I OZ 201/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Gminy K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 stycznia 2025 r., sygn. akt II SO/OI 14/24 wymierzające Gminie K. grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych w sprawie z wniosku Prokuratora Rejonowego w N. o wymierzenie Gminie K. grzywny w trybie art. 55 § 1 p.p.s.a. za nieprzekazanie skargi w terminie postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 stycznia 2025 r., sygn. akt II SO/OI 14/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (dalej: "Sąd I instancji"), działając na podstawie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), wymierzył Gminie K. (dalej: "Gmina") grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych za nieprzekazanie skargi w terminie. W uzasadnieniu podał, że organ sam potwierdził wpływ skargi i brak jej przekazania w terminie określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Zdaniem Sądu I instancji, w rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że mimo upływu ponad 1 roku i 9 miesięcy od wpływu skargi do organu, nie została ona przekazana. Dopiero po złożeniu wniosku o ukaranie grzywną, organ odszukał skargę i przekazał ją Sądowi I instancji wraz z aktami sprawy. W ocenie Sądu I instancji, podjęte przez organ działanie dopiero na skutek złożenia wniosku o ukaranie grzywną nie może sanować, ani usprawiedliwiać stwierdzonego naruszenia. Sąd I instancji dodał przy tym, że Prokurator trzykrotnie zwracał się do organu o informację, czy przedmiotowa skarga została przekazana oraz o podanie przyczyny nieprzekazania skargi. Mimo tego, organ pozostawał w bezczynności, zupełnie ignorując kolejne pisma Prokuratora. Sąd I instancji zaznaczył także, że przedmiotowa skarga wpłynęła do Sądu I instancji dopiero 11 grudnia 2024 r., tego samego dnia, co odpowiedź organu na wniosek o wymierzenie grzywny w przedmiotowej sprawie. Końcowo Sąd I instancji podał, że ustalenie wysokości grzywny pozostawione zostało miarkowaniu Sądu I instancji, przy określeniu jedynie jej górnej granicy. W ocenie Sądu I instancji, orzeczona grzywna jest współmierna do stwierdzonego uchybienia i mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 p.p.s.a. Podał, że wymierzając organowi grzywnę w wysokości 1000 zł wziął pod uwagę, że organ ostatecznie skargę przekazał. Miał również na uwadze, że Prokurator złożył trzy wnioski, które dotyczyły podobnych okoliczności. A zatem wymierzona grzywna stanowi adekwatną dolegliwość za niewykonanie ustawowego obowiązku przekazania skargi, a także wpłynie na prawidłowe działanie podmiotu w przyszłości. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Gmina, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucała naruszenie art. 55 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędną interpretację i przyjęcie, że wymierzenie grzywny organowi ma charakter obligatoryjny, nie zaś fakultatywny uzasadniony okolicznościami nieprzekazania skargi. Wobec powyższego wniosła o odstąpienie od wymierzenia organowi grzywny, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia i wymierzenie grzywny w niższej wysokości. W uzasadnieniu podniesiono to co w odpowiedzi na wniosek o wymierzenie grzywny, że przyczyna nieprzekazania skargi w terminie wraz z aktami sprawy spowodowana była błędem, gdyż ww. skarga umieszczona została w dokumentacji podlegającej archiwizacji. Dopiero po wnioskach Prokuratora podjęto poszukiwania ww. skargi i po jej odnalezieniu wraz z aktami sprawy została niezwłocznie przesłana do Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. Organ zobligowany jest przekazać skargę sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie 30 dni od dnia jej otrzymania. Przewidziany w art. 54 § 2 p.p.s.a. obowiązek terminowego przekazania sądowi skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę ma charakter bezwzględny. Zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a. w razie niezastosowania się do tego obowiązku, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny, w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., a więc do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Art. 55 § 1 p.p.s.a. pozostawia po stronie Sądu pewną dozę uznania, bowiem użyty w treści przytoczonego artykułu zwrot "może" nie wskazuje na obligatoryjny charakter grzywny w tym przypadku, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia. Pamiętać jednak należy, że środek prawny określony w tym przepisie stanowi zabezpieczenie prawa strony do rozpoznania przez sąd administracyjny jej sprawy bez zbędnej zwłoki. Jednocześnie, co należy podkreślić, grzywna za nieprzekazanie skargi wraz z aktami i odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie ma nie tylko charakter dyscyplinujący, ale również represyjny oraz prewencyjny służący także zapobieżeniu powtarzaniu się podobnych uchybień w przyszłości. Powołane wyżej przepisy przewidują wyłącznie dwa warunki, których spełnienie pozwala sądowi na wymierzenie grzywny, tj. stwierdzenie uchybienia przez organ terminowi do przekazania sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz złożenie przez stronę wniosku o wymierzenie grzywny. Oznacza to, że przesłanką do wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania sądowi administracyjnemu skargi, akt sprawy i odpowiedzi na skargę, bez względu na powody takiego stanu rzeczy. Wymierzając natomiast grzywnę, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności danej sprawy, w tym m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ ciążącego na nim obowiązku. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela w pełni pogląd przyjęty w orzecznictwie, że grzywna, o jakiej mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. ma charakter mieszany tj. dyscyplinująco-restrykcyjny, a wyłączną, materialnoprawną przesłanką wymierzenia grzywny jest niewypełnienie obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. To, jakie przyczyny spowodowały nieprzekazanie skargi sądowi, pozostaje bez znaczenia w sprawie samego wymierzenia grzywny, może mieć jedynie wpływ na jej wysokość. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Gminy, opóźnienie w przekazaniu skargi wraz z aktami sprawy powstało wskutek błędu, gdyż ww. skarga umieszczona została w dokumentacji podlegającej archiwizacji. Dopiero po wnioskach Prokuratora podjęto poszukiwanie ww. skargi i po jej odnalezieniu wraz z aktami sprawy została niezwłocznie przesłana do Sądu I instancji. W ocenie pełnomocnika Gminy, okoliczności niniejszej sprawy winny prowadzić w istocie do wniosku, iż organ w ogóle nie powinien zostać ukarany grzywną, ewentualnie powinna ona być niższa niż wymierzona. Stanowisko to uznać należy jednak za całkowicie pozbawione uzasadnionych podstaw. Na organie spoczywa bowiem obowiązek dochowania należytej staranności i dbałości o prawidłowy obieg korespondencji. Fakt, że skarga Prokuratora wskutek błędu została przekazana wraz z dokumentacją podlegającą archiwizacji w żadnym razie nie wyłącza winy organu, ani nie usprawiedliwia znacznego opóźnienia w przekazaniu skargi do Sądu, jakie miało miejsce w niniejszej sprawie. Zagubienie skargi, czego w istocie dopuścił się organ, bez wątpienia nie może być podstawą do odstąpienia od wymierzenia temu organowi grzywny. W świetle tych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż postanowienie wymierzające grzywnę Gminie jest prawidłowe, a jej wysokość w pełni odpowiada stopniowi zawinienia organu. Dodać przy tym należy, że Prokurator wnosił o wymierzenie grzywny w wysokości 2000 złotych, podczas gdy Sąd I instancji wymierzył ją w wysokości 1000 złotych. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.