I SA/Gd 324/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 21 lipca 2026 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 marca 2026 r., nr SKO.420.20.2026 w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania ze środków PFRON uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty Chojnickiego z 27 stycznia 2026 r. nr PCPR.BA.642.1.2026

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku działając na podstawie: - art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 570), - art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2025 r. poz. 1691), - § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. z 2015 r. nr 926), po rozpatrzeniu na posiedzeniu w dniu 5 marca 2026 r., odwołania P. P., od decyzji nr PCPR.BA.642.1.2026 z dnia 27 stycznia 2026 r. Starosty Chojnickiego, w przedmiocie odmowy przyznania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier architektonicznych dofinasowania kosztów ułożenia kostki brukowej wokół domu, - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu przypomniano, że P. P. wystąpił do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Chojnicach z wnioskiem o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych kosztów ułożenia kostki brukowej wokół domu. Decyzją nr PCPR.BA.642.1.2026 z dnia 27 stycznia 2026 r. Starosta Chojnicki odmówił przyznania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier architektonicznych dofinansowania kosztów ułożenia kostki brukowej wokół domu. P. P. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Skarżonej decyzji zarzucił: • naruszenie art. 7 k.p.a., poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia interesu społecznego oraz słusznego interesu strony; • naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyczerpujące zebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, w szczególności pominięcie zaleceń lekarskich oraz kwestii bezpieczeństwa dziecka niepełnosprawnego; • naruszenie art. 107 § 3 k.p.a., poprzez lakoniczne i pozorne uzasadnienie decyzji, ograniczone wyłącznie do wskazania wyczerpania puli środków finansowych; • przekroczenie granic uznania administracyjnego, polegające na faktycznym zaniechaniu merytorycznej oceny wniosku; • zaniechanie działań organizacyjno-finansowych, do których organ był zobowiązany w sytuacji ujawnienia zwiększonych potrzeb w danym roku budżetowym. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku rozpatrując przedmiotową sprawę po przypomnieniu treści § 6 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społeczne z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. z 2015 r. nr 926 ze zm.) wskazało, że dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych mogą się ubiegać jedynie te osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się. Decyzja w przedmiocie dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych jest wynikiem uznania administracyjnego. W realiach rozpoznawanej sprawy P. P. domagał się przyznania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier architektonicznych, dofinasowania kosztów ułożenia kostki brukowej wokół wybudowanego przez niego domu. Powyższe uzasadnia tym, że jego 17 letnia córka J. P. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Lekarz neurolog zalecił jej rehabilitację na świeżym powietrzu. W ocenie skarżącego, położenie kostki brukowej ma zapewnić jego córce bezpieczeństwo podczas przebywania przed domem. SKO zauważyło, że z orzeczenia o niepełnosprawności J.P. wynika, że cierpi ona na upośledzenie umysłowe (01-U), epilepsję (06-E) oraz całościowe zaburzenia rozwojowe (12-C). Powyższe znajduje potwierdzenie w zaświadczeniu lekarskim załączonym do wniosku, wystawionym przez specjalistę z zakresu pediatrii. Zauważono jednak , że z zaświadczenia w sposób jednoznaczny wynika, że J. P. nie ma trudności w poruszaniu. Porusza się bowiem w pełni samodzielnie. Nie stwierdzono u niej w szczególności niedowładu lub dysfunkcji kończyn. Małoletnia nie ma zatem dolegliwości, które uzasadniałyby przyznanie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier architektonicznych. Jak bowiem wyżej wyjaśniono, zasadniczym warunkiem przyznania tego rodzaju dofinansowania, jest posiadanie przez osobę legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności dysfunkcji narządu ruchu (problemów z samodzielnym poruszaniem). Niezależnie