I OZ 154/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Sz 378/13 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie.

R.S. na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. złożył wniosek o wyłączenie przewodniczącego składu orzekającego - sędziego NSA Danuty Strzeleckiej - Kuligowskiej od rozpoznania sprawy z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. Jako podstawę wyłączenia sędziego skarżący podał, że w szczególności Przewodnicząca składu uniemożliwiała mu procesowo przedstawić pełnej manipulacji procesowej adwokata M. O. W dniu 19 grudnia 2014 r. sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska złożyła oświadczenie, że ze skarżącym R.S. nie pozostaje w stosunku osobistym tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek o wyłączenie sędziego. Sąd wskazał, że wniosek skarżącego oparty jest tylko na odczuciach wnioskodawcy, które nie znajdują oparcia w materiałach sprawy, co nie stanowi podstawy wyłączenia sędziego. Sąd zauważył także, że z treści protokołu rozprawy z dnia 18 grudnia 2014 r. wynika jedynie, że zachowanie R.S. na rozprawie spowodowało, że sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska podjęła określone działania dyscyplinujące skarżącego. Ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych, popełnionych uchybień przepisom prawa procesowego, albo błędów w stosowaniu prawa materialnego, należy do sądu wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy przede wszystkim zaznaczyć, że sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli, a ponadto muszą wyróżniać się odpowiednimi cechami osobowymi. W celu pełnej realizacji tej zasady prawo przewiduje szereg gwarancji. Jedną z nich jest instytucja wyłączenia sędziego, mająca zastosowanie w przypadku gdy uregulowane w ustawie okoliczności lub uzasadniona wątpliwość strony stwarzają podstawy do przyjęcia, że mógłby on nie orzekać w danej sprawie sposób bezstronny. Chodzi przy tym o wątpliwości uzasadnione, występujące w stosunku do obiektywnych okoliczności występujących faktycznie, nie zaś będących wynikiem subiektywnego przekonania składającego wniosek o wyłączenie sędziego lub występujących potencjalnie. Należałoby zatem wskazać na motywy ewentualnego stronniczego działania sędziego. Nie jest wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiary w bezstronność sędziego wynikająca z jednostronnych odczuć wnioskującego. Konieczne jest przy tym wskazanie poważnych powodów wnoszenia żądania. Dodatkowo należy zauważyć, że rozpatrzenie wniosku o wyłączenie sędziego powinno odbywać się każdorazowo w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Niedopuszczalne jest bowiem formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności jednostkowej sprawy. Przesłanki będące podstawą wyłączenia sędziego powinny pozostawać w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem oceny sądu w taki sposób, że prawdopodobne jest, iż w tych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 94). W literaturze podkreśla się, że bezstronność sędziego jest ściśle związana z obiektywizmem w rozstrzyganiu danej sprawy, a więc wolnego od emocji stosunku do sprawy będącej przedmiotem rozstrzygnięcia bądź też emocjonalnego stosunku do strony wynikającego m.in. z więzi rodzinnej, przyjaźni lub koleżeństwa (por. Z. Tabor, T. Pietrzykowski, Bezstronność jako pojęcie prawne [w:] Prawo a wartość, s. 273). Nie jest również uzasadnioną wątpliwością co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo, gdyż merytoryczne kwestionowanie rozstrzygnięć sądu może odbywać się za pomocą przysługujących stronie środków odwoławczych (por. postanowienie NSA z 6 sierpnia 2009 r., II OZ 648/09). W szczególności wniosku o wyłączenie sędziego nie uzasadnia prowadzenie przez niego sprawy z naruszeniem przepisów postępowania czy wadliwe prowadzenie innej sprawy. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego (wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04) celem wyłączenia sędziego jest wyeliminowanie "wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy", nie chodzi przy tym o wątpliwości istniejące subiektywnie, gdyż prowadziłoby do negacji spójności i pewności prawa oraz do nieprzewidywalnych skutków w praktyce orzeczniczej (por. postanowienie NSA z 14 czerwca 2012 r., I OZ 420/12). Wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. ma ponadto zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z 22 lutego 2008 r., II FZ 60/08). W konsekwencji, nie może służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienie NSA z 8 maja 2009 r., II FZ 128/09). Tymczasem argumentacja przedstawiona przez skarżącego w istocie nie odnosi się do przesłanki wyłączenia sędziego, jaką jest uzasadniona wątpliwość co do bezstronności sędziego w sprawie, a wyraża stanowisko strony co do istniejących zdaniem skarżącego nieprawidłowości w zakresie prowadzenia postępowania. Uzasadnienie wniosku o wyłączenie sędziego NSA Danuty Strzeleckiej-Kuligowskiej sprowadza się do wyrażenia subiektywnego przekonania strony o naruszeniu norm proceduralnych. Tego rodzaju zarzuty nie mieszczą się w hipotezie normy prawnej zawartej w art. 19 p.p.s.a., a skarżący będzie mógł kwestionować prawidłowość postępowania sądu w drodze skargi kasacyjnej. Skarżący nie podał jakichkolwiek innych przyczyn mogących świadczyć o braku bezstronności sędziego w sprawie, zwłaszcza nie wskazał na jego stronnicze działania czy możliwe ich przyczyny. Nie wskazał konkretnych powodów, oprócz nie mogącego podlegać uwzględnieniu własnego poczucia niewłaściwego prowadzenia sprawy. Dlatego też, wniosek o wyłączenie, jako nie poparty żadnymi rzeczywistymi powodami wyłączenia sędziego, nie zasługiwał na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.