I OW 86/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójtem Gminy G. I. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy G. I. a Prezydentem Miasta E. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie wydania decyzji przyznającej zasiłek stały z wniosku I. M. postanawia: wskazać Wójta Gminy G. I. jako organ właściwy w sprawie.

Wójt Gminy G. I. (dalej także: "wnioskodawca") zainicjował sprawę pismem z 19 marca 2025 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta E. w przedmiocie wskazania organu właściwego w sprawie wydania decyzji przyznającej zasiłek stały z wniosku I. M. ("zainteresowana"). W uzasadnieniu wniosku wskazano, że właściwość miejscowa Prezydenta Miasta E. wynika z faktu, iż osoba ubiegająca się o świadczenie zamieszkuje w hotelu na terenie wskazanej gminy. Prezydent Miasta E. odpowiedzi na wniosek nie złożył. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 tej ustawy, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.; dalej: "u.p.s.") reguluje art. 101. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do ust. 2 u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Dla rozstrzygnięcia sprawy kluczowe jest ustalenie, czy I. M. jest osobą bezdomną. Definicja osoby bezdomnej została uregulowana w art. 6 pkt 8 u.p.s. Przepis ten stanowi, że za osobę bezdomną należy uznać osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 310/20). Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725; dalej: "u.o.p.l.") pod pojęciem lokalu należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Nie jest natomiast w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych, nawet gdy z różnych przyczyn jest to stan przedłużający się, pobyt w tego rodzaju miejscach nie traci charakteru czasowego (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2019 r., sygn. akt I OW 87/19, z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 10/21). Z akt sprawy wynika, że w dacie złożenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego I. M. przebywała w Sz. P. św. A. W. we F. do 17 marca 2025 r. Obecnie przebywa w hotelu przy ul. Ł. 29 w E. (notatka urzędowa z 18 marca 2025 r.). Tego rodzaju pomieszczenia nie można uznać za lokal mieszkalny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 u.o.p.l., gdyż niewątpliwie pokoje we wszelkiego rodzaju hotelach służą jedynie do czasowego pobytu, a nie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. W tych okolicznościach należy uznać, że zainteresowana jest osobą bezdomną, a zatem ustalenie właściwości miejscowej następuje na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s. Nie ma przy tym znaczenia oświadczenie samej zainteresowanej o woli umiejscowienia centrum życiowego na terenie miejscowości E. W przypadku osoby bezdomnej, z oczywistych względów, nie może być bowiem mowy o miejscu zamieszkania. Nie bada się równocześnie jej zamiaru co do stałego pobytu, lecz ustala się gminę ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały. Ostatnim miejscem zameldowania I. M. na pobyt stały jest adres ul. Cz. 7/2, 11-220 G. I. (wniosek o udostępnienie danych z 11 marca 2025 r.). W konsekwencji uznać należy, że skoro ostatnie miejsce zameldowania I. M. na pobyt stały znajdowało się na terenie gminy G. I., to zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. organem właściwym do rozpatrzenia złożonego wniosku jest wójt tej gminy. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.