I OZ 249/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt: I SA/Wa 2184/17 w sprawie ze skargi Skarbu Państwa – Prezydenta m.st. Warszawy na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [..] października 2017 r., nr [..] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie.

Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy reprezentujący Skarb Państwa złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [..] października 2017 r., znak: [..]: [..] utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [..] kwietnia 2017 r. nr [..] o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. przez [..] w W. prawa własności gruntu Skarbu Państwa położonego w W., obręb [..] oznaczonego jako działka nr [..] o pow. 1,6629 ha, uregulowanego w księdze wieczystej nr [..], w skardze tej wnosząc o wstrzymanie wykonania decyzji organów obu instancji. Uzasadniając wniosek podniesiono, że zaskarżone orzeczenie stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej, co doprowadzi do utraty przez skarżącego prawa własności nieruchomości, ponieważ według wiedzy skarżącego nieruchomość stanowi przedmiot przedwstępnej umowy sprzedaży [..] i osoby trzeciej. Zmiana podstawy dotychczasowego wpisu w księdze wieczystej może mieć znaczenie dla przeprowadzenia tej transakcji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 10 stycznia 2018 r., sygn. akt: I SA/Wa 2184/17 wstrzymał wykonanie decyzji Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia [..] października 2017 r., nr [..] oraz decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [..] kwietnia 2017 r., nr [..], zgadzając się z zawartym we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji twierdzeniem skarżącego, że orzeczenie jest podstawą do ujawnienia wpisu w księdze wieczystej, a wpis ten może ułatwić zbycie nieruchomości, której dotyczy decyzja, co prowadzi do nieodwracalnych skutków prawnych w postaci utraty przez skarżącego prawa własności nieruchomości. Sąd I instancji podkreślił, że wpis w księdze wieczystej spowoduje zmianę sytuacji prawnej przez ujawnienie prawa własności, które umożliwi dalszy obrót nieruchomością, zgodnie z domniemaniem zgodności ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym. [..] w W. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie Sądu i wnosząc o jego zmianę, wskazała, że obecnie jest podmiotem wpisanym w dziale II księgi wieczystej [..] jako właściciel i to od wielu lat, zatem może rozporządzać nieruchomością bez żadnych przeszkód. Przeszkodą do obrotu nieruchomością nie jest toczące się postępowanie, ani nawet postanowienie Sądu z dnia 10 stycznia 2018 r. [..] w W. jest właścicielem nieruchomości i jest do niej uprawniona na innej podstawie. Decyzja w niniejszym postępowaniu potwierdza obecny stan własności, wywodząc go jedynie z innych zdarzeń prawnych. Ponieważ przesłanki wstrzymania wykonania decyzji w postępowaniu administracyjnym należy wiązać z sytuacją jaka może powstać, gdy zaskarżony akt zostanie wykonany, a następnie w wyniku uwzględnienia skargi wzruszony, w ocenie żalącej się nie zachodzą przyczyny do wstrzymania wykonania decyzji, skoro nawet w przypadku uchylenia decyzji nie spowoduje to utraty prawa własności nieruchomości objętej [..] przez [..] w W. W odpowiedzi na zażalenie Prezydent m.st. Warszawy wniósł o oddalenie zażalenia i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. W uzasadnieniu podniesiono, że kwestia prawa własności nieruchomości stanowiącej działkę o nr [..], obręb [..] uregulowanej w księdze wieczystej [..] jest kwestią sporną między stronami, a uzasadnienie wniesionego zażalenia stoi w sprzeczności z jego sensem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie mogło być uwzględnione. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mógłby dla strony wywołać taki akt, zanim zostanie zbadany przez sąd administracyjny pod kątem legalności. Przesłanki określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a. odnoszą się do zdarzeń przyszłych, które mogą stanowić efekt wykonania zaskarżonego aktu. Jedną z wymienionych przez ustawodawcę przesłanek jest spowodowanie wykonaniem zaskarżonego aktu trudnych do odwrócenia skutków. Mogą one mieć zarówno charakter prawny, jak i faktyczny. Nie jest przy tym wymagane, by w jakimkolwiek zakresie skutki te rzeczywiście wystąpiły lub przynajmniej się ujawniły. Potencjalność zmiany stosunków własnościowych nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją lub możliwość dokonania zmian w dotyczącej jej księdze wieczystej - stwarzają niebezpieczeństwo spowodowania przez tę decyzję skutków trudnych do odwrócenia (w kontekście wstrzymania wykonania decyzji). Zważyć należy, że są to skutki, których w przypadku uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, organ nie będzie mógł - przy użyciu dostępnych mu środków prawnych - cofnąć jednostronną czynnością (postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2014 r., I OZ 455/14, Lex 1480935). W wyroku z dnia 23 stycznia 2014 r., I OSK 1585/12 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że u podstaw stwierdzenia nieodwracalności skutku prawnego w odniesieniu do aktu wywołującego skutki w sferze prawa cywilnego tkwi to, że administracja nie dysponuje instrumentami do tego, aby tego rodzaju skutek odwrócić. Jak zaznaczył NSA, szczególnie ma to miejsce w sytuacji, gdy decyzja administracyjna wywarła pośredni skutek w sferze prawa cywilnego, tj. gdy stała się ona podstawą do dokonania (nieodwracalnych dla organu) czynności prawa cywilnego. Wykonanie decyzji stwierdzającej nabycie prawa własności nieruchomości przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny z reguły łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że niniejsza decyzja pozostaje w mocy, a w międzyczasie nastąpiła zmiana stanu prawnego nieruchomości. Wbrew twierdzeniom zażalenia, podstawa ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej nie jest pozbawiona znaczenia. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.