od powyższego zważono, że przyznanie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier architektonicznych, obok wypełnienia przez osobę niepełnosprawną przesłanek podmiotowych dotyczących jej stanu zdrowia, wymaga również posiadania przez organ administracji odpowiadający za wydawanie decyzji w tym zakresie, środków finansowych na ten cel. Stwierdzono, że strona wniosek o przyznanie dofinansowania ze środków przeznaczonych na 2025 r. złożyła dopiero 18 listopada 2025 r., kiedy to przeznaczone na ten cel na 2025 r. środki zostały już w pełni rozdysponowane. Na okoliczność tą wskazywał Dyrektor PCPR w Chojnicach w piśmie z 23 grudnia 2025 r. Podkreślił przy tym, że na 101 wniosków o dofinansowanie, środków finansowych wystarczyło na realizację jedynie 26 z nich. W świetle powyższego, brak było podstaw do uwzględnienia złożonego przez stronę wniosku o dofinansowanie ze środków PFRON przeznaczonych na likwidację barier architektonicznych, inwestycji polegającej na ułożeniu kostki brukowej wokół domu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 5 marca 2026 roku wniesiono o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie Kodeksu prawa administracyjnego, w tym w szczególności: • art. 7 - brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, • art. 77 § 1 - brak zebrania pełnego materiału dowodowego, • art. 80 - błędna ocena dowodów, • art. 107 § 3 - wadliwe i sprzeczne z materiałem dowodowym uzasadnienie decyzji. Ponadto decyzji zarzucono naruszenie prawa poprzez podanie przyczyny odmowy niezgodnej ze stanem faktycznym, gdyż na dzień złożenia wniosku o dofinansowanie tj. 18.11.2025 roku wbrew twierdzeniom tych organów, organ instancji dysponował kwotą co najmniej 23 066 zł ( dwadzieścia trzy tysiące sześćdziesiąt sześć złotych) na realizację wnioskowanego zadania. Strona zarzuciła także sprzeczność ustaleń organu z dokumentami urzędowymi powiatu, gdyż dokumenty urzędowe powiatu potwierdzają, że w dniu złożenia wniosku o dofinansowanie na likwidację barier architektonicznych środki finansowe były dostępne. Dodatkowo przypomniano , że SKO w Słupsku stwierdza, że "zgodnie z obowiązującymi w PCPR w Chojnicach zasadami o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych mogą się ubiegać" (jedynie osoby niepełnosprawne jeżeli) "rodzaj ich niepełnosprawności wskazuje na dysfunkcje narządu ruchu". Tymczasem Uchwała nr 142/2025 Zarządu Powiatu Chojnickiego z dnia 16 stycznia 2025 roku (załącznik nr 1) wyraźnie wskazuje, że o takie dofinansowanie mogą ubiegać się także osoby posiadające "schorzenie o innej etnologii powodujące znaczne problemy z poruszaniem się" Uchwała ta nie zawęża możliwości dofinansowania jedynie do osób ze stwierdzonymi dysfunkcjami narządu ruchu. Organ dokonał także błędnej wykładni pojęcia "trudności w poruszaniu się". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku ograniczył możliwość przyznania dofinansowania na likwidację barier architektonicznych wyłącznie do osób mających problem z poruszaniem się związany z dysfunkcja narządu ruchu. Takie stanowisko jest naruszeniem prawa materialnego i prowadzi do nierównego traktowania osób niepełnosprawnych, w tym córki strony J., która: • ma zdiagnozowane całościowe zaburzenie rozwoju ze spektrum autyzmu, • cierpi na epilepsję, • posiada niepełnosprawność intelektualną w stopniu znacznym. Przepisy Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków PFRON nie zawierają definicji pojęcia "trudności w poruszaniu się", ani nie wskazują, że musza one wynikać wyłącznie z dysfunkcji narządu ruchu. Wprowadzenie takiego ograniczenia przez organ stanowi niedopuszczalną wykładnię zawężającą przepisu prawa. Dodatkowo przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (art. 16 ust. 1 pkt 1) używają pojęcia "trudności w poruszaniu się", które jest funkcjonalne, a nie etiologiczne. Oznacza to, że przesłanka ta odnosi się do realnych trudności w samodzielnym i bezpiecznym przemieszczaniu się, niezależnie od przyczyny medycznej. Jak jednoznacznie wynika z orzeczenia o niepełnosprawności córki strony J. wymaga ona stałego nadzoru opiekuna, jest bowiem osoba niezdolna do samodzielnej egzystencji. Orzeczenie wyraźnie też wskazuje na konieczność zapewnienia środków pomocniczych oraz pomocy technicznych ułatwiających funkcjonowanie córce J. - w co doskonale wpisuje