I OZ 95/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 stycznia 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1716/22 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi K.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z 12 lipca 2022 r. znak: SKO/I/II/1149/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 25 października 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 1716/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę K.M. (dalej: skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z 12 lipca 2022 r. znak: SKO/I/II/1149/2022 w przedmiocie umorzenia postępowania rozgraniczeniowego. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, skarżący wniósł zażalenie zaskarżając je w całości. Postanowieniem z 19 lipca 2023 r. sygn. akt I OZ 257/23 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego wniesione na ww. postanowienie. NSA w pełni podzielił ocenę dokonaną w tej sprawie przez Sąd I instancji. Wskazał, że w toku wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego strona winna każde pismo procesowe kierować bezpośrednio do sądu, w tym odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braków skargi (..). Powołując się na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych podkreślił, w sytuacji wniesienia pisma procesowego, które powinno być skierowane bezpośrednio do sądu, a złożone zostało do organu, najwcześniejszą datą, jaką można przyjąć za datę złożenia tego pisma jest data przesłania tego pisma przez organ do sądu". W zażaleniu na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zawarł wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Postanowieniem z 30 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi (k. 192). Zażalenie na ww. postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie (k. 209). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie stwierdził sąd wojewódzki, że skarżący nie uprawdopodobnił, jakoby niedotrzymanie terminu miało charakter niezawiniony. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie w myśl art. 87 § 2 p.p.s.a. we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Stosownie do tych przepisów sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy zatem uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zauważyć należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, rację ma Wojewódzki Sąd Administracyjny, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2017, s. 515-516, nb 4; postanowienie NSA z 12.6.2008 r., II OZ 580/08). Z przywołanych regulacji wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i skorzystanie z niej nie jest możliwe, gdy strona postępowania dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Innymi słowy, przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dla przykładu można wskazać, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się w orzecznictwie m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10; z 28 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 179/12). Skarżący jako powód nieterminowego wykonania czynności procesowej podaje okoliczność omyłkowego nadania przesyłki, zawierającej uzupełnienie braków formalnych skargi, do organu zamiast bezpośrednio do sądu. Okoliczność ta nie może jednak stanowić skutecznej podstawy do uwzględnienia jego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny precyzyjnie pouczył skarżącego o terminie i sposobie wykonania nałożonego na skarżącego obowiązku, a wezwanie zawierało dokładne dane adresowe Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, umożliwiając jego spełnienie. Podkreślić tutaj należy, że pośredni tryb wnoszenia pism procesowych do sądu administracyjnego, a więc za pośrednictwem organu, stanowi wyjątek od zasady bezpośredniego wnoszenia pism do sądu i dlatego też przypadki jego stosowania zostały wprost wymienione w ustawie - art. 54 § 1, art. 64c § 2, art. 87 § 2 p.p.s.a. W toku wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego stronny powinny każde pismo procesowe kierować bezpośrednio do sądu, w tym odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Nienależyte zapoznanie się z tym pouczeniem przez stronę skarżącą i wysnucie mylnych wniosków, nie może być uznane za okoliczność uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Wręcz przeciwnie - należy potraktować to jako brak należytej staranności skarżącego, który prawidłowo pouczony o sposobie uzupełnienia braków formalnych skargi, nie dopilnował swoich interesów. Mylne nadanie pisma do organu zamiast do sądu, w sytuacji prawidłowego pouczenia w zakresie wykonania nałożonego na skarżącego obowiązku, na skutek którego dana czynność nie została dokonana w terminie, nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu. Argumentacja wniosku o przywrócenie terminu, opierająca się na okoliczności wysłania pisma stanowiącego uzupełnienie braków formalnych do organu zamiast do sadu, w świetle obowiązku szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności w postępowaniu sądowym, nie może wywołać zamierzonego przez skarżącego skutku. Skarżący zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak i w zażaleniu jako powód nieterminowego wykonania czynności procesowej wskazuje również na zły stan zdrowia. Tymczasem w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że zły stan zdrowia nie przesądza jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu. Wbrew stanowisku skarżącego, powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W przypadku choroby przyjmuje się bowiem, że chodzi tylko o taką chorobę, która rzeczywiście uniemożliwiła zachowanie terminu procesowego, wobec jej nagłego charakteru oraz niemożności wyręczenia się inną osobą. W tym celu konieczne jest uprawdopodobnienie nie tylko samego faktu choroby, ale także wpływu tej choroby na niedokonanie czynności w terminie. Sama choroba, nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczająca dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku wskazania choroby jako przyczyny uchybienia terminu, koniecznym jest również wykazanie, iż rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Z dokumentacji medycznej załączanej do akt sprawy nie wynika zaś nagły charakter choroby, czy ewentualnie wystąpienie epizodu czy zaostrzenia choroby uniemożliwiającego dokonanie czynności w terminie. Wręcz przeciwnie, wynika z niej, że skarżący od kilku lat leczy się psychiatrycznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwie zatem ocenił, że podniesione przez skarżącego okoliczności nie mogą świadczyć o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, bowiem skarżący nie wykazał, że w terminie otwartym do ich uzupełnienia wystąpiły niezależne od niego okoliczności uniemożliwiające wniesienie skargi. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie słusznie oddalił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu, bowiem nie wykazał on okoliczności świadczących o braku swojej winy w jego uchybieniu, tj. okoliczności, które mimo zaangażowania wszelkich sił i środków oraz należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiałyby jej złożenia skargi w terminie. Zatem wymóg z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. nie został zachowany. W zażaleniu nie przedstawiono okoliczności, które czyniłyby brak winy choćby prawdopodobnym. Odnosząc się w tym miejscu do argumentu skarżącego, iż zobowiązany był do uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia braku winy w uchybieniu terminu, podkreślić należy, że obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie powołującej się na tę okoliczność. Wynikający z art. 87 § 2 p.p.s.a. obowiązek uprawdopodobnienia, a nie udowodnienia okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu, nie oznacza natomiast, że strona może poprzestać wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 października 2021 r. sygn. akt II GZ 373/21, z 18 stycznia 2022 r. sygn. akt III OZ 1356/21, z 25 stycznia 2022 r. sygn. akt III OZ 1382/21 oraz z 7 czerwca 2022 r. sygn. akt I OZ 211/22). Zarzut naruszenia przepisów Konstytucji RP, w zakresie prawa do sądu, również nie zasługiwał na uwzględnienie. Stwierdzić należy, że prawo to nie ma charakteru absolutnego. Realizacja prawa do sądu jak i równości wobec prawa wymaga dokonywania czynności procesowych w sposób zgodny z prawem. Tak więc nie można argumentować, że doszło do naruszenia przepisów Konstytucji RP i w konsekwencji pozbawienia skarżącego możności rzetelnego procesu, jeżeli skarżący nie dopełnił wymagań formalnych, w tym przypadku nie wykazał istnienia przesłanek przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Skoro zatem Sąd I instancji nie naruszył przepisów prawa normujących instytucję przywrócenia terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to powyższy zarzut należy uznać za bezzasadny. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji słusznie odmówił skarżącemu przywrócenia terminu, bowiem skarżący nie wykazał okoliczności świadczących o braku swojej winy w jego uchybieniu, tj. okoliczności, które mimo zaangażowania wszelkich sił i środków oraz należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiałyby mu wykonanie zobowiązania Sądu w terminie. Zatem wymóg z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. nie został zachowany. Także w zażaleniu nie przedstawiono okoliczności, które czyniłyby brak winy choćby prawdopodobnym. Nie sposób zatem podzielić argumentu skarżącego, że Sąd ten działa bez podstawy prawnej i poza granicami prawa. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.