I SA/Wa 939/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) asesor WSA Anna Milicka-Stojek Protokolant specjalista Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 września 2024 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 18 marca 2024 r. nr KOC/861/Op/24 w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 29 grudnia 2023 r. nr CPS/5120/000016/28128/23; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz R. M. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją z 18 marca 2024 r. nr KOC 861/Op/24 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 29 grudnia 2023 r., nr CPS/5120/000016/28128/23, w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej i odmowy zwolnienia z opłaty. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym; Decyzją z 31 października 2022 r. nr CPS/5120/000030/28128/22 Prezydent m. st. Warszawy ustalił, że zobowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt [...] w domu pomocy społecznej są córka [...], syn [...] i wnuczka [...] oraz ustalił od [...] wysokość odpłatności za pobyt matki [...] w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w Warszawie w okresie od 2 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r. w kwocie 3 717,60 zł, w okresie od 1 lutego 2021 r. do 31 marca 2021 r. w kwocie 3 841,57 zł, a w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. w kwocie 4 098,07 zł. Decyzją z 17 stycznia 2023 r. nr KOC/6969/Op/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło powyższą decyzję z 31 października 2022 r. i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z 29 grudnia 2023 r. nr CPS/5120/000016/28128/23 Prezydent m. st. Warszawy w pkt 1 ustalił, że zobowiązanymi do wnoszenia opłaty za pobyt [...] w domu pomocy społecznej są córka [...], syn [...], wnuczka [...], wnuk [...] oraz wnuczka [...], w pkt 2 ustalił od [...] wysokość odpłatności za pobyt matki [...] w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w Warszawie w kwocie 838,71 zł w okresie od 2 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r., w kwocie 873,95 zł w okresie od 1 lutego 2021 r. do 31 marca 2021 r., w kwocie 925,25 zł w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r., zaś w pkt 3 odmówił całkowitego zwolnienia z powyższej opłaty w okresie od 2 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. Odwołanie od powyższej decyzji złożył [...] zaskarżając ją w całości i zarzucając naruszenie art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. w związku z art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny materiału dowodowego, brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, wybiórczą ocenę i skupienie się przez organ głównie na zeznaniu [...]. Zarzucił również naruszenie art. 64 pkt 7 ustawy poprzez niezastosowanie tego przepisu w sytuacji, gdy skarżący wykazał rażące naruszenie obowiązków rodzinnych przez [...]. Decyzją z 18 marca 2024 r., sprostowaną postanowieniem z 22 kwietnia 2024 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 29 grudnia 2023 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść przepisów ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, a także uchwałę NSA z 11 czerwca 2018 r. sygn. akt I OPS 7/17 i podniósł, że skarżący jest synem [...]. Oprócz niego do ponoszenia odpłatności zobowiązani są również córka [...], to jest [...], oraz troje wnuków, wobec których organ pierwszej instancji prowadził odrębne postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie wyjaśniają co należy rozumieć pod wprowadzonym w art. 64 pkt 7 ustawy pojęciem obowiązków rodzinnych. Z uzasadnienia projektu nowelizacji, na mocy której dodano pkt 7 do art. 64 ustawy (druk nr 1672, www.sejm.gov.pl) wynika, że zaniedbania we wskazanym zakresie muszą dotyczyć okresu, kiedy zobowiązani do wnoszenia opłat wymagali właściwego dla ich wieku wsparcia. W uzasadnieniu tym jest bowiem mowa o tym, że naruszenia odnoszą się m. in. do obowiązku