I OZ 73/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 3 września 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 186/24 w sprawie ze skargi B.W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 stycznia 2024 r. znak 010070/680/4060564/2023 w przedmiocie świadczenia wychowawczego postanawia oddalić zażalenie

Postanowieniem z 3 września 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 186/24 (dalej postanowienie z 3 września 2024 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę kasacyjną B.W. (dalej skarżący) od wyroku tego Sądu z 28 maja 2024 r. II SA/Ol 186/24. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w rozpoznawanej sprawie skargę kasacyjną sporządził i podpisał osobiście skarżący, przy czym osoba ta nie jest podmiotem uprawnionym do osobistego wniesienia skargi kasacyjnej, gdyż nie jest żadnym z podmiotów wskazanych w art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej ppsa). Skarżący we wniesionej skardze kasacyjnej nie powołał się na żadne z uprawnień do osobistego sporządzenia skargi kasacyjnej. Skoro w tej sprawie skarga kasacyjna nie została sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego ani inny uprawniony podmiot, to - na podstawie art. 178 w zw. z art. 175 § 1 ppsa, podlegała odrzuceniu (k. 34, 46-48v, 51-53, 54-55, 67, 69-70v akt sądowych). Zażalenie na postanowienie z 3 września 2024 r. złożył skarżący, reprezentowany przez adw. M.P., zaskarżając postanowienie w całości i zarzucając mu naruszenie art. 177 § 3 ppsa przez odrzucenie skargi kasacyjnej z uwagi na niesporządzenie jej przez adwokata lub radcę prawnego, w sytuacji gdy strona jeszcze przed doręczeniem jej [odpisu] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 23 stycznia 2024 r. [winno być 28 maja 2024 r. - uw. NSA] złożyła wniosek (wprawdzie nieudolny, wymagający doprecyzowania) o ustanowienie na jej rzecz pełnomocnika z urzędu i przyznanie prawa pomocy, wskazując, że nie jest w stanie ponieść kosztów adwokata, a następnie uzupełniła ten wniosek pismem z 16 września 2024 r., precyzując go i dołączając odpowiednie dokumentu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na rzecz pełnomocnika [zwrotu] kosztów pomocy prawnej udzielonej mu z urzędu według norm przepisanych, ponieważ koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części (k. 89-90 akt sądowych). Pismem z 4 grudnia 2024 r. skarżący, reprezentowany przez adwokata ustanowionego dla niego z urzędu, wniósł o przywrócenie mu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (k. 84, 96-100v akt sądowych). Postanowieniem z 13 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie przywrócił skarżącemu termin do wniesienia skargi kasacyjnej (k. 117-120v akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 175 § 1 ppsa, skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3. Odpis wyroku z 28 maja 2024 r. II SA/Ol 186/24 doręczono skarżącemu 17 lipca 2024 r. z pouczeniem, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym, zaś niezachowanie tego wymogu spowoduje jej odrzucenie (k. 51-53 akt sądowych). Mimo pouczenia, które było klarowne i jednoznaczne w swej treści, skarżący 12 sierpnia 2024 r. wniósł skargę kasacyjną osobiście, która w tych okolicznościach prawidłowo została odrzucona (k. 54-67, 69-70v akt sądowych). Uchybienie przymusowi adwokacko-radcowskiemu w skardze kasacyjnej wniesionej osobiście przez skarżącego nie budzi wątpliwości. W konsekwencji, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W postępowaniu zażaleniowym wywołanym zażaleniem na postanowienie w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej z uwagi na niedopełnienie wymogu, aby skarga kasacyjna została sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, bez znaczenia pozostawał wniosek skarżącego, zgłoszony w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej, o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. O ile - zgodnie z art. 177 § 3 ppsa - w razie ustanowienia w ramach prawa pomocy adwokata, [...] po wydaniu orzeczenia, na wniosek złożony przez stronę, której doręcza się odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzonym z urzędu, albo przez stronę, która zgłosiła wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegnie od dnia zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu, jednak nie wcześniej niż od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, o tyle okoliczność ta mogła stanowić (i stanowiła) podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W niniejszym postępowaniu zażaleniowym Naczelny Sąd Administracyjny bada jedynie, czy pierwotna skarga kasacyjna, będąca przedmiotem odrzucenia przez Sąd I instancji, została sporządzona osobiście przez skarżącego czy też przez podmiot uprawniony do jej sporządzenia, zgodnie z art. 175 § 1 i 3 ppsa oraz czy skarżący, który sporządził tę skargę kasacyjną osobiście, nie jest podmiotem, o którym stanowi art. 175 § 2 lub 2a ppsa. W przypadku wyniku negatywnego tej analizy, należy stwierdzić - jak w tej sprawie - że odrzucenie skargi kasacyjnej odpowiadało prawu. Nie zmienia to faktu, że przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej postanowieniem Sądu z 13 grudnia 2024 r. spowoduje rozpoznanie skargi kasacyjnej sporządzonej przez pełnomocnika skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa, oddalił zażalenie. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeknie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie odrębnego wniosku i stosownego oświadczenia (art. 258 § 2 pkt 8 ppsa).