I OZ 304/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 3 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 maja 2026 r. sygn. akt IV SA/Wr 511/25 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M.A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 15 lipca 2025 r. nr SKO 4511.53.2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 18 maja 2026 r. sygn. akt IV SA/Wr 511/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpoznaniu wniosku M.A., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia 11 lutego 2026 r. została oddalona skarga skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 15 lipca 2025 r. w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego. Wyrok został ogłoszony po zamknięciu rozprawy. Na rozprawę nie stawił się pełnomocnik skarżącego wyznaczony z urzędu. Zawiadomienie o terminie rozprawy zostało doręczone w trybie przepisów art. 73 § 1-4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.". W piśmie z dnia 6 maja 2026 r. pełnomocnik zawarł wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wspomnianego wyroku. W uzasadnieniu wyjaśnił, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez skarżącego. Podniósł, że pełnomocnik nie posiadał faktycznej wiedzy o wydaniu wyroku, a brak doręczenia orzeczenia uniemożliwił mu podjęcie w terminie czynności procesowych. Po powzięciu informacji w sprawie w dniu 30 kwietnia 2026 r. i zapoznaniu się z aktami sprawy - 5 maja 2026 r. niezwłocznie podjęto działania m.in. przez złożenie wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmawiając przywrócenia terminu wyjaśnił, że w sprawie nie został spełniony podstawowy warunek przywrócenia terminu, którym jest brak winy w jego uchybieniu. Zauważono, że skarżący działał w postępowaniu sądowym przez profesjonalnego pełnomocnika, będącego adwokatem, w ramach przyznanego prawa pomocy. Okoliczność ta ma zatem istotne znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych. Sąd podkreślił, że z akt sądowych wynika, że zawiadomienie o terminie rozprawy zostało wysłane na prawidłowy adres ustanowionego z urzędu pełnomocnika. Zawiadomienie nie zostało przez niego odebrane, niemniej wskutek łącznego spełnienia przesłanek określonych w art. 73 § 1-4 P.p.s.a. należało przyjąć tzw. fikcję doręczania pisma. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego nie odniósł się do tej kwestii. Nie podjął przy tym też żadnych czynności w kierunku pozyskania informacji na temat stanu sprawy od dnia wstąpienia do sprawy, tj. co najmniej od 5 grudnia 2025 r. Z uzasadnienia wniosku można wywieść, że pełnomocnik oczekiwał na doręczenie orzeczenia przez Sąd i prawdopodobnie ze względu na upływ czasu, dopiero 5 maja 2026 r. zaznajomił się z aktami sprawy. Jednocześnie pełnomocnik nie wskazał na żadne okoliczności, które uniemożliwiały mu wcześniejszą aktywność w sprawie. Zdaniem Sądu podniesiona argumentacja ograniczająca się do stwierdzenia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony, bez podania jakichkolwiek przyczyn niedotrzymania ww. terminu, nie mogła odnieść pożądanego skutku. Nie sposób bowiem dopatrzyć się w niej obiektywnych oraz niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wskazując że zaskarżone postanowienie zostało wydane bez wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla oceny przestanki braku winy w uchybieniu terminowi, o których mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a. Zdaniem wnoszącego zażalenie ocena Sądu I instancji została oparta wyłącznie na okoliczności związanej z zawiadomieniem o terminie rozprawy, przy pominięciu pozostałych argumentów podniesionych we wniosku. We wniosku o przywrócenie terminu wskazano bowiem, że zarówno pełnomocnik jak i skarżący nie byli obecni na rozprawie, na której ogłoszono wyrok. Ponadto po zapoznaniu się z aktami sprawy stwierdzono brak dokumentów pozwalających ustalić, że odpis wyroku został doręczony pełnomocnikowi lub stronie bądź że podjęto próbę jego doręczenia. W konsekwencji ocena przestanki braku winy została dokonana wyłącznie przez pryzmat zawiadomienia o terminie rozprawy, bez rozważenia dalszego przebiegu postępowania oraz okoliczności