opieki, wychowania, utrzymania, dbałości o rozwój. Przy tym nie dotyczy to jakichkolwiek naruszeń, a jedynie takich, które miały charakter rażący. Określenie "rażący", jak zaznaczono w uzasadnieniu projektu, oznacza tyle co "wyraźny, rzucający się od razu w oczy, bardzo duży". Kolegium podniosło, że podobnie omawiany problem rozumie doktryna, gdzie stwierdzono, że: "W ramach przesłanek wskazanych w pkt 7 należałoby uwzględnić długotrwałe niepłacenie alimentów lub ich przekazywanie w niepełnym wymiarze, porzucenie dziecka, długotrwałe niesprawowanie nad nim opieki, zmuszanie go do pracy lub działalności przestępczej, stosowanie przemocy. Trzeba zaznaczyć, że okoliczności, na które zamierza powołać się osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty za DPS, muszą być rażące i muszą zostać udowodnione." (I. Sierpowska (w:) Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 64 oraz wyrok WSA w Gliwicach z 30 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/G1 1288/23, Lex nr 3659257). Organ zaznaczył, że w toku postępowania skarżący wskazywał na szereg zaniedbań po stronie matki, które miałyby uzasadniać wystąpienie okoliczności z art. 64 pkt 7 ustawy. W szczególności podnosił, że od najmłodszych lat był wychowywany przez ojca i dziadków ojczystych. Matka w ogóle nie była obecna w jego życiu i nie realizowała wobec niego żadnych obowiązków rodzicielskich, nie kontaktowała się z nim. Jednakże, zdaniem organu odwoławczego, skarżący nie wykazał aby toczyły się postępowania sądowe, w tym z udziałem [...] czy [...], oraz inne w stosunku do skarżącego gdy był małoletni. Brak kontaktu matki ze skarżącym potwierdzili wskazani przez skarżącego świadkowie. Ponadto, wyrokiem z 23 grudnia 1968 r. sygn. akt [...] Sąd Powiatowy dla m. st. Warszawy orzekł rozwód związku małżeńskiego pomiędzy [...] a [...]. W powołanym wyroku wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnim [...] sąd powierzył ojcu [...], przy czym przyznał obojgu rodzicom prawo widywania dziecka oraz współdecydowania w ważniejszych sprawach życiowych dotyczących dziecka. Kolegium zaznaczyło, że zeznania siostry skarżącego [...] potwierdzają, że [...] miała utrudniony kontakt z synem z powodu utrudniania tych kontaktów przez babcię. Ponadto, jak zeznała [...], matka nigdy nie stosowała wobec nich gróźb karalnych i przemocy. Kolegium dodało, że [...] pouczona była o odpowiedzialności z art. 233 k.k. za fałszywe zeznania, stąd organ pierwszej instancji uznał je za wiarygodne. Organ odwoławczy wskazał, że w ramach przesłanek przewidzianych w art. 64 pkt 7 ustawy należałoby uwzględnić długotrwałe niepłacenie alimentów lub ich przekazywanie w niepełnym wymiarze, porzucenie dziecka, długotrwałe niesprawowanie nad nim opieki, zmuszanie go do pracy lub działalności przestępczej, stosowanie przemocy. Zdaniem Kolegium, skarżący nie wykazał rażącego naruszenia takich obowiązków przez [...]. Organ podkreślił, że okoliczności uzasadniające spełnienie przesłanki z art. 64 pkt 7 ustawy muszą mieć nie tylko charakter rażący, ale również być wynikiem celowego, a przynajmniej świadomego działania (zaniechania) osoby umieszczonej w domu pomocy społecznej. Zdaniem Kolegium, w okolicznościach niniejszej sprawy przesłanki z art. 64 pkt 7 ustawy uzasadniające zwolnienie skarżącego z obowiązku ponoszenia kosztów pobytu jego matki w domu pomocy społecznej nie wystąpiły. Końcowo organ zaznaczył, że podejmowana na podstawie art. 64 ustawy decyzja ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ nie ma ustawowego obowiązku przyznania wnioskowanego zwolnienia. W przypadku zaś wystąpienia szczególnych okoliczności po stronie osoby zobowiązanej do ponoszenia opłaty, właściwy organ dokonuje oceny tych okoliczności zgodnie z wymogami art. 7 k.p.a. biorąc pod uwagę nie tylko słuszny interes wnioskodawcy, lecz także interes społeczny. Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie Prezydent przeprowadził prawidłowo postępowanie dowodowe i nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożył [...] zaskarżając tę decyzję w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) art. 80 k.p.a. poprzez brak oceny materiału dowodowego przez organ odwoławczy we własnym zakresie, 2) art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 i 80 k.p.a. poprzez brak pełnego rozpatrzenia materiału dowodowego i pominięcie dowodu w postaci notarialnego odpisu dziennika ucznia wykazującego dziadków ojczystych skarżącego jako osoby za niego odpowiedzialne na co dzień oraz brak rozpatrzenia wszystkich okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia, a także przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów poprzez nadanie nadmiernego znaczenia zeznaniom świadka [...] i zbyt małego znaczenia zeznaniom pozostałych świadków, co w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, 3) zasad logicznego myślenia i doświadczenia życiowego poprzez wyprowadzenie wniosku, że skarżący nie wykazał aby naruszenie obowiązków rodzinnych wobec niego przez [...] miało charakter rażący, 4) art. 64 pkt 7 ustawy o pomocy społecznej poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy skarżący wykazał rażące naruszenie obowiązków rodzinnych względem niego przez [...]. Powołując się na powyższe skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że organ odwoławczy nie poczynił jakichkolwiek własnych rozważań w sprawie. Nie wskazał dlaczego ustalenia organu pierwszej instancji są prawidłowe i w oparciu o jakie konkretnie dowody (np. zeznania których świadków) je poczyniono, a dlaczego inne dowody uznano za mniej wartościowe. Zdaniem skarżącego, w sprawie wykazano, że [...] nie kontaktowała się z synem, co potwierdzili świadkowie. Jednocześnie jednak [...] zeznała, że [...] miała utrudniony kontakt przez babkę ojczystą skarżącego. Organy wadliwie oparły ostateczną ocenę i poczynione wnioski wyłącznie o zeznania [...], czym naruszyły art. 80 k.p.a. Dowolnie nadały bowiem różną moc dowodom, w sytuacji gdy wszystkie zeznania świadków zostały uznane za wiarygodne i ustalono, że faktem był brak kontaktu [...] z synem. W ocenie skarżącego, odpis wyroku rozwodowego jego rodziców wykazał, że [...] nie pozostawał pod bezpośrednią pieczą matki. Pozostałe dowody potwierdzają zaś, że po rozwodzie matka nie uczestniczyła w życiu syna. Każda matka chroni i dba o swoje potomstwo. [...] nie kontaktowała się z synem, nie inicjowała żadnych postępowań w tym kierunku i nie egzekwowała swojego prawa do kontaktu w czasie, gdy syn był małoletni, ale też nie starała się nic zmienić później. Nie istniała w życiu syna do samej śmierci. Powyższe wskazuje, że działanie [...] było świadome, a w ocenie skarżącego także celowe. Rozsądna ocena materiału dowodowego i ustalonych faktów prowadzi do wniosku, że zachowanie [...] wobec syna od czasu rozwodu w 1968 r. można opisać wręcz jako porzucenie dziecka. Skarżący dodał, że [...] oceniła sytuację z perspektywy małoletniego wówczas dziecka, rozdzielonego z ojcem i bratem. Wspomniała jedynie o utrudnianiu przez babkę. Nie wskazała jednak na konkretne działania babki, a także aby jakieś konkretne działania babki zupełnie pozbawiły matkę możliwości jakiegokolwiek kontaktu z synem. Jednocześnie nie wskazała aby [...] podejmowała działania w celu nawiązania tego kontaktu. Nie ma informacji aby matka zwracała się do sądu czy innych organów o wyegzekwowanie kontaktu z synem. Faktycznie nie zmieniło się to ani po śmierci babki ojczystej skarżącego ani nawet po osiągnięciu przez niego pełnoletności. Wówczas [...] dalej nie szukała jakiegokolwiek kontaktu z synem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z 15 sierpnia 2024 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z oświadczeń [...] i [...] na okoliczność ich wiedzy o zachowaniu babki skarżącego i nieutrudnianiu przez nią kontaktów ze skarżącym jego matce. Pismem procesowym z 5 września 2024 r. skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z