I OZ 717/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wojewody Małopolskiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Kr 1622/24 w sprawie ze skargi S.K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 30 września 2024 r. znak WS-VI.7534.1.18.2024.AB w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości postanawia uchylić zaskarżone postanowienie

Postanowieniem z 4 marca 2025 r. sygn. akt II SA/Kr 1622/24 (dalej postanowienie z 4 marca 2025 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wymierzył Wojewodzie Małopolskiemu grzywnę w kwocie 500 zł za nieprzekazanie prawidłowej odpowiedzi na skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że 13 grudnia 2024 r. Wojewoda Małopolski przekazał Sądowi trzystronicową odpowiedź na skargę. Pierwsza strona tego pisma procesowego sugerowała, że dotyczy ono innej sprawy (opatrzenie datą "1 marca 2023 r.", wskazanie decyzji Wojewody Małopolskiego z 14 grudnia 2022 r. i decyzji Starosty Krakowskiego z 10 grudnia 2020 r., podanie nieprawidłowych numerów działek). Zarządzeniem z 3 stycznia 2025 r. wezwano Wojewodę - w terminie 7 dni pod rygorem nałożenia grzywny - do przesłania prawidłowej odpowiedzi na skargę. Dnia 10 stycznia 2025 r. Wojewoda przekazał Sądowi czterostronicową odpowiedź na skargę, określając ją jako "prawidłowa". Pierwsza strona tego pisma nie była obarczona wspomnianymi błędami, lecz uzasadnienie "prawidłowej" odpowiedzi na skargę dotyczyło sprawy innej osoby, o czym świadczyły dane osobowe wnioskodawczyni-wierzycielki i jej pełnomocnika, dłużnika i komornika sądowego na stronie 3 i 4. Dnia 11 lutego 2025 r. Sąd nadał do skarżącego przesyłkę nr 00659007734957648765, która zawierała zawiadomienie o rozprawie i odpis "prawidłowej" odpowiedzi na skargę. Dnia 21 lutego 2025 r., w celu zapobieżenia ujawnieniu danych osobowych, przesyłka została - na żądanie Sądu - wycofana z Poczty Polskiej i zwrócona w związku z dostrzeżeniem, że - deklarowana przez radcę prawnego - "prawidłowość" odpowiedzi na skargę jest pozorna. W razie uchylania się organu od zastosowania się do zarządzenia przewodniczącego podjętego w toku postępowania i w związku z rozpoznaniem sprawy sąd może orzec o wymierzeniu organowi grzywny do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. do 71405,20 zł (art. 112 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej ppsa; obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 19 lutego 2025 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2024 r. i w drugim półroczu 2024 r. - M.P. 2025 poz. 148). Ustawa [ppsa] nie wypowiada się na temat treści odpowiedzi na skargę. Przyjmuje się, że powinna ona zawierać ustosunkowanie się do twierdzeń zawartych w skardze, zwłaszcza do zawartych w skardze zarzutów naruszenia prawa lub interesu prawnego, natomiast nie powinna uzupełniać bądź zastępować uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Z tak rozumianym celem odpowiedzi na skargę w sposób oczywisty kłóci się pismo, które - zamiast do indywidualnej sprawy skarżącego - odnosi się do innej sprawy osoby trzeciej. Wojewoda Małopolski - mimo nieobszerności odpowiedzi na skargę i przy opatrzeniu jej podpisem profesjonalnego pełnomocnika - nie zastosował się do zarządzenia, skoro obowiązek przesłania prawidłowej odpowiedzi na skargę wykonał w ten sposób, że przesłana odpowiedź na skargę jest obarczona poważniejszymi błędami niż odpowiedź na skargę, która dała asumpt do nałożenia tego obowiązku. Sąd I instancji uznał, że zachowanie [organu] skutkujące odwleczeniem w czasie rozpoznania sprawy domaga się zdyscyplinowania organu, który się takiego zachowania dopuszcza. W ocenie Sądu, cel zdyscyplinowania pozwoli osiągnąć kwota 500 zł (0,7% maksymalnej możliwej wysokości grzywny) i tak też orzeczono na zasadzie art. 112 ppsa (k. 2-3, 7-9, 14, 16, 18, 19-20, 22, 25, 28-30, 40, 43-45, 143 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 4 marca 2025 r. złożył Wojewoda Małopolski, zaskarżając je w całości, zarzucając mu naruszenie art. 112 w zw. z art. 154 § 6 ppsa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na wymierzeniu kary grzywny na skutek przyjęcia przez Sąd braku wypełnienia przez [organ] nałożonego przez Sąd obowiązku. Organ przyznał, że w niniejszej sprawie z uwagi na bardzo duże obłożenie pracą przy absencji wielu pracowników mogło dojść do pomyłki podczas sporządzania odpowiedzi na skargę. Podniósł jednak, że przesłana odpowiedź na skargę nie