I OZ 656/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 18 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Y.L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 847/24 w sprawie ze skargi Y.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia 19 lutego 2024 r. nr SKO/I/I/181/2024 w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych postanawia uchylić zaskarżone postanowienie

Postanowieniem z 2 lipca 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 847/24 (dalej postanowienie z 2 lipca 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Y.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z 19 lutego 2024 r. nr SKO/I/I/181/2024 w przedmiocie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi przez oznaczenie miejsca zamieszkania skarżącej, a w razie jego braku - adresu do doręczeń zostało doręczone skarżącej 15 maja 2024 r. Siedmiodniowy termin na wykonanie zarządzenia upłynął bezskutecznie 22 maja 2024 r. Skoro skarżąca, mimo prawidłowego wezwania do usunięcia braku formalnego skargi, nie wykonała zarządzenia w zakreślonym terminie, Sąd odrzucił skargę, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. [winno być Dz.U. z 2024 r. poz. 935], dalej ppsa) (k. 1, 11-15v, 17-19 akt sądowych). Zażalenie złożyła skarżąca, zarzucając postanowieniu z 2 lipca 2024 r. obrazę prawa materialnego w postaci niezapoznania się z aktami sprawy i brak należytego rozumienia w wydawaniu postanowień, tj. o podaniu nr PESEL i adresu [do] doręczeń lub zamieszkania. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia (k. 27-28 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym [...] (art. 57 § 1 ppsa). Pismo strony powinno zawierać w przypadku, gdy jest pierwszym pismem w sprawie, oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku - adresu do doręczeń, lub siedziby i adresów stron [...] (art. 46 § 2 pkt 1 lit. a ppsa). Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej (art. 49 § 1 ppsa). Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (art. 58 § 1 pkt 3 ppsa). Należy przy tym mieć na uwadze, że odrzucenie skargi może nastąpić wyłącznie na skutek braków formalnych, które uniemożliwiają nadanie sprawie dalszego biegu. W niniejszej sprawie skarżąca podniosła, że adres zamieszkania wskazała już na etapie postępowania administracyjnego, wobec czego znajduje się on w aktach sprawy i powinien być znany Sądowi. Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie przychyla się do tego argumentu, wskazując, że na akta sprawy składają się zarówno akta sądowe, jak i akta administracyjne (art. 133 § 1 ppsa; wyro NSA z 9.9.2005 r. FSK 1925/04, cbosa, aprobowany przez J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 344, uw. 3). Tym samym, akta administracyjne stanowią integralną część akt sprawy (art. 54 § 2 in principio w zw. z art. 133 § 1 w zw. z art. 166 ppsa). Jak wskazuje się w doktrynie, orzekanie przez sąd administracyjny możliwe jest tylko na podstawie całości akt sprawy (M. Jagielska, J. Jagielski, R. Stankiewicz, M. Grzywacz w: red. M. Wierzbowski, R. Hauser, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo C.H.Beck 2023, s. 758-759, nb 4 i 5). Niezależnie od argumentacji strony, zażalenie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w aktach sądowych również znajduje się adres zamieszkania skarżącej. O ile błędnie nie wskazała ona adresu zamieszkania w treści skargi (w interesie samej strony było jednoznaczne wskazanie w skardze, a następnie w zażaleniu adresu zamieszkania strony), o tyle zwrócić trzeba uwagę, że wniosła skargę do sądu administracyjnego za pośrednictwem Kolegium, do którego przesłała skargę przesyłką poleconą. Na kopercie przesyłki znajduje się adres skarżącej (k. 2, 6 akt sądowych). Koperta jest częścią akt sprawy, a więc informacje na niej zawarte również należy wziąć pod uwagę przy ustalaniu ewentualnych braków formalnych. W odpowiedzi organu administracji na skargę również znajduje się adres skarżącej (k. 7 akt sądowych). Treść odpowiedzi na skargę w tym zakresie także winna zostać wzięta pod uwagę przez Przewodniczącego na etapie wzywania skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi w trybie art. 49 § 1 ppsa, choć obowiązku Przewodniczącego w tym zakresie nie sposób negować. Z pewnością jednak winien ją wziąć pod uwagę Sąd, rozważając zastosowanie zakreślonego rygoru w przypadku niedotrzymania terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci jej odrzucenia. Wezwanie przez Przewodniczącego do uzupełnienia braku formalnego skargi nie determinuje kwestii odrzucenia. Nawet jeśli strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie braku, Sąd winien był uznać, że niewskazanie w skardze adresu strony nie był w kontrolowanej sprawie brakiem, który uniemożliwiał nadanie sprawie dalszego biegu. Automatyzm w stosowaniu wskazanego rygoru nie powinien stanowić reguły. W przeciwnym razie Sąd wykazywałby się zbyt daleko idącym formalizmem wobec strony. W tej sprawie znamienne jest, że wezwanie skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi przez wskazanie jej adresu zamieszkania, zostało wysłane na jej adres zamieszkania, którym Sąd dysponował na podstawie akt sprawy (k. 6, 7 akt sądowych). Gdyby adres strony uległ zmianie po zakończeniu postępowania administracyjnego, a przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, to w interesie strony pozostawałoby zwrócenie uwagi Przewodniczącego i Sądu na tę okoliczność - co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, uchylił zaskarżone postanowienie.