się potrzeba utwardzenia terenu wokół domu mieszkalnego poprzez położenie kostki brukowej aby zlikwidować istniejącą barierę architektoniczną utrudniającą funkcjonowanie mojej córki J. Nieuprawnione także jest zawężanie pojęcia "bariera" w rozumieniu bariery architektonicznej, do rzeczy fizycznie istniejących. Strona podniosła także niezasadność odmowy z powodu rzekomego wyczerpania środków finansowych. Organ powołał się na wyczerpanie rocznej puli środków przeznaczonych na likwidację barier architektonicznych, argumentując, że wnioskodawcy odmówiono dofinansowania z przyczyn budżetowych, stwierdzając, że "Termin złożenia wniosku przez stronę był zbyt późny, gdyż na dzień wpływu w/w wniosku tj. 18 listopada 2025 r., PCPR Chojnice nie dysponowało wolnymi środkami na realizację tego zadania". Takie stanowisko jest w ocenie strony procesowo i materialnie wadliwe, z następujących powodów: • Prawo podmiotowe do likwidacji barier architektonicznych (art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o rehabilitacji) przysługuje osobom niepełnosprawnym niezależnie od stanu środków finansowych. Wyczerpanie budżetu nie może stać się przesłanką odmowy prawa ustawowego. • Argument budżetowy nie może prowadzić do dyskryminacji osób najbardziej potrzebujących wsparcia. Wskazano też, że odmowa w sytuacji córki strony J. skutkuje realnym zagrożeniem dla jej bezpieczeństwa i uniemożliwia sprawowanie funkcji samodzielnego życia w otoczeniu domu. Organ nie może ograniczać prawa do ochrony życia i zdrowia pod pretekstem braku środków. W konsekwencji, powoływanie się zarówno przez PCPR, jak i SKO na wyczerpanie środków finansowych jest bezzasadne i sprzeczne z ustawą, zasadami równości i konstytucyjną ochroną praw osób niepełnosprawnych (art. 32 Konstytucji RP). Stanowisko strony skarżącej rozszerzono w złożonych do Sądu pismach procesowych. W odpowiedzi na skargę Kolegium, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny: skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą stronie przyznania dofinansowania ze środków PFRON w celu likwidacji barier architektonicznych. Sąd, dokonując kontroli legalności powyższych rozstrzygnięć, stwierdził naruszenie przepisów prawa skutkujące koniecznością ich uchylenia. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o rehabilitacji oraz przepisy wykonawcze - rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r.. Stosownie do art. 35a ust. 1 pkt 4 ustawy o rehabilitacji, do zadań powiatu należy podejmowanie działań zmierzających do ograniczenia skutków niepełnosprawności. Natomiast według art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy o rehabilitacji, do zadań powiatu należy dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Z kolei w art. 35a ust. 4 ustawy o rehabilitacji zostało zawarte upoważnienie dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia w drodze rozporządzenia rodzajów zadań, o których mowa w ust. 1, które mogą być finansowane ze środków Funduszu, z uwzględnieniem wymagań, jakie powinny spełniać podmioty ubiegające się o dofinansowanie tych zadań, a także trybu postępowania i zasad ich dofinansowania ze środków Funduszu. W jej wykonaniu, regulacje dotyczące zadań powiatu, o których mowa w art. 35a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, zostały zawarte w rozporządzaniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. W myśl § 2 pkt 4 tego rozporządzenia ze środków Funduszu może być finansowane w części lub w całości zadanie polegające na likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Według § 6 pkt 1 rozporządzenia, o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się - na likwidację barier architektonicznych - osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują. Dofinansowanie zadań ze środków Funduszu następuje na wniosek złożony do powiatowego centrum pomocy rodzinie lub powiatowego urzędu pracy (§ 10 rozporządzenia), który ma spełniać określone w § 11 rozporządzenia wymogi formalne i który w zakresie dofinansowania likwidacji barier architektonicznych, może być złożony w każdym czasie (§ 12 ust. 2). Stosownie zaś do treści § 9 ust. 2 dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych przysługuje oddzielnie na każdy rodzaj zadania. Istotny w sprawie warunek zawarty jest w treści § 9 ust. 4 tego rozporządzenia, według którego