I SA/Wa 3225/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Iwona Kosińska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej decyzją dnia [...] października 2013 r., nr [...], umorzył postępowanie z odwołania A. R. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto [...], z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., prawa własności nieruchomości, oznaczonej jako działka [...], objętej księgą wieczystą [...], zajętej pod drogę gminną ul. [...]. Zdaniem organu odwoławczego A.R. nie posiada interesu prawnego w niniejszej sprawie, a w konsekwencji nie jest stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 Kpa. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] października 2013 r., skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła A. R., wnosząc o uchylenie kwestionowanej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 K.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, art. 28 K.pa poprzez błędne stwierdzenie braku interesu prawnego skarżącej w przedmiotowej sprawie, a w konsekwencji nieuznanie skarżącej za stronę postępowania oraz art. 77 K.p.a. poprzez niewłaściwe rozpatrzenie materiału dowodowego. Skarżąca stanowisko w sprawie przedstawiła w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wskazał, że powziął informację o śmierci G. S., zmarłej w dniu [...] listopada 2012 r., strony postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Wobec czego - pismem z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] - zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Z akt sprawy wynika, iż korespondencja skierowana do G. S. jako strony postępowania, zawierająca zaskarżoną decyzję, została zwrócona do organu z adnotacją, że adresat zmarł. Przy czym z nadesłanego do organu w dniu [...] listopada 2013 r. odpisu zupełnego aktu zgonu G. S. wynika, że zmarła ona w dniu [...] listopada 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 2 Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W przedmiotowej sprawie Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej prowadził postępowanie w przedmiocie rozpoznania odwołania A. R. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. uznając G. S. za stronę tego postępowania oraz czyniąc ją adresatem zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy w dacie jej wydania osoba ta nie żyła. Jak wynika bowiem z akt sprawy G. S. zmarła w dniu [...] listopada 2013 r. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej oraz wydanie w stosunku do niej decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., czyli obliguje Sąd do uwzględnienia skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 151/09). Wskazać należy, że koniecznym elementem każdego postępowania administracyjnego są jego podmioty. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków, a zatem jeżeli ma zdolność prawną. Stosownie do art. 8 Kodeksu cywilnego zdolność prawna osoby fizycznej powstaje z chwilą narodzin. Charakter strony przysługujący osobie fizycznej wygasa z jej śmiercią. Zatem, skoro doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że decyzja ta jest obarczona wadą nieważności i powinna być usunięta z obrotu prawnego, aby nie wywoływała skutków prawnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 1983 r., sygn. akt II S.A. 261/83, LEX 10693; z 14 listopada 2001 r., sygn. akt I S.A. 2462/99, LEX 82653; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lipca 2006 r., sygn. akt V SA/Wa 1973/05, LEX 258282). Nie ma przy tym znaczenia, czy organ prowadząc postępowanie wiedział, iż G. S. nie żyje, czy też takiej wiedzy nie posiadał. Powinien bowiem w sposób prawidłowy ustalić aktualny krąg podmiotów mających interes prawny w uczestniczeniu w postępowaniu. Tymczasem, Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej przeprowadził postępowanie czyniąc jego stroną, jak również adresatem zaskarżonej decyzji zmarłą G. S. Uczestnikami postępowania i adresatami zaskarżonej decyzji winni być natomiast następcy prawni osoby zmarłej. Oznacza to, że Minister nieprawidłowo przeprowadził postępowanie wyjaśniające przez co rażąco naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 28, art. 30 § 4, art. 40 § 1, art. 97 § 1 pkt 1 i art. 109 K.p.a. Jednocześnie wskazana wada postępowania jest tak istotna, że prowadzenie postępowania administracyjnego z udziałem osoby zmarłej i wydanie w stosunku do niej decyzji jest uchybieniem, w wyniku którego powstają skutki niemożliwie do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. W zaistniałej sytuacji badanie legalności decyzji pod kątem zarzutów skargi należało uznać za przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej winien uwzględnić podniesioną wyżej okoliczność i stosując się do warunkujących prawidłowość postępowania administracyjnego przepisów i zasad postępowania wydać rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.