I SA/Op 491/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. w C. na postanowienie Komisarza Wyborczego w Opolu III z dnia 21 maja 2026 r., nr 10/2026 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum gminnego w sprawie odwołania wójta oraz rady gminy postanawia odrzucić skargę.

K. w C. (zwany dalej stroną skarżącą) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na postanowienie Komisarza Wyborczego w Opolu III z 21 maja 2026 r., nr 10/2026 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum gminnego, w sprawie odwołania wójta oraz rady gminy. W postanowieniu tym zawarto pouczenie, że zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 472), dalej zwanej ustawą o referendum lokalnym, na wskazane orzeczenie inicjatorowi referendum służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia. Odpis zaskarżonego postanowienia został doręczony stronie skarżącej 21 maja 2026 r., co obrazuje elektroniczny dowód otrzymania, znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy. Natomiast, opisana na wstępie skarga została wniesiona za pośrednictwem ww. organu w formie przesyłki pocztowej 5 czerwca 2026 r. (por. stempel na kopercie, k-7 akt sądowych). Następnie, została przekazana przez Komisarza Wyborczego w Opolu III do tut. Sądu, co nastąpiło osobiście 11 czerwca 2026 r. (por. stempel Sądu, k-8 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. W świetle art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.) - dalej zwanej p.p.s.a., regulującej procedurę sądowoadoministracyjną, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Natomiast, w świetle art. 54 § 1 p.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zważyć jednak należy, że przedmiotem niniejszej skargi jest postanowienie komisarza wyborczego o odrzuceniu wniosku o przeprowadzenie referendum, o jakim mowa w art. 22 ustawy o referendum lokalnym. W myśl natomiast art. 26 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym, na postanowienie komisarza wyborczego odrzucające wniosek o przeprowadzenie referendum, o którym mowa w art. 22, a także w przypadku niedotrzymania przez komisarza terminu określonego w art. 24 - inicjatorowi referendum służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia. Podkreślenia wymaga, że art. 26 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym nie określa bliżej trybu składania skargi, a wskazuje jedynie, że wnosi się ją do sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia. Wobec braku precyzyjnej regulacji w tym zakresie, właściwe jest więc odwołanie się do ustawy z 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2025 r. poz. 365, ze zm.) - zwanej dalej Kodeks wyborczy, a to na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy o referendum lokalnym. Zgodnie z nim bowiem, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie, do referendum lokalnego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu wyborczego. Z kolei, zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego - ilekroć w Kodeksie tym jest mowa o upływie terminu do wniesienia skargi, odwołania lub innego dokumentu do sądu, organu wyborczego, urzędu gminy, konsula albo kapitana statku - to należy przez to rozumieć dzień złożenia skargi, odwołania lub innego dokumentu w sądzie, organowi wyborczemu, w urzędzie gminy, w konsulacie lub kapitanowi statku. Z przywołanego przepisu art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego wynika, że odmiennie reguluje on zachowanie terminu do dokonania czynności procesowych niż art. 83 § 3 p.p.s.a., który stanowi, że oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. 2026 r. poz. 558) lub w polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 83 § 3 p.p.s.a.) Przepis art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego, uzależnia zatem dochowanie dokonania czynności procesowych w nim przewidzianych od złożenia pisma (a więc oddania pisma) do właściwego sądu, organu wyborczego, urzędu gminy, konsula albo kapitana statku. Jest to regulacja wyjątkowa, spójna z innymi szczególnymi regulacjami Kodeksu wyborczego, zapewniającymi sprawne i skuteczne przeprowadzenie wyborów. Szczególny charakter art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego jest powszechnie akceptowany w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego - dalej NSA, z 23 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 103/16; z 11 maja 2017 r., sygn. akt II OZ 444/17; z 22 stycznia 2016 r., sygn. akt II OZ 1331/15; z 23 lutego 2016 r., sygn. akt II OSK 103/16; z 18 listopada 2015 r., sygn. II OZ 1144/15; z 21 grudnia 2021 r., sygn. akt III OZ 1263/21, wszystkie przywołane w postanowieniu orzeczenia dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej: CBOSA). Słuszny jest zatem pogląd, że z przepisu art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego należy wyprowadzić zasadę, że wnoszenie środków zaskarżenia przewidzianych w przepisach Kodeksu wyborczego odbywa się bezpośrednio do sądu lub innego podmiotu kompetentnego do wypowiedzenia się w przedmiocie zasadności skargi lub odwołania. Z kolei, tryb wnoszenia środków zaskarżenia określony w art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego należy stosować wprost z tego Kodeksu, z uwagi na brak odnośnych regulacji w ustawie o referendum lokalnym. Wynika to z odwołania do Kodeksu wyborczego zawartego w art. 1 ust. 2 ustawy o referendum lokalnym (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 12 marca 2026 r., sygn. akt II SA/Ol 83/26). Wskazany art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego dotyczy także sposobu liczenia terminu do dokonania określonych czynności, w tym wniesienia skargi do sądu i wprowadza wyjątkową w przepisach procesowych zasadę, uzależniając dotrzymanie terminu od fizycznego wpłynięcia skargi do sądu. Wymóg ten jest bardzo rygorystyczny, gdyż wyłącza zastosowanie przepisów zrównujących złożenie pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego z wniesieniem pisma do sądu (zgodnie z art. 83 § 3 p.p.s.a.). Jak wskazał NSA w postanowieniu z 23 września 2020 r., sygn. akt II OZ 653/20: "z art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego wynika zatem, że o zachowaniu 14-dniowego terminu do wniesienia skargi na postanowienie komisarza wyborczego odrzucające wniosek o przeprowadzenie referendum decyduje najpóźniej data dotarcia skargi do sądu. Przepis ten jest lex specialis w stosunku do art. 83 § 3 p.p.s.a.". Jak wynika z powyższego, ten szczególny przepis zawarty w Kodeksie wyborczym będzie miał więc zastosowanie na gruncie ustawy o referendum lokalnym. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że skarga w sprawie wniesiona została po upływie terminu do jej wniesienia. W sprawie bezsporne jest bowiem, że zaskarżone postanowienie doręczono stronie skarżącej 21 maja 2026 r., a zatem termin 14 dni upływał 4 czerwca 2026 r. Przesyłka zawierająca skargę została natomiast nadana na adres organu w placówce Poczty Polskiej 5 czerwca 2026 r., a skarga wpłynęła do tut. Sądu 11 czerwca 2026 r., tj. po upływie terminu do jej wniesienia. Tym samym Sąd zobowiązany był, w myśl art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., odrzucić skargę jako złożoną po upływie terminu do jej wniesienia O powyższym, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia