I SA/Po 64/26

Dnia 16 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie WSA Mirella Ławniczak WSA Zbigniew Kruszewski (sprawozdawca) Protokolant: st. sekretarz sądowy Marta Ziewińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 04 września 2025 roku nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu w przewidzianym terminie I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 27 czerwca 2025 r., nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 100,- zł (słownie: 100 złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z dnia 4 września 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 27 czerwca 2025 r. nakładającą na W. K. (skarżącego) karę pieniężną za niezarejestrowanie pojazdu. Prezydent Miasta K., powołując się na art. 78 ust. 2 pkt 1, art. 140mb pkt 2 oraz art. 140n ustawy z 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. 2023 r. poz. 1047 ze zm.; obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 1251 ze zm.; dalej: p.r.d.) w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1.000 zł. Ustalił, że skarżący nabył pojazd 11 października 2023 r., a do dnia wszczęcia postępowania, czyli do 6 czerwca 2025 r. nie zawiadomił organu o nabyciu samochodu. O nabyciu pojazdu organ miał dowiedzieć się z akt innego postępowania. Jednocześnie stwierdził, że z uwagi na to, że od upływu terminu do złożenia wniosku o rejestrację do dnia wszczęcia postępowania upłynęło aż 575 dni, uzasadnione było nałożenie kary w maksymalnej wysokości przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r. Organ stwierdził, że odstąpienie od nałożenia kary na podstawie art. 189f k.p.a. uniemożliwiał fakt, iż nie doszło do zaprzestania naruszenia obowiązku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, uzasadniając utrzymanie w mocy decyzji Prezydenta Miasta K. w całości podzieliło jego ustalenia i ocenę prawną. Skarżący nie zgodził się z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego i pismem z dnia 3 października 2025 r. wniósł od niej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Stwierdził, że umowa na podstawie której nabył pojazd została złożona w siedzibie organu wraz z wnioskiem o zarejestrowanie pojazdu na żonę skarżącego w dniu 20 listopada 2023 r. Dlatego wniósł o niekaranie go za brak zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Niesporne jest, że skarżący, po nabyciu samochodu w dniu 11 października 2023 r., w 30-dniowym terminie ustawowym wynikającym z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r., - czyli w stanie prawnym właściwym z uwagi na datę nabycia i zaktualizowania obowiązku - nie zawiadomił o tym fakcie właściwego organu (Prezydenta Miasta K.). Tym samym nie budzi wątpliwości, że z upływem tego terminu ziściła się przesłanka odpowiedzialności karno - administracyjnej przewidzianej w art. 140mb pkt 2 p.r.d. W zakresie tego ustalenia wydane w sprawie decyzje nie naruszały prawa. Wadliwe jednak było ustalenie o niezaprzestaniu naruszenie prawa przez skarżącego, czym uzasadniono odmowę odstąpienia od ukarania na podstawie art. 189f k.p.a., którego stosowanie w przypadku kar, o których mowa w art. 140mb p.r.d., w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r. nie było wyłączone. Organy przeoczyły mianowicie fakt, że w dniu 20 listopada 2023 r. do organu wpłynęła umowa z 11 października 2023 r. na podstawie której skarżący nabył pojazd. Złożono ją jako załącznik do wniosku o rejestrację pojazdu (drugim załącznikiem był dokument potwierdzający darowiznę udziału we własności pojazdu na jej rzecz przez skarżącego). Jak wykazał skarżący, na umowie poczyniono zresztą adnotację urzędową "Prezydent Miasta K.; zawiadomiono dnia 2023-11-20 o nabyciu/zbyciu pojazdu" (w aktach SKO). Należy więc uznać - inaczej niż przyjęły to organy - że skarżący zaprzestał naruszania prawa w dniu 20 listopada 2023 r. Jednocześnie powoduje to, że przekroczenie terminu wynosiło 9, a nie 575 dni. Przyznał to zresztą Prezydent Miasta K. w piśmie przekazującym odwołanie wraz z aktami sprawy. Stwierdził tam, że ponowna analiza doprowadziła go do wniosku o błędnym ustaleniu okresu naruszenia prawa powodującym, że orzeczona kara mogła być niewspółmiernie surowa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze natomiast tej sygnalizacji bądź nie dostrzegło, bądź ją zlekceważyło. W tej sytuacji należało więc przyjąć, że spełniony był obiektywny warunek zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a., czyli zaprzestanie naruszania prawa przez stronę. Nakładało to na organy obowiązek zbadania, czy nie zaszła druga przesłanka, czyli czy naruszenie prawa miało charakter znikomy. Organy przyjęły, że z zasady naruszenie obowiązku zawiadomienia o nabyciu pojazdu nie może mieć charakteru znikomego. Pogląd taki jest błędny, ponieważ zgodnie z art. 140n ust. 6 p.r.d. w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r., a więc właściwym dla rozpoznawanej sprawy, do kar pieniężnych, o których mowa w art. 140ma i art. 140mb, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, stosowało się odpowiednio przepisy działu IVa Kodeksu postępowania administracyjnego, czyli m. in. art. 189f k.p.a. Stosowanie art. 189f k.p.a. do kar pieniężnych określonych w art. 140mb wyłączono dopiero od dnia 1 stycznia 2024 r. Na gruncie wcześniejszego stanu prawnego, sądy administracyjne stały na stanowisku, że w sprawach dotyczących nakładania kar pieniężnych na podstawie przepisów Prawa o ruchu drogowym należało stosować instytucję odstąpienia od wymierzenia kary uregulowaną w art. 189f k.p.a. (zob. m.in. wyrok WSA w Warszawie z 7 kwietnia 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 2261/20; wyrok WSA w Rzeszowie z 8 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 1444/21; wyrok NSA z 30 stycznia 2024 r. sygn. akt II GSK 1056/23 – publ.: baza CBOSA). Stąd obowiązkiem organów było zbadanie, czy naruszenie, którego dopuścił się skarżący nie miało charakteru znikomego. Ostatecznie Sąd uznał, że decyzje organów naruszały art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie o niezawiadomieniu organu o nabyciu pojazdu oraz nierozważeniu przesłanek odstąpienia od nałożenia kary oraz art. 140n ust. 6 p.r.d. poprzez przyjęcie, że do kar, o których mowa w art. 140mb pkt 2 p.r.d., nie ma zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Z tej przyczyny Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) orzekł jak w punkcie I. wyroku. Orzeczenie o kosztach postępowania (pkt II. wyroku) znajduje podstawę prawną w art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. W ponownym postępowaniu Prezydent Miasta K. przyjmie, że stan naruszenia prawa ustał 20 listopada 2023 r. oraz wyczerpująco zbada, czy naruszenie prawa nie miało charakteru znikomego, odnosząc się do wszystkich okoliczności podnoszonych przez niego na uzasadnienie żądania odstąpienia od ukarania i w zależności od tych ustaleń rozważy możliwość zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.