I SA/Gd 69/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 22 maja 2024 r. sprawy ze skargi J. F. sp. z o.o. s.k. z siedzibą w G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 23 listopada 2023 r. nr 2201-IEE.7192.2.94.2023.EW w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 listopada 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, na podstawie art. 134 w zw. z art. 141 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), dalej "k.p.a." oraz art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.), dalej "u.p.e.a.", stwierdził, że zażalenie J. sp. z o.o. s.k. z siedzibą w G. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim z 13 lipca 2023 r. w przedmiocie określenia Stronie jako dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokość nieprzekazanej kwoty, zostało wniesione z uchybieniem terminu. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Naczelnik Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim (dalej "Naczelnik") wydał w dniu 13 lipca 2023 r. postanowienie określające J. sp. z o.o. s.k. z siedzibą w G. (dalej "Skarżący", "Spółka") jako dłużnikowi wysokość zajętej wierzytelności. Postanowienie zostało doręczone na adres Spółki w trybie art. 44 k.p.a. w dniu 1 sierpnia 2023 r. Pismem z 4 września 2023 r., nadanym w placówce pocztowej w dniu 6 września 2023 r., Strona złożyła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej "organ odwoławczy", "Dyrektor") zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 listopada 2023 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Organ odwoławczy zważył, że skoro postanowienie organu pierwszej instancji zostało doręczone w dniu 1 sierpnia 2023 r. to siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia rozpoczął swój bieg w dniu 2 sierpnia 2023 r. i upłynął 8 sierpnia 2023 r. Zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim zostało nadane do organu za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 6 września 2023 r., czyli po terminie do tego przewidzianym prawem. Dodatkowo Dyrektor Izby zauważył, że Spółka składając zażalenie wystąpiła jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Jednak postanowieniem nr 2201-IEE.7192.2.75.2023.EW z 23 listopada 2023 r. organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 13 lipca 2023r. Nie zgadzając się ze stanowiskiem zawartym w zaskarżonym postanowieniu, Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postepowania. Przedmiotowemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1. art. 44 k.p.a. poprzez uznanie postanowienia za doręczone w trybie ww. przepisu w sytuacji braku wystąpienia przesłanek koniecznych do zastosowania danej normy; 2. art. 58 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, w szczególności przez próbę uwarunkowania zastosowania dyspozycji od udowodnienia braku winy, nie zaś od uprawdopodobnienia; 3. zasad zawartych w art. 2 i art 7 Konstytucji poprzez lekceważenie konstytucyjnej zasady demokratycznego państwa prawa i związanej z nią zasady sprawiedliwości (równości opodatkowania) oraz pewności prawa. W uzasadnieniu skargi, Strona wskazała, że organ odwoławczy odmówił przywrócenia terminu w wyniku błędu. Wbrew twierdzeniom Dyrektora Izby wniosek o przywrócenie terminu zawiera okoliczności, które uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu, czego organ odwoławczy nie uwzględnił. Na uwagę zdaniem Strony zasługuje również okoliczność, że postanowienie organu pierwszej instancji nie mogło zostać doręczone w trybie art. 44 k.p.a., ponieważ nigdy nie otrzymano zawiadomienia o możliwości jego odbioru w placówce poprzez pozostawienie zawiadomienia w skrzynce oddawczej lub na drzwiach adresata. Powyższe uwiarygodniają przywołane we wniosku oraz w składanej jednocześnie skardze na postanowienie Dyrektora Izby w Gdańsku nr 2201-IEE.7192.2.75.2023 informacje dotyczące problemów w funkcjonowaniu właściwej placówki pocztowej. Nie jest zatem kłamstwem, iż przesyłki w tamtym okresie nie były doręczane z winy operatora. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Strony nie można zgodzić się ze stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w zaistniałych okolicznościach. Stąd skarga na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku jest w pełni zasadna. