I OZ 640/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 16 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.M. i F.M. reprezentowanych przez opiekuna prawnego – L.B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 30 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 26/24 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie tego Sądu z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 26/24 w sprawie ze skargi E.M. i F.M. reprezentowanych przez opiekuna prawnego – L.B. na decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 14 września 2023 r., nr DRŚ.5029.1944.2023 w przedmiocie zwrotu należności z tytułu opłaty zastępczej za pobyt w DPS postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 26/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy orzekł o odrzuceniu skargi E.M. i F.M. reprezentowanych przez opiekuna prawnego – L.B. (dalej "strona skarżąca") na decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 14 września 2023 r., nr DRŚ.5029.1944.2023 w przedmiocie zwrotu należności z tytułu opłaty zastępczej za pobyt w DPS. Odpis powyższego postanowienia z uzasadnieniem i pouczeniem o środkach zaskarżenia doręczono opiekunowi prawnemu skarżących w dniu 8 lipca 2024 r. Na skutek złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SPP/Bd 95/24 ustanowiono dla strony skarżącej adwokata z urzędu. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 17 września 2024 r. przesłano odpis prawomocnego postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 1 sierpnia 2024 r. do Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w Bydgoszczy celem wyznaczenia pełnomocnika dla strony skarżącej. Jednocześnie poinformowano, że postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt lI SA/Bd 26/24 odrzucono skargę, a odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono stronie skarżącej w dniu 8 lipca 2024 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Bydgoszczy kolejnymi pismami zawiadamiała Sąd o wyznaczeniu następujących po sobie pełnomocników z urzędu, którzy albo nie podejmowali żadnych czynności w sprawie lub też, jak w przypadku opinii z dnia 7 grudnia 2024 r. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - ze względu na brak uzasadnienia i przywołania podstawy prawnej, Sąd stwierdził, że nie została ona sporządzona z należytą starannością, o której mowa w art. 177 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "P.p.s.a."). Pismem z dnia 17 kwietnia 2025 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Bydgoszczy zawiadomiła Sąd I instancji, że w rozpoznawanej sprawie pełnomocnikiem z urzędu ustanowiono adw. I.B. z równoczesnym zawiadomieniem jej o tym fakcie. W wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 28 maja 2025 r. zwrócono się do adw. I.B. o podjęcie czynności procesowej w ramach obowiązującego pełnomocnictwa. Poinformowano, iż postanowieniem z dnia 13 czerwca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę w niniejszej sprawie. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony opiekunowi prawnemu skarżących w dniu 8 lipca 2025 r. Dotychczasowy pełnomocnik z urzędu przesłał opinię z dnia 7 grudnia 2024 r. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu z dnia 13 czerwca 2024 r., jednakże ze względu na brak uzasadnienia i przywołania podstawy prawnej, nie została ona uznana jako sporządzona z należytą starannością, o której mowa w art. 177 § 5 P.p.s.a. W dniu 25 czerwca 2025 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik wniosła skargę kasacyjną od postanowienia z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 26/24. W wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 30 czerwca 2025 r. zobowiązano pełnomocnika do przedłożenia dowodu na okoliczność zawiadomienia o ustanowieniu pełnomocnikiem w sprawie II SA/Bd 26/24 w dniu 4 czerwca 2025 r. (takie oświadczenie złożyła pełnomocnik w treści skargi kasacyjnej), skoro pismo ORA nosi datę 17 kwietnia 2025 r. - w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 18 lipca 2025 r. pełnomocnik wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 26/24 podnosząc, iż pismo Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 17 kwietnia 2025 r. zostało jej doręczone do wiadomości w dniu 7 maja 2025 r. i wskazano w nim jedynie, że sprawa dotyczy "skargi E.M. i F.M. na decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 14 września 2023 r., nr DRŚ.5029.1944.2023 w przedmiocie zwrotu należności z tytułu opłaty zastępczej za pobyt w DPS". Brak było w nim jakichkolwiek innych informacji o stanie faktycznym sprawy, czy zapadłych w niej orzeczeniach. Wszystko to zdaniem pełnomocnik w pełni uzasadniało przypuszczenie, iż sprawa jest dopiero na etapie jej rozpoznawania, jeszcze przed wydaniem końcowego postanowienia, czy wyroku. Użyte w piśmie ORA sformułowanie, zdaniem pełnomocnika, wprowadziło ją w błąd co do etapu postępowania, a tym samym co do zakresu czynności koniecznych do podjęcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 26/24, działając na podstawie art. 88 P.p.s.a., odrzucił powyższy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd podniósł, że pełnomocnik strony skarżącej uchybił terminowi, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., albowiem o wyznaczeniu przez Okręgową Radę Adwokacką pełnomocnikiem strony skarżącej adw. I.B. dowiedziała się w dniu 7 maja 2025 r., co potwierdzone zostało w treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a zatem data ustania przyczyny uchybienia terminu upływała w dniu 6 czerwca 2025 r. i od tej daty zaczął biec termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (upłynął w dniu 13 czerwca 2025 r.). Skargę kasacyjną wniesiono w dniu 25 czerwca 2025 r., a wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w dniu 18 lipca 2025 r. Tym samym wniosek nadany 18 lipca 2025 r. w ocenie Sądu został złożony po terminie. Sąd I instancji, odnosząc się do argumentacji pełnomocnik z urzędu, iż pismo Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 17 kwietnia 2025 r. zostało jej doręczone do wiadomości w dniu 7 maja 2025 r. i wskazano w nim jedynie, że sprawa dotyczy "skargi E.M. i F.M. na decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 14 września 2023 r., nr DRŚ.5029.1944.2023 w przedmiocie zwrotu należności z tytułu opłaty zastępczej za pobyt w DPS" i brak było jakichkolwiek innych informacji o stanie faktycznym sprawy, czy zapadłych w niej orzeczeniach, co uzasadniało przypuszczenie, iż sprawa jest dopiero na etapie jej rozpoznawania, jeszcze przed wydaniem końcowego postanowienia, czy wyroku, wyjaśnił, że adwokat świadczy usługi profesjonalnej pomocy procesowej i zobowiązany jest do zachowania podwyższonej staranności oraz wymaga się od niego odpowiedniej znajomość procedury sądowoadministracyjnej. Nie można zatem twierdzić, że użyte w piśmie ORA sformułowanie wprowadzało w błąd co do etapu postępowania, a tym samym co do zakresu czynności koniecznych do podjęcia. Podkreślić przy tym należy, że na profesjonalnym pełnomocniku ciąży szczególny obowiązek dbałości o terminowość i prawidłowość dokonywanych czynności procesowych. W sytuacjach, gdy od prawidłowego dokonania danej czynności zależy dalszy bieg powierzonej pełnomocnikowi sprawy, zasadnym jest wymaganie od niego maksimum staranności. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła strona skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, iż wniosek o przywrócenie terminu jest niezasadny i podlega odrzuceniu. W oparciu o powyższy zarzut wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy oraz przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej; 2. przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz adw. I.B. działającej w niniejszej sprawie jako pełnomocnik z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącym z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, jednocześnie oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części. Oświadczono również, że skarżący zrzekają się rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że użyte w piśmie Okręgowej Rady Adwokackiej sformułowanie "skargi E.M. i F.M. na decyzję Prezydenta Miasta Bydgoszczy z dnia 14 września 2023 r., nr DRŚ.5029.1944.2023 w przedmiocie zwrotu należności z tytułu opłaty zastępczej za pobyt w DPS" wprowadziło pełnomocnika z błąd co do etapu postępowania, a tym samym co do zakresu czynności koniecznych do