oświadczenia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 29 grudnia 2023 r. o ustaleniu zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt [...] w domu pomocy społecznej, ustaleniu od skarżącego odpłatności za pobyt matki [...] w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w Warszawie w kwocie 838,71 zł w okresie od 2 stycznia 2021 r. do 31 stycznia 2021 r., w kwocie 873,95 zł w okresie od 1 lutego 2021 r. do 31 marca 2021 r., w kwocie 925,25 zł w okresie od 1 kwietnia 2021 r. do 31 grudnia 2021 r. oraz odmowie całkowitego zwolnienia skarżącego z powyższej opłaty. W treści odwołania, a następnie skargi, skarżący nie kwestionuje ustalonego przez organy kręgu osób zobowiązanych do wnoszenia opłaty za pobyt [...] w domu pomocy społecznej, a także sposobu wyliczenia i wysokości tej opłaty. Całość podniesionych w odwołaniu, a następnie w skardze zarzutów koncentruje się wyłącznie na tym czy odmawiając skarżącemu zwolnienia z przedmiotowej opłaty organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, to jest czy w sposób zgodny z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. prawidłowo ustaliły stan faktyczny, a dokonana przez nie ocena poczynionych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że składając wniosek o zwolnienie z przedmiotowej odpłatności skarżący powołał się na art. 64 pkt 7 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901), dalej zwanej "ustawą" lub "ustawą z 12 marca 2004 r." Zgodnie z powołanym przepisem, osoby wnoszące opłatę lub obowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt mieszkańca domu w domu pomocy społecznej można zwolnić z tej opłaty częściowo lub całkowicie, na ich wniosek, po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności jeżeli osoba obowiązana do wnoszenia opłaty wykaże, w szczególności na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku, rażące naruszenie przez osobę kierowaną do domu pomocy społecznej lub mieszkańca domu obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty. Powyższa norma została dodana do art. 64 ustawy na mocy ustawy z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 66). Jak wynika z treści uzasadnienia do projektu nowelizacji (druk nr 1672) użyte w niej pojęcie "rażący" znaczy tyle co "wyraźny, rzucający się od razu w oczy, bardzo duży". Wskazano tam, że określenie to jest powszechnie używane, stosowane oraz poddawane sądowej wykładni od kilkudziesięciu lat na gruncie prawa cywilnego (chociażby "rażące uchybienia" - art. 303 k.c., "rażąca strata" - art. 357 (1), art. 632 § 2 k.c., "rażąca niewdzięczność" - art. 898 § 1 k.c.) oraz rodzinnego ("rażąco naganne postępowanie" - art. 58 § 2 k.r.o., "rażące zaniedbanie obowiązków wobec dziecka" - art. 111 § 1 k.r.o.). Użycie tego wyrażenia na gruncie projektowanego art. 64 pkt 7 ustawy jest zatem uzasadnione, gdyż organ będzie oceniał kwestię wypełniania obowiązku alimentacyjnego lub innych obowiązków rodzinnych względem osoby obowiązanej do wnoszenia opłaty (a więc obowiązków o charakterze prawnorodzinnym, czyli cywilnym sensu largo). W uzasadnieniu do projektu nowelizacji wyjaśniono również, że pojęcie "inne obowiązki rodzinne" obejmuje obowiązki szczegółowo zdefiniowane w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej jako "k.r.o.") dotyczące wykonywania władzy rodzicielskiej i relacji pomiędzy rodzicem a dzieckiem. Funkcjonuje również z powodzeniem w doktrynie prawnej. I tak wśród obowiązków rodzinnych wskazać należy: obowiązek wzajemnego szacunku i wspierania się rodziców i dzieci (art. 87 k.r.o.), obowiązek wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka z poszanowaniem jego godności i praw (art. 95 § 1 k.r.o.), obowiązek troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka (art. 96 § 1 k.r.o.), obowiązek przygotowania dziecka do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień (art. 96 § 1 k.r.o.), obowiązek rodziców i dzieci utrzymywania