I OZ 3/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 2202/25 o odrzuceniu skargi A. C. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 25 lipca 2025 r. znak [...] w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w postaci umorzenia administracyjnej kary pieniężnej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Postanowieniem z dnia 5 listopada 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 2202/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A. C. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 25 lipca 2025 r. w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w postaci umorzenia administracyjnej kary pieniężnej. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 15 września 2025 r. skarżący wezwany został do uzupełnienia wpisu sądowego o kwotę 100 zł, w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu ww. zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 26 września 2025 r. Z rejestru opłat sądowych wynika, że wpis nie został uzupełniony o wskazaną wyżej kwotę. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na podstawie art. 230 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, zarzucając naruszenie art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a. oraz art. 220 § 3 P.p.s.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że skarżący nie opłacił skargi w zakreślonym terminie, co skutkowało odrzuceniem skargi, podczas gdy opłata od skargi została uiszczona wraz z jej wniesieniem (zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji organu II instancji). Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do rozpoznania merytorycznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a., sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że skarżący wnosząc skargę na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 25 lipca 2025 r. w przedmiocie odmowy udzielenia ulgi w postaci umorzenia administracyjnej kary pieniężnej uiścił w dniu 27 sierpnia 2025 r. tytułem wpisu od skargi kwotę 100 zł. W takiej sytuacji zasadnie Przewodnicząca Wydziału wezwała zarządzeniem z dnia 15 września 2025 r. do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi o kwotę 100 zł bowiem stosownie do treści § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r., poz. 535), wpis stały wynosi w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu rolnictwa i leśnictwa – 200 zł. Odpis zarządzenia z dnia 15 września 2025 r. o wezwaniu do uzupełnienia wpisu sądowego doręczono skarżącemu w dniu 26 września 2025 r., a zatem termin do uzupełnienia braków fiskalnych skargi upłynął w dniu 3 października 2025 r. Pomimo upływu wskazanego terminu skarżący nie dokonał czynności, do której został zobowiązany. Jednakże, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zaistniałych okolicznościach Sąd I instancji pominął w swoich rozważaniach istotną zasadę postępowania sądowoadministracyjnego, wyrażoną w art. 6 P.p.s.a., tj. zasadę pouczania stron występujących w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika. Wezwanie z dnia 23 września 2025 r. (k. 15), skierowane do A. C. w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 15 września 2025 r. mogło budzić bowiem wątpliwości strony w związku z uiszczeniem przez skarżącego w dniu 27 sierpnia 2025 r. kwoty 100 zł tytułem wpisu od skargi oraz treścią pouczenia zawartego w decyzji Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 25 lipca 2025 r., którego treść sformułowana została następująco: "Strona wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zobowiązana jest do uiszczenia wpisu w wysokości 100 złotych.". Wobec powyższego skarżącego w ww. wezwaniu nie poinformowano, że wezwanie do uzupełnienia wpisu od skargi zostało skierowane na skutek uiszczenia przez stronę kwoty 100 zł, a także w związku z błędnym pouczeniem przez organ o wysokości wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że w zarządzeniu Przewodniczącej Wydziału z dnia 15 września 2025 r. jako podstawę prawną wskazano art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jednakże Sąd nie poinformował strony o zasadności tego wezwania. Skarżący miał zatem prawo nie wiedzieć z jakiego tytułu Sąd domaga się od niego uiszczenia wpisu. Na powyższe, mylne zrozumienie treści wezwania wskazuje również treść zażalenia, z którego wynika, że strona nie ma świadomości prawidłowej wysokości wpisu od skargi, podnosząc że żądana kwota została uiszczona w dniu 27 sierpnia 2025 r., zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji organu II instancji. Jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i w doktrynie, wezwanie do uzupełnienia braków pisma (skargi) powinno być tak jasne i niedwuznaczne, aby u strony, do której zostało skierowane, nie powstała wątpliwość co do przedmiotu wezwania i rygorów grożących w razie niezastosowania się do jego treści. Dlatego też gdy wezwanie do usunięcia braków formalnych pisma budzi wątpliwości co do treści tego wezwania, nie można z tego wyprowadzać skutków niekorzystnych dla strony (por. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 49). W niniejszej sprawie, jak wskazano we wcześniejszych rozważaniach, obowiązek pełnego pouczenia odnośnie prawidłowej wysokości wpisu oraz kwestiach związanych z błędnym pouczeniem przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii, że wpis od skargi wynosi 100 zł należało wywieść również z zasady informowania wyrażonej w art. 6 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Obowiązek ten odnosi się do pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego dokonania danej czynności procesowej. Potrzebną wskazówką, w rozumieniu tego przepisu, jest taka wskazówka, bez której strona byłaby pozbawiona wpływu na toczące się postępowanie i nie mogłaby realizować swoich uprawnień przez co pozbawiona byłaby prawa do sądu. Sąd winien pouczać stronę zarówno o skutkach prawnych czynności procesowych, które na danym etapie postępowania powinna ona podjąć, jak i skutkach prawnych niedokonania tych czynności w ogóle lub w określonym zakresie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt II GZ 510/16, z dnia 21 marca 2018 r. sygn. akt I GZ 28/18, z dnia 15 września 2020 r. sygn. akt I OZ 522/20 oraz z dnia 2 marca 2022 r. sygn. akt I OZ 39/22). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wobec treści zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 15 września 2025 r. oraz wezwania z dnia 23 września 2025 r. w sposób nie w pełni odpowiadający dyspozycji wynikającej z art. 6 P.p.s.a., nie można przyjąć, że strona została w sposób prawidłowy wezwana do uzupełnienia wpisu sądowego od skargi. W konsekwencji niewłaściwego wezwania skierowanego do strony w trybie art. 220 § 1 P.p.s.a., nie było podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd I instancji uwzględni przedstawioną ocenę i wezwie skarżącego, w związku z uiszczeniem w dniu 27 sierpnia 2025 r. kwoty 100 zł, do uzupełnienia wpisu sądowego o kwotę 100 zł, wyjaśniając że wpis od skargi na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia 25 lipca 2025 r. znak [...] wynosi 200 zł, nie zaś jak wskazano w treści pouczenia ww. decyzji - 100 zł. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a., orzekł jak sentencji postanowienia.