I OZ 184/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 586/19 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędzi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Anny Szymańskiej od orzekania w sprawie ze skargi M. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia 21 grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 586/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek M. M. o wyłączenie sędzi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Anny Szymańskiej od orzekania w sprawie. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w piśmie z dnia 4 marca 2020 r. R. M., działając w imieniu swojego ojca M. M., stwierdził m.in., że "Pani Anna Szymańska pochodzi z O., zna moją osobę i doskonale wie, że ja jestem w konflikcie z Jej ojczymem J. P., w związku z powyższym od razu powinna się wyłączyć, a nie celowo i świadomie przystąpiła do orzekania w przedmiotowej sprawie (...)". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając ww. wniosek zwrócił uwagę, że sprawa, w której skarżący żąda wyłączenia została zakończona wyrokiem z dnia 23 maja 2019 r. Wymieniona sędzia nie była sprawozdawcą w niniejszej sprawie i nie brała udziału w wydaniu wyroku z dnia 23 maja 2019 r. w tej sprawie. Sam fakt, że sędzia WSA Anna Szymańska jest Przewodniczącą Wydziału IV tego Sądu, która wydała zarządzenie z dnia 3 stycznia 2020 r. o wezwaniu skarżącego do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w kwocie 10 zł od wniosku o wydanie odpisu wyroku także nie stanowi przesłanki wyłączenia. Samo wykonywanie przez sędzię czynności funkcyjnych w Wydziale IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie świadczy o braku jej bezstronności przy załatwianiu tego rodzaju wniosków. Ponadto wskazano, że sędzia, wyłączenia której domaga się skarżący, wyjaśniła w złożonym oświadczeniu, że między nią a żadną ze stron niniejszego postępowania nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", wyłączające ją z mocy samej ustawy od rozpoznania przedmiotowej sprawy, jak również nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jej bezstronności w niniejszej sprawie. W uzupełnieniu tego oświadczenia dodatkowo wyjaśniła w nim, że nigdy nie była w mieście O., nigdy nie spotkała R. M., a J. P. nie jest jej ojczymem oraz że nastąpiła przypadkowa zbieżność popularnego zestawienia imienia i nazwiska. Sąd podkreślił przy tym, powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1971 r. sygn. akt I CZ 121/71, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego. W świetle powyższego Sąd stwierdził brak podstawy prawnej do uwzględnienia wniosku. Analiza treści wniosku o wyłączenie sędzi, a także analiza akt sprawy i treść złożonego przez sędzię, której wyłączenia domaga się skarżący oświadczenia, nie daje żadnych podstaw do przyjęcia, że wystąpiły okoliczności mogące świadczyć o uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędzi w tej sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie, uzupełnione pismem z dnia 12 czerwca 2020 r. wniósł M. M., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 19 P.p.s.a. poprzez uznanie, że w sprawie nie występują przesłanki do wyłączenia od orzekania sędzi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Anny Szymańskiej, podczas gdy z informacji posiadanych przez wnioskodawcę wynika, że informacje podane przez ww. sędzię w oświadczeniu nie polegają na prawdzie i istnieją przesłanki do wyłączenia tej sędzi. W uzasadnieniu wnoszący zażalenie stwierdził, że "informacje posiadane przez wnioskodawcę i pochodzące z pewnych źródeł dają podstawy do twierdzenia, że oświadczenie złożone przez sędzię Annę Szymańską nie jest rzetelne, a informacje w nim podane nie odpowiadają rzeczywistości. Wnioskodawca, po dodatkowych zapewnieniach pochodzących od osób podających mu informacje, podtrzymuje, że Anna Szymańska jest osobą znającą osobiście rodzinę wnioskodawcy i mającą do tej rodziny negatywne nastawienie ze względu na istniejący między rodzinami konflikt.". Wskazując na powyższe zarzuty M. M. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 P.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (art. 18 § 1 pkt 1); swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (art. 18 § 1 pkt 2); osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 1 pkt 3); w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (art. 18 § 1 pkt 4); w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (art. 18 § 1 pkt 5); w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznawanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (art. 18 § 1 pkt 6); dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 18 § 1 pkt 6a); w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (art. 18 § 1 pkt 7). Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (§ 3). Niezależnie od przyczyn wymienionych powyżej, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, o czym stanowi art. 19 P.p.s.a. Na gruncie powołanego przepisu podstawą wyłączenia sędziego są zarówno okoliczności wynikające ze stosunku osobistego pomiędzy sędzią a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, tj. stosunek pokrewieństwa, przyjaźni, dłuższej znajomości, zależności służbowej lub gospodarczej itp. jak i wszelkie inne okoliczności o charakterze obiektywnym dające podstawę do sformułowania uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. W rozpoznawanej sprawie żadna z okoliczności stanowiących podstawę wyłączenia sędziego w rozumieniu art. 18 i 19 P.p.s.a. nie wystąpiła. Ze złożonego w trybie art. 22 § 2 P.p.s.a. wyjaśnienia sędzi WSA Anny Szymańskiej wynika, że pomiędzy nią, a żadną ze stron postępowania nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 P.p.s.a. wyłączające sędziego z mocy samej ustawy od rozpoznania sprawy, jak również nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w sprawie. Dodatkowo we wskazanym oświadczeniu sędzia odniosła się do twierdzeń strony skarżącej zawartych we wniosku o wyłączenie, wyjaśniając, że nigdy nie była w mieście O., nigdy nie spotkała R. M., a J. P. nie jest jej ojczymem. Wobec powyższego nie sposób przyjąć, że sędzia, której wyłączenia domaga się skarżący posiada jakichkolwiek związki ze sprawą lub rodziną skarżącego mogące rzutować na jej bezstronność. W tej sytuacji Sąd I instancji nie mając uzasadnionych powodów do wyłączenia sędzi WSA Anny Szymańskiej od orzekania w sprawie zasadnie oddalił wniosek. Należy przy tym podkreślić, że twierdzenia skarżącego nie zostały w żaden sposób uprawdopodobnione, natomiast w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, na co właściwie zwrócił uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2012 r. sygn. akt I FZ 147/12, z dnia 9 października 2013 r. sygn. akt II OZ 851/13, z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt I OZ 754/14 oraz z dnia 28 kwietnia 2016 r. sygn. akt I OZ 389/16 i I OZ 391/16; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, we wniosku o wyłączenie M. M. nie wskazał takich okoliczności i argumentów, które podważałyby prawdziwość złożonego w tej sprawie oświadczenia. W konsekwencji stwierdzić należy, że wniosek o wyłączenie nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem nie zaistniały przesłanki określone w art. 18 i art. 19 P.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.