dofinansowanie nie może obejmować kosztów realizacji zadania poniesionych przed przyznaniem środków finansowych i zawarciem umowy o dofinansowanie. Nadto w § 14 rozporządzenia wskazano, że podstawę dofinansowania zadań ze środków Funduszu stanowi umowa zawarta przez starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu) z osobą niepełnosprawną lub jej przedstawicielem ustawowym, osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Nie ulega wątpliwości, że decyzja w przedmiocie dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych oparta jest na uznaniu administracyjnym. Uznaniowy charakter decyzji oznacza też, że organ administracji ma swobodę decyzyjną co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych sprowadza się do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał, ale też czy dokonana przez niego ocena prawna pozostaje w zgodzie z regułami rozstrzygania podobnych spraw przez organy i sądy administracyjne. Takie rozstrzygnięcia wyznaczają bowiem określony standard postępowania w zakresie oceny wniosków. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, że organy orzekające w postępowaniu wadliwie dokonały oceny prawnej poprzez przyjęcie niewłaściwej wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie oraz naruszyły zasady postępowania administracyjnego. Istotne w sprawie jest także, że rozstrzygnięcie oparte na uznaniu administracyjnym nie może być dowolne. Oznacza to, że zadaniem organu jest wszechstronna ocena sytuacji wnioskodawcy, rozpatrzenie okoliczności działających za lub przeciw przyznaniu świadczenia. Kryterium przyznania takiego dofinansowania może być rodzaj niepełnosprawności, deklarowany sposób wykorzystania dofinansowania czy też sytuacja rodzinna lub bytowa niepełnosprawnego ubiegającego się o taką pomoc. Ustalenie właściwych kryteriów udzielania spornego dofinansowania ciąży na podmiocie udzielającym tego rodzaju wsparcia, muszą być one jasne i precyzyjnie wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji. Przede wszystkim rację należy przyznać stronie, że organ dokonał błędnej wykładni pojęcia "trudności w poruszaniu się" ograniczając samo pojęcie oraz możliwość przyznania dofinansowania na likwidację barier architektonicznych wyłącznie do osób mających problem z poruszaniem się związany z dysfunkcją narządu ruchu. Tymczasem u córki strony występują "trudności w poruszaniu się" wynikające z deficytów neurologiczno - poznawczych oraz znacznej niepełnosprawności intelektualnej, na co wyraźnie wskazuje dokument z dnia 22 maja 2026 roku podpisany przez specjalistę neurologa M. G. Ponownie przypomnieć należy, że przepisy Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków PFRON nie zawierają definicji pojęcia "trudności w poruszaniu się", ani nie wskazują, że muszą one wynikać wyłącznie z dysfunkcji narządu ruchu. Strona wskazuje, że jego córka J. ma "trudności w poruszaniu się" pomimo zachowania biologicznej zdolności samodzielnego chodu, co zostało potwierdzone przedłożonym do akt zaświadczeniem lekarskim z dnia 22 maja 2026 r. Powyższe oznacza, że organ pominął istotne okoliczności dotyczące osoby niepełnosprawnej. Wyjaśnienia także wymaga podnoszona w skardze kwestia istnienia środków na dofinansowanie. Powyższe oznacza, że w ocenie Sądu, organy w przedmiotowej sprawie dopuściły się naruszenia przepisów dotyczących postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania - uzasadnia to tym samym uchylenie wydanych decyzji. Przede wszystkim naruszony został w przeprowadzonym przez organy postępowaniu art. 6, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. Zgodnie z art. 6 k.p.a organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W myśl art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Stosownie zaś do art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Sąd wskazuje, że powyższe uwagi organ winien uwzględnić po zbadaniu także pozostałych warunków dofinansowania. Stosowne ustalenia w tym zakresie powinny być dokonane przez organ przy udziale skarżącego. W związku z tym Sąd nie przesądza kwestii dofinansowania i jego zakresu, bowiem byłoby to przedwczesne na obecnym etapie. Z podanych wyżej przyczyn, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego i procesowego, w związku z tym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzję organu pierwszej instancji.