I SA/Lu 618/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 24 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na pismo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 września 2024 r. znak 030000/71/99410/2024 w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zmianę warunków umowy ratalnej postanawia odrzucić skargę.

W odpowiedzi na wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o zmianę warunków umowy ratalnej, ZUS w piśmie z dnia 13 września 2024 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, zgodnie z którym skarżącemu nie przysługuje prawo do złożenia opisanego wniosku z uwagi na jego złożenie po upływie terminu. Skarżący wniósł skargę na powyższe pismo do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 – dalej: p.p.s.a.) sąd odrzuca skargę m. in. wówczas, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że co do zasady kontrolę zgodności z prawem działalności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych sprawują sądy powszechne, a nie administracyjne, co wynika z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497 ze zm., dalej: u.s.u.s.). Do właściwości sądów administracyjnych zastrzeżono jedynie enumeratywnie wyliczone sprawy z zakresu działalności ZUS. Stosownie do art. 83 ust. 4 u.s.u.s., od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także od decyzji w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Konsekwencją powyższego odesłania jest możliwość wniesienia skargi na decyzję ostateczną. Jak słusznie zaznacza się w orzecznictwie, wśród wymienionych w art. 83 ust. 4 usus spraw nie ma spraw o rozłożenie na raty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a zatem w tych sprawach niedopuszczalna jest droga sądowoadministracyjna. To przesądza, że w takich sprawach sądy administracyjne nie są właściwe (por. postanowienie NSA z dnia 23 lutego 2024 r., I GSK 157/24; postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2021 r., I GSK 1814/20; postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2018 r., II GSK 4364/17). Już z tego tytułu pismo, stwierdzające złożenie wniosku w sprawie układu ratalnego po upływie terminu nie jest aktem lub czynnością, na którą przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Dodatkowo należy zauważyć, że stosownie do art. 29a ust. 1 u.s.u.s. odroczenie terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenie należności na raty następuje w formie umowy. W przedmiocie udzielenia tej ulgi nie prowadzi się zatem postępowania administracyjnego, wobec czego nie są wydawane decyzje i postanowienia. Pismo, informujące, że wniosek o zmianę warunków umowy został złożony po terminie nie może być zatem zaskarżone do sądu administracyjnego, co oznacza, że sąd ten nie jest właściwy w sprawie. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie postanowienia, za podstawę biorąc art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.