I SA/Po 47/26

Dnia 21 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Walentyna Długaszewska Sędziowie WSA Zbigniew Kruszewski WSA Piotr Ławrynowicz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi T. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100,- (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.

UZASADNIENIE. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2025 r. stwierdziło niedopuszczalność zażalenia T. K. na postanowienie Wójta Gminy P. z dnia 17 czerwca 2025 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji tego organu I instancji z dnia 10 marca 2025 r. o ustalenia obowiązku zwrotu dotacji oświatowej. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że organ I instancji wydał swoją decyzję 10 marca 2025 r. W dniu 11 czerwca 2025r. wpłynęło do organu I instancji odwołanie skarżącego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. W dniu 17 czerwca 2025 r. organ I instancji wydał postanowienie o odmowie przywrócenia mu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 10 marca 2025 r. T. K. wniósł zażalenie od tego postanowienia. Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: kpa) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 kpa ). Stosownie do art. 59 § 1 kpa o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 2 kpa ). Natomiast wedle art. 127 § 2 kpa właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Przepis art. 17 pkt 1 kpa stanowi zaś, że organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są 1) w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego - samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej; Z tego względu Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że Wójt nie był władny do wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji tego organu z 10 marca 2025 r. Dlatego jedynym organem uprawnionym do rozstrzygnięcia tej kwestii było Samorządowe Kolegium Odwoławcze W konsekwencji – jego zdaniem - należało uznać zażalenie na postanowienia Wójta Gminy P. za niedopuszczalne w trybie art. 134 kpa. T. K. wniósł skargę do tutejszego Sądu na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego , domagając się stwierdzenia nieważności postanowień obu instancji jako wydanych z naruszeniem przepisów o właściwości, ewentualnie uchylenie postanowień obu instancji. Zarzucił organowi naruszenie: - art. 59 § 2 kpa poprzez pozbawienie skarżącego prawa ochrony interesu prawnego z art. 28 kpa, - art. 7a § 1, art. 8, art. 9, art. 7, art. 77 § 1, art. 81a § 1 kpa poprzez pozbawienie skarżącego prawa do zakwestionowania wadliwego rozstrzygnięcia organu I instancji, - art. 8 kpa, - art. 16 kpa, - art. 138 § 1 w zw. z art. 144 kpa poprzez nieuchylenie wadliwego postanowienia organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, wskazując jak dotychczas. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie organ I instancji wydał swoją decyzję 10 marca 2025 r. – k. [...] akt adm. Przesyłka z decyzją była dwukrotnie awizowana (14 i 24 marca 2025 r.) i nie została odebrana (k. [...] akt adm.). Doszło do skutecznego doręczenia w trybie zastępczym (w trybie art. 44 kpa). W dniu 11 czerwca 2025r. wpłynęło do organu I instancji odwołanie skarżącego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania ( k. [...] i [...] akt adm.). Wskazać należy w tym miejscu, że art. 58 § 1 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 kpa). W myśl art. 59 § 1 kpa o przywróceniu terminu postanawia właściwy w sprawie organ administracji publicznej. Od postanowienia o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 2 kpa). Zgodnie z art. 127 § 2 kpa właściwy do rozpatrzenia odwołania jest organ administracji publicznej wyższego stopnia, chyba że ustawa przewiduje inny organ odwoławczy. Zgodnie natomiast z art. 17 pkt 1 kpa organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego - samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej; Na gruncie powyższych przepisów w ocenie Sądu organ II instancji prawidłowo uznał, że organ I instancji nie był władny do wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji tego organu z 10 marca 2025 r. Właściwym organem do rozpatrzenia wniosku o przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest bowiem organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Dlatego organem uprawnionym do rozstrzygnięcia tej kwestii było Samorządowe Kolegium Odwoławcze Organ I instancji winien zatem przekazać organowi II instancji akta sprawy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skoro jednak w dniu 17 czerwca 2025 r. organ I instancji wydał postanowienie o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 10 marca 2025 r., a w pouczeniu zawarł informację o prawie do wniesienia zażalenia na to postanowienie do organu II instancji, skarżący zaś z tego prawa skorzystał, to niedopuszczalne było uznanie przez organ II instancji takiego zażalenia za niedopuszczalne w trybie art. 134 kpa. Zważywszy bowiem, że skoro organ I instancji nie był uprawniony do wydania postanowienia w trybie art. 58 kpa, lecz wydał tego rodzaju postanowienie, to w ocenie Sądu skarżący przysługiwało prawo zaskarżenia takiegoż postanowienia poprzez wniesienia zażalenia. Takiego rodzaju postanowienie jako wadliwe nie powinno ostać się w obrocie prawnym i strona powinna mieć prawo do domagania się od organu II instancji, by ten wadliwy akt został przez ten organ wyeliminowany. Z tego względu należało uchylić postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia skarżącego na postanowienie organu I instancji z dnia 17 czerwca 2025 r. Na marginesie wymaga wskazania, że Sąd orzekając w granicach sprawy (art. 134 P.p.s.a.), której przedmiotem jest kwestia stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia, nie był władny, by rozstrzygnięciem objąć również postanowienie organu I instancji wydanego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarga podlegała uwzględnieniu i dlatego na podstawie 145 § 1 pkt. 1 lit. c) P.p.s.a. należało orzec o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. O zwrocie kosztów postanowiono w oparciu o treść art. 200 P.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, zważywszy na treść art. 153 P.p.s.a., organ II instancji weźmie pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym orzeczeniu.