I SA/Wa 1437/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz asesor WSA Marek Maliński Protokolant starszy referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2024 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 kwietnia 2024 r. nr DO-II.7610.70.2024.JF w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z 11 kwietnia 2024 r., nr DO-II.7610.70.2024.JF Minister Rozwoju i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania spółki Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie, od decyzji Wojewody Śląskiego z 27 lutego 2024 r., nr NWIV.752.134.2.2014 odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe S.A. w Warszawie prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu położonego w gminie [...], obręb [...], [...], obejmującego działkę nr [...] o pow. 0,0054 ha oraz działkę nr [...] o pow. 0,0292 ha, zapisane w księdze wieczystej nr [...] - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Minister wskazał, że Wojewoda Śląski, działając na podstawie przepisów art. 34 i 35 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2022 r., poz. 2542 z późn. zm.), § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 3 stycznia 2001 r. w sprawie sposobu potwierdzania posiadania przez przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe" gruntów będących własnością Skarbu Państwa, w tym rodzajów dokumentów stanowiących dowody w tych sprawach (Dz. U. z 2001 r. nr 4, poz. 29) decyzją z 27 lutego 2024 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 października 2000 r. przez Polskie Koleje Państwowe w Warszawie, prawa użytkowania wieczystego wyżej wskazanej nieruchomości. Odwołanie od decyzji Wojewody złożyła spółka PKP S.A w Warszawie. Rozpoznając sprawę Minister wskazał, że kwestionowana decyzja Wojewody Śląskiego została wydana, m.in. na podstawie art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Zgodnie z art. 34 ust 1 tej ustawy grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy (tj. 27 października 2000 r.), z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 3 ustawy budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP. Nabycie praw nie może naruszać praw osób trzecich (art. 34 ust. 4 ustawy). Organ zaznaczył, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, iż przedmiotem uwłaszczenia w trybie art. 34 ustawy mogą być wyłącznie grunty będące własnością Skarbu Państwa. Warunki o jakich mowa w powyższym przepisie muszą być spełnione łącznie, co oznacza, że brak któregoś z elementów powoduje niemożność nastąpienia skutku materialnoprawnego. Przesłanki te muszą być spełnione na 5 grudnia 1990 r., a skutek rzeczowy następuje z mocy prawa na 27 października 2000 r., co także wynika z art. 34 ust. 1 ustawy (wyrok NSA z 7 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 1686/22). Minister wyjaśnił, że ostateczną decyzją z 27 grudnia 2023 r., nr NWXVa.7510.20.1.2022 Wojewoda Śląski działając na podstawie art. 13 ust. 2, 3, i 4 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2329 z późn. zm.) stwierdził nabycie przez gminę [...] z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. nieodpłatnie prawa własności nieruchomości położonej w jednostce [...], w obrębie [...], [...], oznaczonej jako działki nr [...] oraz nr [...]. Jak wynika z pisma Wojewody Śląskiego z 22 stycznia 2024 r. decyzja Wojewody Śląskiego z 27 grudnia 2023 r., wobec niewniesienia odwołania, stała się ostateczna 12 stycznia 2024 r. Oznacza to, że decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym i jest wiążąca dla organów. Minister podkreślił, że organ administracji nie miał i nie ma możliwości, aby w toku postępowania, jakie przed nim się toczy, dokonywać odmiennych ustaleń w zakresie prawa od tych, jakie wynikają z ostatecznych decyzji. Przedmiotowe działki nr [...] oraz nr [...] nie stanowiły własności Skarbu Państwa na 27 października 2000 r., co oznacza, że nie została spełniona jedna z koniecznych przesłanek uwłaszczenia na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy z 8 września 2000 r. Minister powołując orzecznictwo sądów administracyjnych podniósł, że nie budzi wątpliwości, iż nabycie prawa użytkowania wieczystego w trybie ww. przepisów mogło dotyczyć wyłącznie gruntów, które stanowiły własność Skarbu Państwa, zarówno w 5 grudnia 1990 r., jak i 27 października 2000 r. (wyrok WSA w Warszawie z 19 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 1557/19). Za nieusprawiedliwiony uznał Minister zarzut odwołania dotyczący naruszenia art. 7 kpa, a polegający na niewywiązaniu się z obowiązku dokonania wszelkich czynności niezbędnych do załatwienia sprawy. Zakres prowadzonego przez organ postępowania determinowany był treścią przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie. Zdaniem Ministra niewątpliwa jest okoliczność stanowiąca podstawę wydanego rozstrzygnięcia, tj. że 27 października 2000 r., a więc w dacie, z którą przepisy uwłaszczeniowe wiążą skutek prawny nabycia przez PKP praw wynikających z art. 34 ustawy - prawo własności przysługiwało Gminie [...]