I OZ 761/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 264/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 264/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w sprawie ze skargi M.P. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie pozbawienia statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych, po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów i przyznania adwokata, umorzył postępowanie sądowe w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz oddalił wniosek o ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że – zgodnie z oświadczeniem – skarżący jest osobą niepełnosprawną, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Posiada mieszkanie o pow. 65 m². Jedynym źródłem dochodu skarżącego jest renta ZUS w wysokości 582,30 zł, która nie starcza na zaspokojenie jego podstawowych potrzeb bytowych takich jak leczenie farmakologiczne, rehabilitacja, opłaty czynszowe, energia elektryczna i gaz w łącznej wysokości 1.740 zł. Żadnych innych środków nie posiada. Zaś na pokrycie kosztów leczenia i utrzymania zaciągnął u osób trzecich pożyczki w wysokości 50.000 zł. Przechodząc do rozpoznania wniosku skarżącego Sąd wskazała że postępowanie sądowe co do zwolnienia od kosztów sądowych zostało umorzone, albowiem skarżący z mocy prawa jest zwolniony od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.". Natomiast co do wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu, Sąd uznał, że wniosek w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem skarżący nie wykazał spełnienia przesłanek do ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Za takim stanowiskiem, zdaniem Sądu, przemawia fakt, że określone przez skarżącego dochody wynoszą 563,82 zł, zaś wydatki na kwotę 1.740 zł. Powyższe doprowadziło Sąd do wniosku, że skarżący korzysta z innych źródeł dochodu, których nie ujawnił. Sąd wskazał także, że skarżący powołał się na zaciągane od osób trzecich pożyczki, jednakże na okoliczność ich istnienia nie przedłożył żadnych pisemnych oświadczeń pożyczkodawców. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący, podnosząc że się z nim nie zgadza. W uzasadnieniu wskazał, że jego jedynym dochodem jest świadczenie rentowe w wysokości 572,15 zł. Nie posiada pisemnych oświadczeń, ponieważ są to "honorowe pożyczki" od najbliższych członków rodziny, udzielane w ostatnich kilkunastu latach na wykupienie lekarstw lub żywności oraz spłatę zadłużenia czynszu. Podniósł także, że nie korzysta z pomocy społecznej (nie składa wniosków), bo nieustannie odmawiano mu wnioskowanych świadczeń. Oświadczył także, że nie posiada kwoty 100.00 zł jakoby uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. Akt notarialny podpisał, ale bez czytania. Nie uczestniczył również w jego odczytaniu. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o zmianę lub uchylenie zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osobie fizycznej może zostać przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 § 1 art. 246 P.p.s.a.). Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów tego postępowania przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, że obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów. Z konstrukcji powołanego wyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona zatem powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo umorzył postępowanie w części obejmującej żądanie skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, albowiem strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej z mocy ustawy jest zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. b P.p.s.a.). Odnosząc się zaś do nieuwzględnienia wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu wskazać należy, iż rację ma Sąd pierwszej instancji, że oświadczenie skarżącego co do przedstawionej przez niego sytuacji majątkowej budzi wątpliwości. Skarżący, jak podaje, nie korzysta ze świadczeń opieki społecznej, a jego miesięczne stałe wydatki trzykrotnie przewyższają miesięczny dochód – wydatki wynoszą łącznie 1.740 zł, a otrzymywane świadczenie wynosi 572,15 zł. Wprawdzie podaje, że od 2004 r. zaciągnął pożyczki "od najbliższej rodziny w wysokości 50.000 zł", jednakże nie przedstawił żadnych dowodów na to, że takie pożyczki zostały rzeczywiście przez niego zaciągnięte. Mając na uwadze powyższe wskazać należy, że we wniesionym zażaleniu skarżący nie podważył wątpliwości Sądu co do rzetelności złożonych przez siebie oświadczeń co do swojego stanu majątkowego. Zatem przyjąć należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest wstanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powyższe prowadzi do konkluzji, że zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu. Dlatego, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.