I OZ 586/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 18 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 704/23 w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 lutego 2023 r. nr DNI.rn.625.223.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 14 marca 2024 r. I SA/Wa 704/23 (dalej postanowienie z 14 marca 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej ppsa) 1. odrzucił skargę M.G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 15 lutego 2023 r. nr DNI.rn.625.223.2022 w przedmiocie umorzenia postępowania; 2. zwrócił skarżącej kwotę 200 zł tytułem uiszczonego wpisu sądowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy wynika, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi przez nadesłanie brakujących stron skargi, podpisanie skargi, nadesłanie oryginału bądź poświadczonej kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi, nadesłanie 6 egzemplarzy skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych wraz załącznikami, podanie numeru PESEL skarżącej oraz wezwanie do usunięcia braku fiskalnego skargi przez uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 200 zł na rachunek bankowy sądu doręczono pełnomocnikowi skarżącej 17 kwietnia 2023 r. Siedmiodniowy termin na wykonanie wezwania upłynął bezskutecznie 24 kwietnia 2023 r. Pełnomocnik skarżącej w zakreślonym terminie nie uzupełnił braków formalnych skargi. Nadesłane przez niego odpisy skargi nie spełniały warunków wskazanych w wezwaniu z 11 kwietnia 2023 r. - nie zostały podpisane bądź poświadczone za zgodność z oryginałem. Stanowiły zatem jedynie kserokopie skargi. Nadesłane pełnomocnictwo nie spełniało warunków określonych w doręczonym wezwaniu - nie zawierało ono upoważnienia do reprezentowania skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi (k. 19-23, 40-42 akt sądowych). Zażalenie złożyła skarżąca, reprezentowana przez adw. P.B., zaskarżając postanowienie z 14 marca 2024 r. w całości, zarzucając postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 58 § 1 pkt 3 ppsa przez jego błędne zastosowanie i uznanie, że zostały spełnione przesłanki do odrzucenia skargi, podczas gdy wszelkie zobowiązania były uzupełniane terminowo; art. 37 § 1 w zw. z art. 36 w zw. z art. 39 ppsa przez błędne uznanie, że pełnomocnictwo z 13 września 2022 r. nie obejmowało umocowania do działania przed sądami administracyjnymi, podczas gdy skarżąca niewątpliwie udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania jej w toku całego postępowania, w tym przed sądami administracyjnymi. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia (k. 65-68 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Strony [....] mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników (art. 34 ppsa). Pełnomocnikiem strony może być adwokat lub radca prawny (art. 35 § 1 in principio ppsa). Pełnomocnictwo może być: 1) ogólne - do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi; 2) do prowadzenia poszczególnych spraw; 3) do niektórych tylko czynności w postępowaniu (art. 36 ppsa). Każde pismo strony powinno zawierać: [...] podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 ppsa). Do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (art. 46 § 3 ppsa). Obowiązek dołączenia pełnomocnictwa wynika także z art. 37 § 1 zd. 1 ppsa, który stanowi, że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Art. 37 § 1 i art. 46 § 3 ppsa jednoznacznie wskazują, że pełnomocnik przy dokonaniu pierwszej czynności procesowej w imieniu strony [...] ma obowiązek dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis. Obowiązek złożenia pełnomocnictwa jest powiązany z pierwszą czynnością procesową. Zgodnie z zasadą wolnego wyboru działania przed sądem administracyjnym (art. 34 ppsa), to do strony postępowania należy decyzja odnośnie do tego, czy przed sądem administracyjnym będzie występowała osobiście, czy też będzie reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego. W sytuacji, gdy brak jest jednego z elementów pisma wymienionych w art. 46 ppsa, obowiązkiem przewodniczącego, zgodnie z art. 49 § 1 ppsa, jest wezwanie strony do uzupełnienia [...] pisma w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim przepisem szczególnym jest art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, który ustanawia rygor odrzucenia skargi, jeżeli w wyznaczonym terminie nie uzupełniono jej braków formalnych. Powyższe przepisy mają charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem w przypadku nieuzupełnienia przez stronę skarżącą braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie sąd obowiązany jest odrzucić skargę. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga została złożona przez pełnomocnika profesjonalnego. Ze względu na brak załączonego pełnomocnictwa - Przewodniczący prawidłowo wezwał go do usunięcia braku formalnego skargi przez złożenie pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej 17 kwietnia 2023 r. Ów brak formalny skargi nie został prawidłowo uzupełniony. Znajdujące się w aktach sądowych potwierdzone za zgodność odpisy pełnomocnictwa upoważniają do reprezentowania skarżącej wyłącznie przed sądami, ale powszechnymi oraz komornikami sądowymi, urzędami i organami administracji (k. 22, 29). Sądy administracyjne, jako organy władzy sądowniczej, nie mieszczą się jednak w definicji organu administracji publicznej. Ten ostatni definiowany jest jako "rodzaj podmiotu wyodrębnionego w systemie władzy wykonawczej i administracji publicznej w celu realizacji określonych prawem zadań publicznych, głównie w formach władczych" (A. Mirska, w: Encyklopedia Administracji Publicznej, Warszawa 2018 r.). Zgodnie z art. 5 § 2 pkt 3 w zw. z art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej kpa), pod pojęciem organu administracji publicznej rozumie się ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu inne terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy państwowe i inne podmioty, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w art. 1 pkt 1 kpa. Brak wśród nich sądów administracyjnych. Nadesłane pełnomocnictwo nie zawierało upoważnienia do reprezentowania skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi. Sąd administracyjny nie jest sądem powszechnym, organem administracyjnym, urzędem ani osobą prawną. Tym samym, uznać należy za w pełni prawidłowe odrzucenie skargi przez Sąd I instancji. Skierowane do pełnomocnika skarżącej wezwanie zostało sformułowane w klarowny sposób - wyraźnie zobowiązano pełnomocnika do przedłożenia oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kserokopii pełnomocnictwa procesowego upoważniającego do działania w imieniu skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi. Pełnomocnik skarżącej, wnosząc zażalenie na postanowienie Sądu I instancji, także nie dołączył pełnomocnictwa do reprezentowania jej przed sądami administracyjnymi, ewentualnie przed Naczelnym Sadem Administracyjnym. Nie doszło do konwalidacji braku formalnego na etapie postępowania zażaleniowego. Prawo do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. Dostęp do sądu jest ograniczony, m.in., koniecznością zachowania warunków formalnych, wymaganych dla nadania sprawie dalszego biegu. Strona, decydując się na wszczęcie postępowania sądowego, musi liczyć się z koniecznością podjęcia pewnej aktywności procesowej, respektując zasady i tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, zaś w przypadku niedopełnienia tych obowiązków musi liczyć się z zamknięciem dostępu do sądu. Dlatego zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Kwestia uzupełnienia pozostałych braków formalnych skargi pozostawała bez znaczenia, skoro nieuzupełnienie jednego braku formalnego skargi, który uniemożliwia nadanie sprawie dalszego biegu, pociąga za sobą skutek w postaci jej odrzucenia. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, odrzucił zażalenie.