. Odnosząc się pozostałych zarzutów podniesionych w odwołaniu Minister podkreślił, że wymienione w art. 34 ust. 1 ustawy o komercjalizacji przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy (wyrok WSA w Warszawie z 18 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 216/20). Natomiast nawet lakoniczne uzasadnienie nie skutkuje negatywną oceną zaskarżonej decyzji, jeśli zawiera wyjaśnienie, jakimi przesłankami kierował się organ wydając decyzję, wyjaśnia podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim rozstrzygnięciem przemawiają. Podsumowując Minister stwierdził, że wobec tego, iż sporny grunt w dacie wejścia w życie ustawy, tj. 27 października 2000 r., był mieniem komunalnym, a nie mieniem Skarbu Państwa, brak było podstaw do potwierdzenia nabycia wyżej wskazanej nieruchomości przez PKP w trybie art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. Skargę na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z 11 kwietnia 2024 r. złożyła spółka PKP S.A. w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie; 1. przepisów postępowania, tj.: a) art. 7 i art. 8 kpa, poprzez brak podjęcia działań niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, b) art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa w zw. z art. 75 § 1 ab initio kpa, poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego; 2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 34 ustawy z 8 września 2000 r., poprzez odmowę stwierdzenia nabycia przez PKP prawa użytkowania wieczystego nieruchomości. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postepowania. Zarzuty rozwinięto w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Uczestnik postepowania - Gmina [...] w piśmie procesowym z 23 sierpnia 2024 r. wniosła o oddalenie skargi. Gmina powołała się na wydaną 27 grudnia 2023 r. decyzję Wojewody Śląskiego, stwierdzającą nabycie przez nią przedmiotowych działek z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 34 ustawy z 8 września 2000 r. Z przywołanego przepisu wynikają trzy przesłanki, których łączne spełnienie jest konieczne, aby PKP mogły zostać uwłaszczone, tj.: grunt, który ma być przedmiotem uwłaszczenia stanowić musi własność Skarbu Państwa, grunt ten na 5 grudnia 1990 r. powinien znajdować się w posiadaniu PKP, do przedmiotowego gruntu PKP nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu tych gruntów w formie prawem przewidzianej oraz nie legitymowały się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych. Treść art. 34 ust. 1 ustawy stanowi, że uwłaszczeniu z mocy prawa podlegają grunty będące własnością Skarbu Państwa. Za niedopuszczalne należałoby bowiem uznać usankcjonowanie z mocą wsteczną posiadania PKP poprzez uwłaszczenie w dniu wejścia w życie ustawy, na gruntach innych niż będących własnością Skarbu Państwa, zwłaszcza, że uwłaszczenie odbywa się nieodpłatnie (ust. 2 i ust. 3) oraz nie może naruszać praw osób trzecich (ust. 4). Podkreślić należy, że wymienione w powyższym przepisie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 34 ustawy. W rozpatrywanej sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 34 powołanej ustawy, bowiem sporna nieruchomość, według stanu na 27 października 2000 r., tj. datę wejścia w życie ustawy, nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowe działki zostały z mocy prawa skomunalizowane na rzecz Gminy [...] na podstawie decyzji Wojewody Śląskiego z 27 grudnia 2023 r. Decyzja ta jest ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym. Wyjaśnić należy, że decyzja komunalizacyjna, wydana na podstawie na podstawie art. 13 ust. 2, 3 i 4 ustawy z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa regulujących przejście z mocy prawa z dniem 1 lipca 2000 r. własności nieruchomości Skarbu Państwa na rzecz właściwych gmin ma charakter deklaratoryjny. Potwierdza stan, jaki z 1 lipca 2000 r. zaistniał z mocy samego prawa. Z kolei określone w art. 34 ust. 1 ustawy z 8 września 2000 r. przesłanki uwłaszczenia dotyczyły gruntów, które na 5 grudnia 1990 r. oraz na 27 października 2000 r. były własnością Skarbu Państwa (por. wyrok NSA z 5 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 913/22). W rozpatrywanej sprawie nie została zatem spełniona jedna z przesłanek wynikających z art. 34 powołanej ustawy. W tej sytuacji brak było prawnych możliwości pozytywnego rozpatrzenia wniosku skarżącej Spółki, niezależnie od ewentualnego spełnienia pozostałych przesłanek określonych w powołanym przepisie. Dopóki w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja Wojewody, stwierdzająca nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa, z dniem 1 lipca 2000 r., nieodpłatnie prawa własności przedmiotowej nieruchomości, dopóty brak jest możliwości skutecznego skorzystania przez skarżącą w stosunku do tej nieruchomości z przepisów art. 34 ustawy z 8 września 2000 r., bowiem nieruchomość w dacie istotnej dla uwłaszczenia nie stanowiła własności Skarbu Państwa. Jednocześnie bez znaczenia pozostaje, czy na 5 grudnia 1990 r. PKP posiadały nieruchomość, gdyż jak wyżej zaznaczono brak spełnienia choćby jednej z przesłanek, nawet przy spełnieniu pozostałych, nie pozwala na stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego na tym gruncie w trybie ustawy z 8 września 2000 r. Z wyżej wskazanych przyczyn organy nie naruszyły art. 34 ustawy. Wbrew zarzutom skargi organ przeprowadził postępowanie, stosując się do zasad wynikających z przepisów art. 7, 8, 75 § 1, 77 § 1 i 80 kpa. Dokonał też trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia podstawowe wymogi z art. 107 § 3 kpa. Skarżąca zarzucając naruszenie przepisów postępowania nie wskazała na czym naruszenia te miałyby polegać, w tym jakie inne dowody organ miałby przeprowadzić i jakie czynności podjąć. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd, z mocy art. 151 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.