I SA/Gd 482/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Marek Kraus, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 18 sierpnia 2026 r. sprawy ze skargi P.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 6 maja 2026 r. sygn. SKO.420.40.2026 w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania ze środków PFRON uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Chojnickiego z dnia 1 kwietnia 2026 r. nr PCPR.BA.642.2.2026

P. P. wystąpił do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w C. z wnioskiem o dofinansowanie ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, przeznaczonych na likwidację barier architektonicznych, kosztów adaptacji łazienki. Decyzją z dnia 1 kwietnia 2026 r. Starosta C. odmówił P.P. przyznania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przeznaczonych na likwidację barier architektonicznych, dofinansowania kosztów adaptacji łazienki. Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej uchylenia i przyznania wnioskowanego dofinansowania, ewentualnie jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: • § 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 25 czerwca 2002 r., poprzez nieuprawnione ograniczenie pojęcia barier architektonicznych wyłącznie do dysfunkcji narządu ruchu; • art. 35a ust. i pkt 7 lit. d ustawy o rehabilitacji, poprzez jego niezastosowanie pomimo spełnienia ustawowych przesłanek; • art. 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz dowolną jego ocenę; • art. 107 § 3 k.o.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia nieuwzględniejącego wszystkich istotnych okoliczności sprawy; • art. 8 k.p.a.. tj. zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów państwa. W konkluzji skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przyznania dofinansowania, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z dnia 6 maja 2026 r., nr SKO.420.40.2026 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję nr PCPR.BA.642.2.2026 z dnia 1 kwietnia 2026 r. Starosty C. W uzasadnieniu wskazano, że o dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych mogą się ubiegać jedynie te osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się. Decyzja w przedmiocie dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych jest wynikiem uznania administracyjnego. W realiach rozpoznawanej sprawy P. P. domagał się przyznania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych przeznaczonych na likwidację barier architektonicznych dofinasowania kosztów adaptacji łazienki. Powyższe uzasadniał tym, że jego 18 letnia córka J. P. jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym. Przedstawił przy tym zaświadczenie wystawione przez lekarza pediatrę, wskazujące na konieczność zapewnienia córce wanny do namoczenia i mycia całego ciała, kabiny prysznicowej z termostatem, posadzki antypoślizgowej. Z zaświadczenia wynikało, że u J. P. występuje niepełnosprawność intelektualna i autyzm z epizodami padaczki. Nadto wskazano, że z orzeczenia o niepełnosprawności J. P.wynikało, że cierpi ona na upośledzenie umysłowe (01-U), epilepsję (Gó-E) oraz całościowe zaburzenia rozwojowe (12-C). Powyższe znajduje potwierdzenie w zaświadczeniu lekarskim załączonym do wniosku, wystawionym przez specjalistę z zakresu pediatrii. Zauważono, że z przedłożonej przez skarżącego dokumentacji w sposób jednoznaczny wynika, że J.P. nie ma trudności w poruszaniu. Porusza się bowiem w pełni samodzielnie. Nie stwierdzono u niej w szczególności niedowładu lub dysfunkcji kończyn. Córka strony nie ma zatem dolegliwości, które uzasadniałyby przyznanie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych na likwidację barier architektonicznych. Jak bowiem wyjaśniono, zasadniczym warunkiem przyznania tego rodzaju dofinansowania, jest posiadanie przez osobę legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności dysfunkcji narządu ruchu (problemów z samodzielnym poruszaniem). Niezależnie od powyższego stwierdzono, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że na parterze domu skarżącego znajduje się w pełni wyposażona łazienka w której nie stwierdzono istnienia żadnych barier architektonicznych, które utrudniałyby korzystanie z niej przez osobę niepełnosprawną. Zatem J.P. ma dzięki temu w pełni zabezpieczone swoje potrzeby higieniczne. Jednocześnie wizja lokalna wykazała, że P. P. w istocie domaga się przyznania z PFRON środków pieniężnych, które planuje przeznaczyć na pełne wyposażenie drugiej łazienki, która ma znajdować się na parterze budynku. Uznano, że środki z PFRON nie mogą służyć podniesieniu standardu domu skarżącego, poprzez sfinansowanie wykończenia kolejnej łazienki, w sytuacji, gdy w budynku znajduje się już jedna w pełni wyposażona łazienka, dostosowana do potrzeb osoby niepełnosprawnej. W świetle powyższego brak było podstaw do uwzględnienia złożonego przez stronę wniosku o dofinansowanie ze środków PFRON przeznaczonych na likwidację barier architektonicznych, inwestycji polegającej na wyposażeniu kolejnej łazienki. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku wniesiono o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji zarzucono rażące naruszenie Kodeksu prawa administracyjnego, w tym w szczególności: • art. 7 - brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, • art. 77 § 1 - brak zebrania pełnego materiału dowodowego, • art. 80 - błędna ocena dowodów, • art. 107 § 3 - wadliwe i sprzeczne z materiałem dowodowym uzasadnienie decyzji. W odpowiedzi na skargę Kolegium, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny: skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi napuszenie orawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu jest decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą stronie przyznania dofinansowania ze środków PFRON w celu likwidacji barier architektonicznych. Sąd dokonując kontroli legalności powyższych rozstrzygnięć stwierdził naruszenie przepisów prawa skutkujące koniecznością ich uchylenia. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowiły przepisy ustawy o rehabilitacji oraz przepisy wykonawcze - rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r.. Stosownie do art. 35a ust. 1 pkt 4 ustawy o rehabilitacji, do zadań powiatu należy podejmowanie działań zmierzających do ograniczenia skutków niepełnosprawności. Natomiast według art. 35a ust. 1 pkt 7 lit. d ustawy o rehabilitacji, do zadań powiatu należy dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Z kolei w art. 35a ust. 4 ustawy o rehabilitacji zostało zawarte upoważnienie dla ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego do określenia w drodze rozporządzenia rodzajów zadań, o których mowa w ust. 1, które mogą być finansowane ze środków Funduszu, z uwzględnieniem wymagań, jakie powinny spełniać podmioty ubiegające się o dofinansowanie tych zadań, a także trybu postępowania i zasad ich dofinansowania ze środków Funduszu. W jej wykonaniu, regulacje dotyczące zadań powiatu, o których mowa w art. 35a ust. 1 ustawy o rehabilitacji, zostały zawarte w rozporządzaniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. W myśl § 2 pkt 4 tego rozporządzenia ze środków Funduszu może być finansowane w części ub w całości zadanie polegające na likwidacji barier architektonicznych, w komunikowaniu się i technicznych, w związku z indywidualnymi potrzebami osób niepełnosprawnych. Według § 6 pkt 1 rozporządzenia, o dofinansowanie ze środków Funduszu zadań, jeżeli ich realizacja umożliwi lub w znacznym stopniu ułatwi osobie niepełnosprawnej wykonywanie podstawowych, codziennych czynności lub kontaktów z otoczeniem, mogą ubiegać się - na likwidację barier architektonicznych - osoby niepełnosprawne, które mają trudności w poruszaniu się, jeżeli są właścicielami nieruchomości lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości albo posiadają zgodę właściciela lokalu lub budynku mieszkalnego, w którym stale zamieszkują. Dofinansowanie zadań ze środków Funduszu następuje na wniosek złożony do powiatowego centrum pomocy rodzinie lub powiatowego urzędu pracy (§ 10 rozporządzenia), który ma spełniać określone w § 11 rozporządzenia wymogi formalne i który w zakresie dofinansowania likwidacji barier architektonicznych, może być złożony w każdym czasie (§ 12 ust. 2). Stosownie zaś do treści § 9 ust. 2 dofinansowanie likwidacji barier architektonicznych przysługuje oddzielnie na każdy rodzaj zadania. Istotny w sprawie jest także warunek zawarty w treści § 9 ust. 4 tego rozporządzenia, według którego dofinansowanie nie może obejmować kosztów realizacji zadania poniesionych przed przyznaniem środków finansowych i zawarciem umowy o dofinansowanie. Nadto w § 14 rozporządzenia wskazano, że podstawę dofinansowania zadań ze środków Funduszu stanowi umowa zawarta przez starostę (prezydenta miasta na prawach powiatu) z osobą niepełnosprawną lub jej przedstawicielem ustawowym, osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą, osobą prawną lub jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Nie ulega wątpliwości, że decyzja w przedmiocie dofinansowania do likwidacji barier architektonicznych oparta jest na uznaniu administracyjnym. Uznaniowy charakter decyzji oznacza też, że organ administracji ma swobodę decyzyjną co do ustalenia treści decyzji uznaniowej, związaną z realizowaniem określonej w zakresie przedmiotu decydowania polityki państwa. Kontrola sądu administracyjnego, prowadzona z punktu widzenia legalności decyzji administracyjnych sprowadza się do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem, czy prowadząc postępowanie w sprawie organ ją rozpoznający nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał, ale też czy dokonana przez niego ocena prawna pozostaje w zgodzie z regułami rozstrzygania podobnych spraw przez organy i sądy administracyjne. Takie rozstrzygnięcia wyznaczają bowiem określony standard postępowania w zakresie oceny wniosków. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, że organy orzekające w postępowaniu wadliwie dokonały oceny prawnej poprzez przyjęcie niewłaściwej wykładni przepisów mających zastosowanie w sprawie oraz naruszyły zasady postępowania administracyjnego. Istotne w sprawie jest także, że rozstrzygnięcie oparte na uznaniu administracyjnym nie może być dowolne. Oznacza to, że zadaniem organu jest wszechstronna ocena sytuacji wnioskodawcy, rozpatrzenie okoliczności działających za lub przeciw przyznaniu świadczenia. Kryterium przyznania takiego dofinansowania może być rodzaj niepełnosprawności, deklarowany sposób wykorzystania dofinansowania czy też sytuacja rodzinna lub bytowa niepełnosprawnego ubiegającego się o taką pomoc. Ustalenie właściwych kryteriów udzielania spornego dofinansowania ciąży na podmiocie udzielającym tego rodzaju wsparcia, muszą być one jasne i precyzyjnie wyjaśnione w uzasadnieniu decyzji. Przede wszystkim rację należy przyznać stronie, że organ dokonał błędnej wykładni pojęcia "trudności w poruszaniu się". Organ uznał, że samo pojęcie oraz możliwość przyznania dofinansowania na likwidację barier architektonicznych należy stosować wyłącznie do osób mających problem z poruszaniem się związany z dysfunkcją narządu ruchu. Tymczasem u córki strony występują "trudności w poruszaniu się" wynikające z deficytów neurologiczno - poznawczych oraz znacznej niepełnosprawności intelektualnej, na co wyraźnie wskazuje dokument wystawiony przez specjalistę neurologa. Ponownie przypomnieć należy, że przepisy Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie określenia rodzajów zadań powiatu, które mogą być finansowane ze środków PFRON nie zawierają definicji pojęcia "trudności w poruszaniu się", ani nie wskazują, że muszą one wynikać wyłącznie z dysfunkcji narządu ruchu. Strona wskazuje, że jego córka J. ma "trudności w poruszaniu się" pomimo zachowania biologicznej zdolności samodzielnego chodu, co zostało potwierdzone przedłożonym do akt dokumentami. Powyższe oznacza, że organ pominął istotne okoliczności dotyczące osoby niepełnosprawnej. Oznacza to, że w ocenie Sądu, organy w przedmiotowej sprawie dopuściły się naruszenia przepisów dotyczących postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik tego postępowania, uzasadniając tym samym uchylenie zaskarżonych decyzji. Przede wszystkim naruszony został w prowadzonym przez organy postępowaniu art. 6, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a.. Zgodnie z art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W myśl art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Stosownie zaś do art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Sąd wskazuje, że powyższe uwagi należy uwzględnić po zbadaniu także pozostałych warunków dofinansowania. Stosowne ustalenia w tym zakresie powinny być dokonane przez organ przy udziale skarżącego. W związku z tym, Sąd nie przesadza kwestii dofinansowania i jego zakresu, bowiem byłoby to przedwczesne na obecnym etapie. Z podanych wyżej przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje naruszają przepisy prawa materialnego i procesowego, w związku z tym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz na podstawie art. 135 p.p.s.a. uchylił decyzję organu pierwszej instancji.