została obarczona na tyle poważnymi błędami, aby nałożyć na organ grzywnę w wysokości 500 zł. O ile organ przesłał błędne pismo, o tyle nie zrobił tego świadomie ani celowo, a pismo zostało wysłane w terminie. Zdaniem organu, orzeczona kara jest nieadekwatna do zaistniałej sytuacji. Wskazał na fakultatywny charakter instytucji nałożenia grzywny [w trybie art. 55 § 1 ppsa - uw. NSA]. Wojewoda wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości (k. 86-89 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art. 54 § 1 ppsa). Organ, o którym mowa w § 1, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania (art. 54 § 2 zdanie pierwsze ppsa). W razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 55 § 1 zdanie pierwsze ppsa). Bez wątpienia, w niniejszej sprawie dwukrotnie doszło do błędnego przekazania przez organ Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie odpowiedzi na skargę S.K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z 30 września 2024 r. znak WS-VI.7534.1.18.2024.AB w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Najpierw 12 grudnia 2024 r. (data stempla pocztowego) Wojewoda przekazał Sądowi trzystronicową odpowiedź na skargę (k. 7-9, 13), której pierwsza strona sugerowała, że dotyczy ona innej sprawy (opatrzenie datą "1 marca 2023 r.", wskazanie decyzji Wojewody Małopolskiego z 14 grudnia 2022 r. i decyzji Starosty Krakowskiego z 10 grudnia 2020 r., podanie nieprawidłowych numerów działek). Na skutek zarządzenia Przewodniczącego z 3 stycznia 2025 r. (k. 14, 16, 22) w dniu 10 stycznia 2025 r. Wojewoda przekazał Sądowi czterostronicową odpowiedź na skargę, przy czym pierwsza strona tego pisma nie była obarczona błędami zidentyfikowanymi przy piśmie z 12 grudnia 2024 r., lecz uzasadnienie pisma dotyczyło sprawy innej osoby, o czym świadczyły dane osobowe zawarte na stronie 3 i 4 (k. 19, 20, 143). Prawidłową odpowiedź na skargę Wojewoda przekazał dopiero przy piśmie z 6 marca 2025 r. (k. 66-72). Co znamienne, nastąpiło to po doręczeniu organowi zaskarżonego postanowienia, jak i ponownego wezwania do przesłania prawidłowej odpowiedzi na skargę z 4 marca 2025 r. (k. 42, 43-45). O ile zachowanie organu należy ocenić nagannie i pomimo okresu wzmożonej pracy, jak i braków kadrowych, jednoznacznie uznać je za niedopuszczalne, o tyle w tej sprawie nie zachodziły podstawy do wymierzenia organowi grzywny stosownie do art. 55 § 1 ppsa, choć z innej przyczyny niż powołane w zażaleniu. Zgodnie z literalną wykładnią art. 55 § 1 ppsa, wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ppsa może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie jest legitymowany do wymierzania organowi grzywny z urzędu, chociażby nawet wielokrotne wezwania wystosowywane przez wojewódzki sąd administracyjny do organu odnośnie do przekazania skargi sądowi nie przynosiły pozytywnego rezultatu (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H.Beck 2023, s. 432, nb 3; M. Sieradzka w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. A. Skoczylasa, P. Szustakiewicza, C.H.Beck 2023, s. 156, nb 4 do art. 55). Treść art. 55 § 1 ppsa jest klarowna i inne metody wykładni nie prowadzą do odmiennego rezultatu. W niniejszej sprawie skarżący nie zgłosił wniosku o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie prawidłowej odpowiedzi na skargę wbrew dyspozycji art. 54 § 2 zd. pierwsze ppsa. Sąd I instancji nie mógł nałożyć na organ grzywny na podstawie art. 55 § 1 ppsa z urzędu, mimo zakreślenia przez Przewodniczącego takiego rygoru w kolejnych wezwaniach do przekazania prawidłowej odpowiedzi na skargę. Ze względu na brak wniosku skarżącego zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Należy wyczulić organ, by w przyszłości, mimo okresowej intensyfikacji pracy, braków kadrowych lub innych przeszkód, dokładał większej staranności i skrupulatności przy sporządzaniu pism kierowanych do Sądu, takich jak odpowiedź na skargę. Niedbalstwo w tym aspekcie skutkuje nie tylko przedłużeniem czasu rozpoznania sprawy, ale również wiąże się z niebezpieczeństwem ujawnienia danych osobowych lub innych danych wrażliwych osób trzecich osobom niepowołanym. Takie zachowanie nie przystoi organowi administracji, który winien kierować się wysokimi standardami, załatwiając sprawy obywateli i nie może ono znaleźć akceptacji w państwie prawa. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 per analogiam w zw. z art. 197 § 1 i 2 ppsa, uchylił zaskarżone postanowienie.