I OZ 356/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 205/25 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 8 stycznia 2025 r. znak: SKO.4115.380.2024 w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić zażalenie

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił R. F. wstrzymania wykonania zaskarżonej przez niego decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 8 stycznia 2025 r. w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej. Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie uzasadnił w żaden sposób wniosku o zastosowanie ochrony tymczasowej. Nie przedłożył żadnej dokumentacji, która miałaby uzasadnić wniosek. Nie skonfrontował wysokości ustalonej opłaty z własną sytuacją majątkową, a przez to nie wykazał, że wykonanie zaskarżonego aktu może faktycznie spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia istotnej szkody. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że nie dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na pokrywanie kwot wynikających z zaskarżonej decyzji bez istotnego uszczerbku dla swojego minimum egzystencji. Utrzymuje się z niskiego, stałego dochodu, który przeznaczany jest na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych, takich jak czynsz, energia, zakup leków oraz żywności. Wykonanie decyzji wiązałoby się z koniecznością dokonania wydatków, które przewyższają jego możliwości finansowe i niosą ryzyko zadłużenia, a w konsekwencji naruszenia stabilizacji życiowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o którym mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza jednak, że sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji dotyczy bowiem wyjątku od zasady wykonalności ostatecznych decyzji administracyjnych. Aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie, strona musi wskazać na konkretne zagrożenia płynące z wykonania decyzji, a sąd musi dysponować wiarygodnie wykazanymi faktami, które pozwolą mu na zastosowanie przedmiotowej instytucji. Użyte przez ustawodawcę w art. 61 § 3 p.p.s.a. nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącego we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić także należy, że o znacznej szkodzie można mówić, jeśli rozmiary szkody wywołanej wykonaniem zaskarżonego aktu administracyjnego są większe niż zwykłe skutki wywołane wykonaniem aktu tego rodzaju. Każdy bowiem akt prawny wywołuje określone skutki prawne, nie wszystkie jednak podlegają ochronie tymczasowej. W przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi słusznie przyjął, że wniosek skarżącego nie zawierał argumentów, które przemawiałyby za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Dopiero w zażaleniu skarżący powołał się na swoją sytuację majątkową wskazując, że utrzymuje się z niskiego dochodu, który przeznaczany jest na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych. Twierdzenia skarżącego dotyczące jego sytuacji materialnej są jednak bardzo ogólnikowe i nie zostały poparte żadnymi dokumentami. Skarżący nie wskazał chociażby takich okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej, jak aktualna wysokość uzyskiwanego wynagrodzenia, wysokość wydatków, posiadane nieruchomości, oszczędności (bądź ich brak). Co prawda część tych informacji wynika z akt administracyjnych, jednakże na ich podstawie oraz mając na uwadze wybiórczo przedstawione przez skarżącego informacje nie sposób ocenić, czy w sprawie zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 61 § 3 p.p.s.a., gdyż nie przedstawiają one w sposób kompleksowy jego aktualnej kondycji finansowej. Podkreślić również należy, że każda decyzja czy postanowienie administracyjne zobowiązujące do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, co nie oznacza, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować ochronę tymczasową przewidzianą w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sama okoliczność powstania po stronie zobowiązanego obowiązku zapłaty określonej sumy pieniężnej nie stanowi jeszcze o spełnieniu przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego. Chodzi tu bowiem o taką szkodę majątkową lub niemajątkową, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla strony lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu (zob. postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Zobowiązanie do ponoszenia opłaty miesięcznej za pobyt ojca w domu pomocy społecznej nie wywołuje skutku nieodwracalnego, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W razie uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu uiszczonej już kwoty. Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.