I OZ 278/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 kwietnia 2026 r., sygn. akt III SA/Po 325/26 w sprawie ze skargi D.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 16 grudnia 2025 r., nr SKO.PS.4040.2723.2020 w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 22 kwietnia 2026 r., sygn. akt III SA/Po 325/26 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej przez D.W. (dalej: skarżący) decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z 16 grudnia 2025 r., nr SKO.PS.4040.2723.2020 w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń. W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że jest osobą samotną, niepełnosprawną, utrzymującą się wyłącznie z pomocy społecznej. Skarżący wskazał wysokość dochodu oraz wydatków, podnosząc jednocześnie, że wykonanie decyzji będzie oznaczało konieczność rezygnacji z zakupu leku i utraty możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zażalenie nie podlega uwzględnieniu. Jak wynika z akt sprawy, skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji w skardze, uzasadniając dodatkowo swoje stanowisko odrębnym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji (k. 29 akt sądowych), w którym wskazał, że utrzymuje się wyłącznie z zasiłku stałego, nie posiada dochodów ani oszczędności, a egzekucja należności wynikających z zaskarżonej decyzji pozbawi go środków niezbędnych do zaspokajania potrzeb życiowych. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, którą SKO w Poznaniu utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z 16 listopada 2020 r. uznającą, że kwota 1092 zł wypłacona skarżącemu tytułem świadczeń rodzinnych w okresie od 1 marca do 31 października 2019 r. jest świadczeniem nienależnie pobranym i podlega zwrotowi, Sąd wskazał przede wszystkim, że wykonanie obowiązku o charakterze pieniężnym, co do zasady, nie wywołuje niebezpieczeństw określonych w treści przesłanek dla orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Nadto, chociaż w decyzji określono, że nienależnie pobrane świadczenia mają podlegać potrąceniu z bieżąco wypłacanego świadczenia wychowawczego, to od listopada 2025 r. skarżący pozostaje w jednoosobowym gospodarstwie domowym i utrzymuje się wyłącznie z zasiłków (łącznie w wysokości 1729 zł). Dopuszczalność egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika, zaś świadczenia z pomocy społecznej nie podlegają egzekucji administracyjnej. Sąd wyjaśnił, że na wniosek zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym organ może zwolnić określone składniki majątku zobowiązanego z egzekucji, a ogólnie podkreślił również, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie jest instytucją mającą stanowić zaporę przed prowadzeniem postępowania egzekucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrażone przez Sąd I instancji stanowisko w całości aprobuje i dodatkowo zwraca uwagę, że oprócz powyższej argumentacji uzasadniającej brak podstaw do uznania, że skarżący może zostać pozbawiony bieżącego dochodu (na który składają się wyłącznie kwoty zasiłków przyznawanych z pomocy społecznej), zaskarżona decyzja Burmistrza Gminy Mosina, którą ustalono, że skarżący jest zobowiązany do zwrotu 1 092 zł została wydana 16 listopada 2020 r., zaś decyzja odwoławcza w dniu 16 grudnia 2025 r. Upływ czasu od wydania decyzji przez organ I instancji do czasu możliwości jej zaskarżenia był na tyle długi, że skarżący powinien był przewidzieć ewentualną konieczność wykonania decyzji w swoich wydatkach. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca na powyższe uwagę, z racji nie pozostających w spójności z oświadczeniami co do źródeł utrzymania oświadczeń znajdujących się we wnioskach o przyznanie prawa pomocy, jakie skarżący składał w niniejszej sprawie. Otóż, pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony 28 stycznia 2026 r., a skarżący oświadczył, że nie posiada innych niż zasiłki z pomocy społecznej źródeł dochodu. W urzędowym formularzu wniosku PPF z 25 lutego 2026 r. skarżący wykazał dochód z tytułu zasiłków w kwocie 1729 zł, a w wydatkach i stałych zobowiązaniach, m.in. zadłużenie na karcie kredytowej w wysokości 36 000 zł. W kolejnym formularzu wniosku, z daty 21 maja 2026 r., skarżący wymienił w zobowiązaniach i stałych wydatkach zadłużenie na karcie kredytowej w wysokości 7 000 zł oraz kredyt bankowy w wysokości 3 800 zł. Rozbieżność pomiędzy tymi oświadczeniami, które składane są ze świadomością odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, pozwala co najmniej uznać, że sytuacja skarżącego uległa zdecydowanej poprawie w krótkim okresie czasu, a utrzymywanie się wyłącznie z udziałem wsparcia instytucji pomocy społecznej może budzić wątpliwości. Ponieważ, jak już wskazywał Sąd I instancji, egzekucja administracyjna mogąca być następstwem wykonania zaskarżonej decyzji nie jest prowadzona ze świadczeń z pomocy społecznej, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uznania, że zażalenie mogłoby w takiej sytuacji być uwzględnione. Z tych przyczyn zażalenie oddalono na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143).