I OZ 311/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 956/18 o odrzuceniu skargi A. B. na czynności Rady Gminy C. reprezentowanej przez Wójta Gminy C. w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 października 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 956/18 odrzucił skargę A. B. (dalej powoływanej jako skarżąca) na czynności Rady Gminy C. reprezentowanej przez Wójta Gminy C. w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że z uwagi na niejasną treść skargi zarządzeniem z dnia 10 września 2018 r. wezwał pełnomocnika skarżącej do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi poprzez jej sprecyzowanie, tj. wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu, a w przypadku, gdy skarga dotyczy bezczynności poprzez podanie daty wniosku, którego organ nie rozpoznał w prawem przewidzianym terminie, pod rygorem jej odrzucenia. W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 8 października 2018 r. wskazał, że skarga dotyczy czynności organu w sprawie nr [...], a także nierozpoznanych przez organ wniosków sprecyzowanych w piśmie z dnia 18 kwietnia 2018 r., znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.; dalej określanej jako p.p.s.a.) odrzucił skargę jako niedopuszczalną. Powołując treść art. 3 p.p.s.a. wyjaśnił, że skarga na czynności faktyczne podejmowane w toku postępowania z wniosku skarżącej o zakwalifikowanie i umieszczenie na liście osób oczekujących na najem lokalu przez Gminę C. nie mieści się w katalogu spraw administracyjnych podlegających kontroli sądu administracyjnego. Dotyczy bowiem w istocie niezadowolenia skarżącej z czynności faktycznych podejmowanych w toku postępowania administracyjnego, tym samym nie mieści się w kategorii spraw z zakresu administracji publicznej, wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. Zażalenie (zarządzeniem Sądu z dnia 18 stycznia 2019 r. potraktowane jako skarga kasacyjna) na to postanowienie wniosła skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, zaskarżając je w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 1 oraz art. 3 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarga zatytułowana "odwołanie" z dnia 1 czerwca 2018 r. dotyczy w istocie niezadowolenia skarżącej z czynności faktycznych podejmowanych w toku postępowania administracyjnego i jako taka nie mieści się w kategorii spraw z zakresu administracji publicznej, które wymienia art. 3 § 2 p.p.s.a., a w konsekwencji na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż zachodzą podstawy do jej odrzucenia. Mając to na uwadze wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego za świadczoną pomoc z urzędu, która nie została opłacona w całości ani w części. Ponadto uchylenie zaskarżonego postanowienia w trybie autokontroli i rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na zażalenie organ wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, mimo błędnego uzasadnienia. Wyjaśnić należy, że skarga jest pismem procesowym kwalifikowanym, gdyż zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać elementy wymienione w tym przepisie. Stosownie do treści art. 57 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wskazanie organu, zaskarżonego aktu (działania lub bezczynności), którego skarga dotyczy, jest wymogiem formalnym skargi. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do zmiany przedmiotu zaskarżenia określonego przez stronę. Wskazanie przez stronę zaskarżonego aktu i organu, działania którego skarga dotyczy, wobec obowiązującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasady skargowości jest dla sądu wiążące. Stosownie zaś do treści art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie 7 dni po rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepisem szczególnym w stosunku do powołanej regulacji jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który w przypadku nieuzupełnienia przez skarżącego w terminie braków formalnych skargi wprowadza sankcję w postaci jej odrzucenia. Wobec tego, że wniesiona przez skarżącą skarga nie spełniała wymogów określonych w art. 57 § 1 p.p.s.a, zasadnie zarządzeniem z dnia 10 września 2018 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącej do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych skargi poprzez jej sprecyzowanie, tj. wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu, a w przypadku, gdy skarga dotyczy bezczynności poprzez podanie daty wniosku, którego organ nie rozpoznał w prawem przewidzianym terminie, pod rygorem jej odrzucenia. W odpowiedzi na powyższe pismo pełnomocnik skarżącej wskazał, że skarga dotyczy czynności organu w sprawie nr [...], jak również nierozpoznanych przez organ wniosków sprecyzowanych w piśmie z dnia 18 kwietnia 2018 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno wniesiona w sprawie skarga jak i pismo pełnomocnika skarżącej z dnia 8 października 2018 r. nie pozwala odtworzyć woli strony i stwierdzić, jakiego aktu lub zaskarżonej czynności dotyczy wniesiona w sprawie skarga oraz jakiego naruszenia prawa lub interesu prawnego dotyczy. Tym samym w wyznaczonym terminie braki formalne skargi nie zostały uzupełnione, stąd Sąd I instancji winien był odrzucić skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przy braku jednoznacznie określonego przedmiotu zaskarżenia badanie kognicji sądu w tej sprawie, a w konsekwencji odrzucenie jej na zasadzie art. 58 § 1 pkt 6 uznać należało za przedwczesne. Nieokreślenie przedmiotu skargi jest brakiem istotnym, uniemożliwiającym jej rozpoznanie. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 2319/11, LEX 1149332 strona winna stosować się do wezwań sądu, a tym samym przesłać wszystkie żądane od niej dokumenty oraz uzupełnić wszystkie braki, którymi dotknięte jest złożone przez nią pismo procesowe. Nieuzupełnieniem braków skargi jest bowiem nie tylko niewykonanie wezwania, ale także jego nieprawidłowe czy niepełne wykonanie. Stronie niewątpliwie należy umożliwić uzupełnienie braków skargi, co uczynił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wzywając pełnomocnika skarżącej do określenia jej przedmiotu. Jeżeli jednak z takiej możliwości strona nie skorzystała w sposób odpowiedni, to ponosi konsekwencje procesowe swego zaniedbania. Należy podkreślić, że określenie przedmiotu skargi należy wyłącznie do wnoszącego skargę i nie może być przedmiotem domniemania czy też doprecyzowania przez sąd administracyjny. Stanowisko jakie zostało przedstawione w skardze uniemożliwia jakąkolwiek kontrolę sądową wobec braku wskazania konkretnego przedmiotu zaskarżenia. Odnosząc się zaś do wniosku o rozpoznanie sprawy na rozprawie wskazać należy, że w myśl art. 197 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu niejawnym. Natomiast zgodnie z art. 90 § 2 p.p.s.a. skierowanie sprawy na posiedzenie jawne i wyznaczenie rozprawy w sytuacji, gdy sprawa co do zasady podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym jest jedynie uprawnieniem sądu. W tej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu jawnym, gdyż przedmiotowa sprawa tego nie wymaga. Ponadto wskazać należy, że od postanowienia odrzucającego skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. służy zażalenie, zatem Sąd I instancji błędnie zakwalifikował pismo pełnomocnika zatytułowane "zażalenie" jako skargę kasacyjną. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.