podjęcia. Pełnomocnik wskazała, że miała przekonanie, iż została wyznaczona do reprezentowania skarżących na etapie złożenia przez nich skargi na decyzję, a w sprawie nie zostało jeszcze wydane orzeczenie. Dopiero w dniu wykonania fotokopii akt sprawy celem ustalenia na jakim etapie jest postępowanie pełnomocnik powziął wiedzę o wydaniu orzeczenia w przedmiotowym postępowaniu. Wskazano również, że w dniu 15 lipca 2025 r., tj. w chwili otrzymania zarządzenia z WSA zobowiązującego pełnomocnika do przedłożenia dowodu na okoliczność zawiadomienia go o ustanowieniu pełnomocnikiem, pełnomocnik odkrył, że został wprowadzony w błąd co do momentu jego wyznaczenia. W związku z tym z ostrożności procesowej wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Spóźniony zaś lub z mocy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym (art. 88 P.p.s.a.). Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że Sąd w pierwszej kolejności ocenia, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu. Dopiero w razie uznania, że termin ten został zachowany, badaniu podlegają przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. Zaznaczenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, zgodnie z którym w wypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu w trybie art. 244 P.p.s.a. dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 2006 r. sygn. akt I FZ 198/06, z dnia 15 marca 2007 r. sygn. akt II FZ 47/07, z dnia 11 października 2011 r. sygn. akt II FZ 570/11, oraz z dnia 7 marca 2017 r. sygn. akt II OZ 223/17; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Koncepcja ta gwarantuje stronie i jej pełnomocnikowi czas niezbędny do sporządzenia i wniesienia środka zaskarżenia wraz z żądaniem przywrócenia terminu, a ponadto nie pozwala na nieograniczoną w czasie możliwość składania wniosku w trybie art. 86 P.p.s.a. Jednocześnie zauważyć należy, że przepis art. 87 § 1 P.p.s.a. wskazuje na termin 7 dni liczony od "czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi". Okoliczność ta jest podstawą do formułowania w orzecznictwie stanowiska, że siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. rozpoczyna bieg po dacie, w której ustanowiony - w ramach przyznanego stronie prawa pomocy - pełnomocnik realnie mógł sporządzić i wnieść skargę kasacyjną. Czym innym jest bowiem termin trwania przeszkody rozumiany jako czas, w którym taki pełnomocnik ma obiektywną możliwość "przygotowania" się do wniesienia skargi kasacyjnej, a czym innym jest siedmiodniowy termin, przepisany do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Terminy te się nie przenikają, lecz następują kolejno po sobie. Realnie zatem pełnomocnik może złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu niezbędnego do jej sporządzenia (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt I OZ 76/14, z dnia 6 lutego 2014 r. sygn. akt I OZ 63/14, z dnia 24 stycznia 2014 r. sygn. akt II FZ 1544/13 z dnia 19 lipca 2012 r. sygn. akt II OZ 612/12 oraz z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt II OZ 779/21). W rozpoznawanej sprawie postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 1 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SPP/Bd 95/24 przyznane zostało stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia 17 września 2024 r. przesłano odpis prawomocnego postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia do Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w Bydgoszczy celem wyznaczenia pełnomocnika dla strony skarżącej. Jednocześnie poinformowano, że postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13 czerwca 2024 r., sygn. akt lI SA/Bd 26/24 odrzucono skargę, a odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczono stronie skarżącej w dniu 8 lipca 2024 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Bydgoszczy kolejnymi pismami zawiadamiała Sąd o wyznaczeniu następujących po sobie pełnomocników z urzędu, którzy albo nie podejmowali żadnych czynności w sprawie lub też, jak w przypadku opinii z dnia 7 grudnia 2024 r. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej - ze względu na brak uzasadnienia i przywołania podstawy prawnej, Sąd stwierdził, że nie została ona sporządzona z należytą starannością, o której mowa w art. 177 § 5 P.p.s.a. Pismem z dnia 17 kwietnia 2025 r. Okręgowa Rada Adwokacka w Bydgoszczy zawiadomiła Sąd I instancji, że w rozpoznawanej sprawie pełnomocnikiem z urzędu ustanowiono adw. I.B. z równoczesnym zawiadomieniem jej o tym fakcie. Wyznaczony pełnomocnik z urzędu zawiadomienie o tym fakcie otrzymała w dniu 7 maja 2025 r. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej został natomiast wniesiony przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika w dniu 18 lipca 2025 r. Oznacza to, że wniosek ten został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a., a zatem Sąd I instancji zasadnie go odrzucił. Odnosząc się natomiast do argumentów złożonego zażalenia uznać należy, że nie mogły one odnieść zamierzonego skutku. Nie można zgodzić się bowiem z twierdzeniami, że datą, w której pełnomocnik dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem jest dzień 4 czerwca 2025 r., tj. dzień w którym pełnomocnik otrzymała pismo z Sądu wojewódzkiego o podjęcie czynności procesowej w ramach obowiązującego pełnomocnictwa oraz informujące o zapadłym w dniu 13 czerwca 2024 r. postanowieniu. Nie ulega wątpliwości, że pełnomocnik od dnia powzięcia informacji z Okręgowej Rady Adwokackiej, tj. od dnia 7 maja 2025 r. do dnia odebrania przesyłki z Sądu I instancji, tj. do dnia 4 czerwca 2025 r. nie podjęła żadnych czynności w sprawie, choćby nawet nie zadzwoniła do Sądu celem uzyskania informacji na jakim etapie postępowania znajduje się sprawa. Pełnomocnik dopiero po otrzymaniu informacji z Sądu, tj. w dniu 6 czerwca 2025 r. zwróciła się o udostępnienie akt sprawy. Takie działanie pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie zasługuje na aprobatę. Nie ulega bowiem wątpliwości, że profesjonalny pełnomocnik, jako osoba dbająca należycie o interesy swojego mocodawcy, winien podjąć wszelkie niezbędne kroki w celu zabezpieczenia terminowości dokonywanych czynności procesowych. To od pełnomocnika procesowego będącego profesjonalnym podmiotem prawniczym wymaga się należytej staranności, której elementem jest dokładne i szczegółowe ustalanie mających znaczenie prawne okoliczności, które są istotne z punktu widzenia sytuacji prawnej mocodawcy. Nie są również zasadne twierdzenia pełnomocnika odnoszące się do rzekomego wprowadzenia go przez ORA w błąd w kwestii braku udzielenia informacji o etapie toczącego się postępowania, zapadłych rozstrzygnięciach, czy o stanie faktycznym sprawy. Jak już wyżej wspomniano, pełnomocnik jest profesjonalnym podmiotem posiadającym odpowiednią wiedzę prawniczą i brak jest obowiązku informowania go przez Okręgową Radę Adwokacką o wszystkich czynnościach podjętych w konkretnym postępowaniu. Rada ma bowiem obowiązek poinformować pełnomocnika jedynie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu konkretnych podmiotów, podaniu stosownych danych do kontaktu, przedmiotu sprawy czy zaskarżonego orzeczenia. Natomiast kwestie podejmowania dalszych czynności w sprawie i prowadzenia postępowania należą już do ustanowionego z urzędu pełnomocnika. Podsumowując powyższe wywody, skoro pełnomocnik dowiedział się o ustanowieniu go pełnomocnikiem w dniu 7 maja 2025 r., natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożył w dniu 18 lipca 2025 r., to uznać należy, że dokonanie tej czynności było spóźnione i uzasadniało odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na podstawie art. 88 P.p.s.a. Na marginesie Sąd kasacyjny wskazuje, że na tym etapie postępowania nie jest możliwe podważenie prawidłowości zakwalifikowania przez Sąd I instancji wniesionej przez stronę skarżącą skargi jako skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy zamiast Prezydenta Miasta Bydgoszczy i odrzucenia skargi z tego powodu w niniejszej sprawie. Kwestia ta mogłaby zostać rozpatrzona jedynie przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej, a nie wniosku o przywrócenie terminu do jej złożenia. Odnosząc się natomiast do wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do rozpoznania przedmiotowego wniosku, bowiem zgodnie z art. 254 § 1 P.p.s.a., wniosek o przyznanie kosztów pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.