, że właściwym miejscowo do rozpoznania sprawy dot. przyznania J. Ł. zasiłku stałego jest Wójt Gminy S.. W uzasadnieniu swojego stanowiska przedstawiano, co następuje: Na podstawie korespondencji kierowanej przez A. B. do różnych organów władzy publicznej, stwierdzono, że wnioskodawca pozostaje w faktycznym związku, wspólnie zamieszkuje i gospodaruje z A. B. w miejscowości S. (ul. O. ....) W pismach tych bowiem A. B. występując o pomoc dla J. Ł., wskazywała swój adres do korespondencji oraz podawała swój nr rachunku bankowego celem przelania wnioskowanego na rzecz J. Ł. zasiłku. Organ stwierdził, że choć J. Ł. jest zameldowany pod adresem S. ..., ... D., to od kilku lat nie przebywa w miejscowości S., lecz w miejscowości S. Potwierdzono przy tym, że J. Ł. jest zarejestrowany w UP właściwym dla miejscowości S.; korzystał z porad lekarskich zakładu opieki zdrowotnej właściwego dla miejscowości S. w terminach: 2015 rok: 14 maja, 22 lipca, 10 września, 12 października, 24 grudnia, 2016 rok: 6 kwietnia, 4 maja, 21 lipca, 5 sierpnia, 12 września, 4 listopada, 2017 rok: 3 stycznia, 22 lutego, 29 marca, 8 czerwca, 26 lipca, 8 sierpnia, 11 i 21 września. W ocenie organu, J. Ł. podlega jednak pod opiekę lekarską w W., (od lekarza podstawowej opieki zdrowotnej po lekarzy specjalistów), a tylko sporadycznie uczęszcza na wizyty do lekarza psychiatry w M. (właściwość dla m. S.). Wskazano, że wnioskodawca w warszawskich zakładach opieki zdrowotnej jako miejsce zamieszkania wskazał wielokrotnie adres w W., podobnie jak w sprawach sądowych, a korespondencja w sprawie rentę socjalnej, kierowana była na adres S. ul. O. .... Zarówno w 2015 r. jak i w 2016 r. pracownik socjalny, chcąc przeprowadzić z J. Ł. rodzinny wywiad środowiskowy, nie mógł zastać ww. w miejscowości S.. Od matki i ojczyma wnioskodawcy dowiedział się, że ww. od kilku lat nie mieszka w miejscowości S., zamieszkując z A. B. w W. Rodzinny wywiad środowiskowy został przeprowadzony z J. L. w dniu 22 lutego 2017 r. w miejscowości S. Wnioskodawca oświadczył przy tym, że do tego dnia mieszkał z A. B. w S., a od teraz zamierza mieszkać w S. W dniu 5 lipca 2017 r. pracownik socjalny nie zastał ww. w S., uzyskując od jego matki informację, że wnioskodawca przebywa czasowo w S.. Tydzień później pracownik socjalny nie zastał ww. pod wskazanym adresem, dowiadując się od jego matki, ze został zabrany przez A. B. do W. Na koniec pisma stwierdzono, że organem właściwym do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku jest GOPS w S., bowiem w dniu 2 sierpnia 2017 r. ustalono, że ww. od ponad 8 lat mieszka tam z A. B. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny (art. 22 § 1 pkt 1 K.p.a.). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Przechodząc do rozpoznania wniosku przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 101 ust. 1 u.p.s., właściwość miejscową gminy zobowiązanej do rozpoznania sprawy dotyczącej świadczenia z pomocy społecznej, ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ustawa o pomocy społecznej nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania". Dlatego też, wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r.- Kodeks cywilny (Dz. U. z 2017 r., poz. 459 ze zm.). Zgodnie z art. 25 Kodeksu cywilnego miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Z unormowania tego wynika, że do przyjęcia zamieszkiwania danej osoby w określonej miejscowości konieczne jest ustalenie występowania dwóch przesłanek, a mianowicie przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie. Jak wynika z wyżej przytoczonych okoliczności faktycznych, wnioskodawca przebywa w różnych miejscowościach (S., S., W.) w których pobyt ma charakter czasowy. Nie można jednoznacznie określić, w której z ww. miejscowości przebywa on z zamiarem stałego pobytu. W szczególności jednak nie zostało wykazane, że wnioskodawca J. L. mieszka aktualnie na terenie Gminy S., choć niewątpliwie przebywał tam przez długie okresy czasu w trakcie ostatnich kilku lat. Aktualnemu pobytowi J. L. pod adresem: L., ul. O. ... przeczą zarówno informacja udzielona przez A. B. w dniu 4 sierpnia 2017r. w GOSP w B. i przeprowadzona w tym dniu naocznia, jak również jego oświadczenie złożone podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w S. w dniu 22 lutego. 2017r. oraz to, że podaje obecnie w różnych instytucjach adres: ul. W. ... w W. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że wniosek o przyznanie zasiłku stałego z dnia 21 lipca 2016r. J. L. złożył w GOPS w D.. Konsekwentnie również żąda od tego organu rozstrzygnięcia powyższego wniosku i podaje, że mieszka w miejscowości S. ..., D. Pod tym adresem przeprowadzono też wywiad środowiskowy w dniu 22 lutego 2017r. Również z notatki służbowej pracownika socjalnego z dnia 5 lipca 2017r. wynika, że przebywał on czasowo w miejscowości S., choć w tym dniu nie było go w domu. Także z odpowiedzi Wójta Gminy D. na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość oraz zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że J. L. jest zarejestrowany w PUP w B. P. jako osoba bezrobotna oraz korzystał z porad lekarskich w M. (także w 2017r.). Sam fakt leczenia się także w W. nie przesądza w swej istocie o zamieszkiwaniu z zamiarem stałego pobytu poza adresem wskazanym przez wnioskodawcę. Okoliczności te nie przeczą, a wręcz pozwalają przyjąć, że J. L. (tak w ujęciu faktycznym, jak i zamiaru przebywania) ma miejsce zamieszkania w miejscowości S. 15, gmina D.. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 .p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.