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, iż w wyniku kontroli sądu administracyjnego decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej "p.p.s.a.") lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Zaskarżonym postanowieniem z 23 listopada 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku stwierdził uchybienie przez Spółkę terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim z dnia 13 lipca 2023 r. w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej kwoty. Podstawę prawną rozstrzygnięcia organu drugiej instancji stanowił przepis art. 134 k.p.a., zgodnie z którym, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Stosownie do treści art. 144 k.p.a. przepisy dotyczące odwołań mają odpowiednie zastosowanie do zażaleń. W sprawie nie jest kwestionowane, że Naczelnik podjął próbę doręczenia Spółce postanowienia z dnia 13 lipca 2023 r. za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, tj. Poczty Polskiej S.A., pod adresem siedziby Skarżącej wskazanym w Krajowym Rejestrze Sądowym. Z adnotacji zamieszczonych przez doręczyciela na znajdującej się w aktach sprawy kopercie oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowej korespondencji (k. 318-319 akt administracyjnych) wynika jednoznacznie, że z uwagi na niezastanie adresata w dniu 18 lipca 2023 r., w oddawczej skrzynce pocztowej adresata pozostawiono zawiadomienie (awizo) o złożeniu pisma w placówce pocztowej ([...]). Następnie, z powodu niepodjęcia przesyłki, w dniu 26 lipca 2023 r. pozostawiono kolejne awizo o złożeniu pisma w Urzędzie Pocztowym. Ze względu na fakt, iż adresat nie podjął przesyłki w terminie, została ona zwrócona do nadawcy w dniu 2 sierpnia 2023 r. Zgodnie z art. 45 k.p.a., jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. Stanowi on, że (§ 1) w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4). W świetle przywołanych regulacji należy stwierdzić, że ustalone w sprawie postępowanie dotyczące doręczenia postanowienia z dnia 13 lipca 2023 r. w prawidłowy i wyczerpujący sposób wypełnia dyspozycję norm prawnych zamieszczonych w art. 44 i art. 45 k.p.a. Spółka nie przedstawiła dowodów podważających ustalenia organu drugiej instancji, z których wynika, że wobec niezastania adresata w siedzibie przedsiębiorstwa, umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej w oddawczej skrzynce pocztowej Spółki w dniach 18 i 26 lipca 2023 r. Sąd zobowiązany jest zauważyć, że adnotacje o przebiegu prób doręczenia korespondencji zawierającej postanowienie z 13 lipca 2023 r. nie budzą najmniejszych wątpliwości. Wyraźnie wskazują na miejsce pozostawienia przesyłki oraz zostały opatrzone podpisem doręczyciela, a także pieczęcią odpowiedniej placówki pocztowej. Brak jest zatem uzasadnionych przesłanek pozwalających na przyjęcie, że w sprawie nie doszło do prawidłowych prób doręczenia przesyłki Spółce bądź też, że doręczyciel nie pozostawił zawiadomień o tym fakcie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela stanowisko prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym przyjmuje się, że wszelkie adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami mają walor dokumentu urzędowego i stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone. Pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym potwierdzającym fakt i datę doręczenia, zgodnie z danymi umieszczonymi na tym dokumencie. Na tej podstawie fakt doręczenia określonej osobie (w tym także zastępczego) i to w określonej dacie przesyłki korzysta z domniemań prawdziwości oraz zgodności z prawdą twierdzeń w nim zawartych, czyli wiarygodności. Skutkiem tego jest, iż organ dokonując oceny okoliczności związanych z doręczeniem przesyłki nie może odrzucić co do zasady istnienia faktu jej doręczenia stwierdzonego w takim zwrotnym poświadczeniu odbioru. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 24 września 2021 r., sygn. akt I GSK 288/21, w sytuacji, gdy strona kwestionuje doręczenie zastępcze z zastosowaniem fikcji prawnej doręczenia na podstawie art. 44 § 1-4 k.p.a. poprawnie wypełniony druk zwrotnego potwierdzenia odbioru jest dowodem niezbędnym dla ustalenia czy spełnione zostały przesłanki doręczenia zastępczego. Oczywistym jest, że domniemanie doręczenia w trybie art. 44 k.p.a. może zostać obalone, m.in. gdy adresat wykaże, że zastosowana zastępcza formy doręczenia pismo nie powinna mieć miejsca albo zastosowano ją wadliwie (zob. wyrok NSA z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 762/22). Doręczenie przewidziane w art. 44 k.p.a. oparte jest więc na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Stąd należy w pełni podzielić stanowisko wyrażone w wyroku NSA z dnia 15 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 736/19, w którym stwierdzono, że domniemanie doręczenia w takiej sytuacji może zaś zostać obalone przez uprawdopodobnienie okoliczności wyłączających prawidłowość działań doręczyciela, zaś ciężar podważenia tego domniemania spoczywa na skarżącym kwestionującym fakt doręczenia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd zobowiązany jest stwierdzić, że Spółka nie podważyła domniemania wynikającego z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, tj. koperty oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru dotyczących przesyłki zawierających objęte wniesionym przez nią zażaleniem postanowienie organu I instancji. Argumentacja skargi sprowadza się do zakwestionowania prawidłowości awizowania przesyłki przez pracownika Poczty Polskiej. Twierdzenia Skarżącego nie zostały jednak poparte żadnymi dokumentami w niniejszym postępowaniu. Okoliczność pozostawienia awizo w skrzynce odbiorczej adresata jest z oczywistych powodów trudna do późniejszego wykazania przez doręczyciela jak i przez Stronę. Wobec tego obalenie domniemania prawidłowości takich czynności wymaga przedstawienia jakichkolwiek dowodów, że do awizowania w sposób przewidziany przepisami k.p.a. faktycznie nie doszło. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wywodzenie skutków prawnych jedynie na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej tego rodzaju sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizowania poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2017 r., sygn. akt II GZ 819/17). Treść art. 44 § 4 k.p.a. nie budzi wątpliwości, że skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia zażalenia należy wiązać z upływem 14 dni od dnia pozostawienia w skrzynce odbiorczej skarżącej pierwszego zawiadomienia (awizo). W rozpatrywanym przypadku czynność ta (pozostawienie pierwszego awizo) miała miejsce 18 lipca 2023 r. Wobec powyższego, za dzień doręczenia Skarżącej postanowienia z 13 lipca 2023 r., organ II instancji prawidłowo przyjął datę 1 sierpnia 2023 r. Tym samym, siedmiodniowy termin na wniesienie zażalenia od przedmiotowego postanowienia, wynikający z przepisu art. 141 § 2 k.p.a. upływał w dniu 8 sierpnia 2023 r. W sytuacji wniesienia przez Spółkę zażalenia na postanowienie organu I instancji w dniu 6 września 2023 r. (data jego nadania), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku zasadnie stwierdził w zaskarżonym postanowieniu z 23 listopada 2023 r. uchybienie terminu do wniesienia przez Skarżącą tego środka zaskarżenia. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę z urzędu posiada informację, że w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 68/24, w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, Skarżący przedłożył wydruki artykułów prasowych dotyczących nieprawidłowości w działalności jego placówki pocztowej przy ul. [...]. W tym kontekście zauważyć należy, że artykuły prasowe nie dotyczą okresu, w którym nastąpił skutek doręczenia zastępczego. Nawet jednak przyjmując, że w latach poprzednich placówka pocztowa Spółki nie działała prawidłowo, a mieszkańcy nie otrzymywali przesyłek listowych w 2022 r., to z okoliczności tych nie można wyprowadzić tak daleko idącego wniosku, że w każdym przypadku nie doszło do pozostawienia awiza w skrzynce odbiorczej adresata. Na gruncie procedury administracyjnej i sądowoadministracynej zarzuty dotyczące nieprawidłowości w pozostawianiu przez operatora pocztowego awiza w skrzynce odbiorczej adresata są dość powszechne. W ocenie Sądu obalenie domniemania prawdziwości danych ujętych na zwrotnym potwierdzeniu odbioru i skuteczności doręczenia zastępczego należy rozpatrywać na tle stanu faktycznego konkretnej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 28 lutego 2024 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 68/24 odrzucił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 23 listopada 2023 r. nr 2201-IEE.7192.2.75.2023.EW w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, z powodu nieusunięcia braków formalnych i fiskalnych skargi. Wobec powyższego, sformułowane w skardze zarzuty należało ocenić jako niezasadne. Sąd z urzędu nie dostrzegł też innych naruszeń prawa. Mając na uwadze zaprezentowaną w uzasadnieniu argumentację, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.