związanych z uzyskaniem przez pełnomocnika wiedzy o wydanym rozstrzygnięciu. Tymczasem przesłanka braku winy wymaga oceny całokształtu okoliczności konkretnej sprawy. Ograniczenie tej oceny wyłącznie do skuteczności zawiadomienia o rozprawie prowadzi do pominięcia istotnej części argumentacji przedstawionej przez stronę i uniemożliwia kontrolę prawidłowości rozumowania Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego we Wrocławiu. Wobec powyższego, zdaniem pełnomocnika, zasadnym jest uchylenie zaskarżonego postanowienia i ponowne zbadanie, przy uwzględnieniu wszystkich podniesionych okoliczności, czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd na wniosek strony przywraca termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeżeli uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Trzeba też dodać, że jeżeli strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, warunkiem przywrócenia terminu jest brak jego zawinienia, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych w interesie mocodawcy, przy czym miernik wymaganej staranności jest bardziej surowy ze względu na wymóg profesjonalizmu działania pełnomocnika. Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że wskazane przez pełnomocnika we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie dowodzą ani nawet nie uprawdopodobniają, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku było przez niego niezawinione. Należy zauważyć, że pełnomocnik skarżącego w osobie adwokat D.W. został wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką we Wrocławiu w dniu 28 listopada 2025 r. w związku z postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 października 2025 r. i zawiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 11 lutego 2026 r. Profesjonalny pełnomocnik powinien zatem niezwłocznie zapoznać się z aktami i podejmowanymi w toku postępowania czynnościami, a także ustalić czy w sprawie zapadł wyrok i jaka jest jego treść. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że M.A. działał w sprawie przez pełnomocnika, a zatem Sąd nie miał obowiązku zawiadamiać bezpośrednio skarżącego o terminie rozprawy. Argumentacja zawarta we wniosku o przywrócenie terminu nie wskazuje na żadne przeszkody, które byłyby nie do przezwyciężenia, a więc mogłyby stanowić obiektywną okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w zażaleniu dotyczących braku dokumentów pozwalających na ustalenie, że odpis wyroku został doręczony pełnomocnikowi bądź też podjęto próbę jego doręczenia podkreślić trzeba, że zgodnie z art. 141 § 1 P.p.s.a., uzasadnienie wyroku sporządza się z urzędu w terminie czternastu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo podpisania sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym. Jednakże w sytuacji, gdy po rozpoznaniu sprawy doszło do oddalenia skargi, w myśl art. 141 § 2 P.p.s.a., w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Oznacza to, że w przypadku oddalenia skargi sporządzenie uzasadnienia następuje wyłącznie na wniosek strony, o ile zostanie on złożony w określonym ustawowo terminie. Ponadto, stosownie do treści art. 139 P.p.s.a., ogłoszenie wyroku następuje przez odczytanie jego sentencji na posiedzeniu, na którym zamknięto rozprawę, o ile nie nastąpiło odroczenie jego ogłoszenia (§ 1-3). Wyroku takiego nie doręcza się stronie, gdyż zgodnie z art. 139 § 4 P.p.s.a., doręczenie sentencji wyroku dotyczy wyłącznie wyroków wydanych na posiedzeniu niejawnym, a nie jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie na rozprawie. Oznacza to, że sąd administracyjny nie ma obowiązku informowania z urzędu stron (i ich pełnomocników) o wyniku sprawy rozpoznanej na rozprawie. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjny we Wrocławiu oddalający skargę skarżącego na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 15 lipca 2025 r. został ogłoszony na rozprawie w dniu 11 lutego 2026 r. i z tych względów brak było podstaw do doręczenia z urzędu pełnomocnikowi skarżącego odpisu sentencji orzeczenia. Rozstrzygnięcie Sądu I instancji należy wobec powyższego uznać za zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie.