I OZ 491/24

Dnia 6 września 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 6 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 425/24 wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T.K., M.C., J.C., R.C., G.C., K.K., J.C.1, A.N. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 6 grudnia 2023 r. nr KR VI R 10/23 w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 425/24, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi T.K., M.C., J.C., R.C., G.C., K.K., J.C.1, A.N. na decyzję Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 6 grudnia 2023 r. nr KR VI R 10/23, w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że pismem z dnia 25 marca 2024 r. (data wpływu do biuro podawczego) skarżący wystąpili z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wywołania nieodwracalnych skutków prawnych poprzez możliwość przeniesienia przez Miasto Stołeczne Warszawa prawa do nieruchomości na osoby trzecie, co z kolei możliwe będzie po wpisaniu Miasta do księgi wieczystej. Sąd stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki z art. 61 § 3 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2013, poz. 1634 – dalej "p.p.s.a.") przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu odmowa ustanowienia na rzecz skarżących prawa użytkowania wieczystego przedmiotowych działek, może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Sąd wskazał, że decyzja Komisji do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich z dnia 6 grudnia 2023 r. nr KR VI R 10/23 stanowi podstawę do wykreślenia skarżących w księdze wieczystej nr [...], wpisu dokonanego na podstawie uchylonej decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 1 sierpnia 2013 r., nr 279/GK/DW/2013 oraz decyzji Zarządu Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy z dnia 1 sierpnia 2014 r., nr 16/2014. Wobec tego Sąd stwierdził, że wykonanie decyzji skutkującej wykreśleniem prawa do nieruchomości przynależnego skarżącym przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny, łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd, może okazać się, że w międzyczasie nastąpiła zmiana stanu prawnego nieruchomości. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła Komisja do spraw reprywatyzacji nieruchomości warszawskich wskazując, że działki objęte zaskarżonym postanowieniem stanowią część Parku [...] w W., a więc obszaru położonego w centralnej części miasta i w bezpośrednim sąsiedztwie [...], do którego to obszaru w planie przewidziano przeznaczenie 1.ZP. teren zieleni urządzonej. W zażaleniu ponadto podniesiono, że tereny stanowiące zieleń urządzoną nie mogą być oddawane w użytkowanie wieczyste ze względu na ochronę szaty roślinnej. Podano, że tego rodzaju stanowisko wyrażono również w związku z faktem, iż działki ew. nr [...] i [...] zostały uznane za przestrzeń publiczną, a więc obszar powszechnie dostępny, wykorzystywany egalitarnie oraz udostępniany nieodpłatnie. Jeśli zaś dana nieruchomość nie powinna zostać oddana w użytkowanie wieczyste, to m.st. Warszawa nie może również przenosić jej własności na inne podmioty prywatne, lub w podobny sposób ją obciążać. Zdaniem Komisji, nawet jeśli dojdzie do wykreślenia: M.C., T.K., J.C., R.C., G.C., A.N., K.K., M.R., M.R.1 i J.C.1 z działu II księgi wieczystej nr [...], to wówczas m.st. Warszawa nie dokona w stosunku do omawianej posesji jakiejkolwiek czynności prawnej uniemożliwiającej przywrócenie uprzedniego stanu prawnego. Jeśli zaś skarżący nie zostaną wykreśleni z księgi wieczystej, to tym bardziej nie zachodzi potrzeba wstrzymania wykonania decyzji wydanej przez Komisję. Ponadto Komisja wskazała, że zachodzi wysokie prawdopodobieństwo, iż złożenie wniosku o wstrzymanie służy wyłącznie osiągnięciu innego celu niż ten, jaki przyświecał ustawodawcy w związku z wprowadzeniem do porządku prawnego art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Komisji prawdziwym celem wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest wyłącznie jak najszybsze przywrócenie stanu sprzed wydania przez Komisję decyzji z dnia 6 grudnia 2023 r., celem zbycia praw do omawianego gruntu i wywołania w tym zakresie nieodwracalnych skutków prawnych przed ewentualnym zakończeniem sprawy przez sąd administracyjny. Podkreślono, że jeżeli bowiem doszłoby do wykreślenia z działu III księgi wieczystej nr [...] ww. zakazu i ostrzeżenia, a jednocześnie postanowienie o wstrzymaniu pozostałoby w obrocie prawnym, to żadne okoliczności nie stałyby na przeszkodzie, aby skarżący zbyli swe prawa do działki ew. nr [...] i [...], a tym samym całkowicie uniemożliwili realizację skutków zaskarżonego aktu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie, jako nieuzasadnione, należało oddalić. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz.935 - dalej "p.p.s.a."), sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wykazanie następstw wynikających z wykonania decyzji spoczywa na stronie, która ubiega się o wstrzymanie, przy czym następstwa te powinny być realne i bezpośrednio związane z wykonaniem decyzji. We wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżących wykazał w przekonujący i wystarczający sposób przesłanki wymienione w powyższym przepisie. Z załączonych do tego wniosku dokumentów wynika jednoznacznie, że Miasto Stołeczne Warszawa podjęło kroki prawne w celu wykreślenia skarżących z księgi wieczystej jeszcze przed zakończeniem postępowania ze skargi na decyzję Komisji z 6 grudnia 2023 r. Podnoszone natomiast w zażaleniu okoliczności dotyczące przeznaczenia przedmiotowych działek w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz charakteru i położenia tych działek nie mogły wpłynąć na ocenę legalności zaskarżonego postanowienia. Podkreślić bowiem należy, że rozstrzygając wniosek o wstrzymanie, sąd nie bada legalności zaskarżonego aktu, bowiem prowadziłoby to do tzw. przedsądu. Bada jedynie, czy wykonanie zaskarżonego aktu może prowadzić w okolicznościach danej sprawy, wskazanych przede wszystkim przez skarżącego we wniosku, do zagrożenia w postaci znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić ponadto należy, że art. 61 § 3 p.p.s.a. w sposób wyraźny przewiduje, iż podstawą wstrzymania wykonania decyzji może być samo niebezpieczeństwo spowodowania przez decyzję znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Bez wątpienia zatem przesłanki wstrzymania wykonania aktu ze swej istoty odnoszą się do zdarzeń przyszłych, które mogą stanowić efekt wykonania zaskarżonego aktu. Nie jest przy tym wymagane, by w jakimkolwiek zakresie skutki te rzeczywiście wystąpiły lub przynajmniej się ujawniły. Potencjalność wystąpienia takich skutków jest bowiem wystarczająca do zastosowania ochrony tymczasowej, o ile, w ocenie Sądu, skutki te będą mogły spowodować znaczną szkodę lub będą trudne do odwrócenia. Podstawą wpisu w księdze wieczystej są w szczególności decyzje administracyjne, z których wynikają bezpośrednio zmiany w stanie prawnym nieruchomości i ograniczonych praw rzeczowych, dla których prowadzi się księgi wieczyste. W niniejszej sprawie Sąd I instancji zasadnie uznał, że potencjalne wykreślenie skarżących z księgi wieczystej na podstawie zaskarżonej decyzji z samej swej istoty wiąże się z niebezpieczeństwem trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Potencjalność zmiany stosunków własnościowych nieruchomości objętej zaskarżoną decyzją lub możliwość dokonania zmian w dotyczącej jej księdze wieczystej stwarzają bowiem niebezpieczeństwo spowodowania przez tę decyzję skutków trudnych do odwrócenia. Są to skutki, których w przypadku uchylenia decyzji przez sąd administracyjny, organ nie będzie mógł – przy użyciu dostępnych mu środków prawnych – cofnąć jednostronną czynnością. Wykonanie decyzji skutkującej wykreśleniem prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przed rozpoznaniem skargi na tę decyzje przez sąd administracyjny w okolicznościach rozpoznawanej sprawy łączy się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wobec tego należy uznać, że w niniejszej sprawie Sąd I instancji trafnie uznał, że zaistniały przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.