ze sobą kontaktów (art. 113 k.r.o.), obowiązek dopełnienia czynności związanych ze zgłoszeniem dziecka do szkoły oraz obowiązek zapewnienia regularnego uczęszczania dziecka na zajęcia szkolne czy obowiązek zapewnienia dziecku warunków umożliwiających przygotowywanie się do zajęć szkolnych (art. 40 ustawy z 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe). Zgodnie z poglądami doktryny pojęcie obowiązków rodzinnych można interpretować szeroko. Do kategorii tej można zaliczyć zarówno obowiązki wynikające z przepisów prawa (np. obowiązek alimentacyjny, obowiązki wynikające z k.r.o.), jak i powinności czysto społeczne lub moralne (Jerzy Ciszewski (red.) i Jakub Knabe, Komentarz do art. 1008 Kodeksu cywilnego). W pojęciu niedopełnienia obowiązków rodzinnych mieści zaś się takie zachowanie, które prowadzi do faktycznego zerwania kontaktów rodzinnych i ustania więzi uczuciowej, normalnej w stosunkach rodzinnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 7 listopada 2002 r., II CKN 1397/00, LEX nr 75286; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 27 lutego 2014 r. sygn. akt I ACa 1201/12, Lex nr 1623875; Elżbieta Skowrońska-Bocian i Jacek Wierciński, Komentarz do art. 1008 Kodeksu cywilnego). W uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej ustawę z 12 marca 2004 r. wskazano również, że projektowana zmiana polegająca na dodaniu do art. 64 ustawy nowej przesłanki (pkt 7) jest wynikiem dostrzeżonej przez Rzecznika Praw Obywatelskich potrzeby wprowadzenia wyraźnej regulacji prawnej umożliwiającej organowi odstąpienie od obciążania odpłatnością za pobyt w domu pomocy społecznej w sytuacji, gdy zobowiązanie byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (na wzór art. 1441 k.r.o.). Jak podniesiono, Rzecznik dostrzegł potrzebę zmiany prawa, bowiem obowiązująca dotychczas regulacja nie pozwalała m. in. krewnym na uchylenie się od obowiązku ponoszenia opłaty w sytuacji, kiedy jego nałożenie nie zasługuje na uwzględnienie ze względu na szczególne okoliczności, przykładowo gdy zobowiązanie do wnoszenia opłaty dotyczy osoby, która opuściła dawno rodzinę, nie realizowała obowiązku alimentacyjnego itp. Potrzebę wprowadzenia tego rodzaju przesłanki zwolnienia ze wskazanej opłaty dostrzegł również Rzecznik Praw Dziecka w sytuacjach gdy chodzi o odpłatność za rodziców, którzy całe życie nie interesowali się swoim dzieckiem i nie dokładali jakichkolwiek starań do jego wychowania, utrzymania czy nie wywiązywali się z odpowiedzialności rodzicielskiej. Z kolei w doktrynie podnosi się, że w ramach przesłanek wskazanych w art. 64 pkt 7 ustawy należałoby uwzględnić długotrwałe niepłacenie alimentów lub ich przekazywanie w niepełnym wymiarze, porzucenie dziecka, długotrwałe niesprawowanie nad nim opieki, zmuszanie go do pracy lub działalności przestępczej, stosowanie przemocy. Trzeba zaznaczyć, że okoliczności, na które zamierza powołać się osoba zobowiązana do wnoszenia opłaty za DPS, muszą być rażące i muszą zostać udowodnione (por. I. Sierpowska [w:] Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 64). W warunkach niniejszej sprawy skarżący wnosił o całkowite zwolnienie go z przedmiotowej opłaty z uwagi na faktyczne porzucenie go przez matkę, która po rozwodzie w 1968 r. nie uczestniczyła w życiu małoletniego syna, nie kontaktowała się z nim, nie inicjowała żadnych postępowań w tym kierunku oraz nie egzekwowała swojego prawa do kontaktu z synem w okresie gdy był małoletni, a także później. Organy obu instancji nie uwzględniły argumentacji skarżącego, co skutkowało odmową zwolnienia z odpłatności za pobyt matki w domu pomocy społecznej. Organy uznały, na podstawie zebranych dowodów, że powodem zerwania więzi rodzinnych przez [...] z synem było zachowanie babki ojczystej skarżącego. W ocenie organów, w tej sytuacji nie można stwierdzić aby doszło do zawinionego działania ze strony matki, a tylko takie jej zachowanie uzasadniałoby zwolnienie skarżącego z przedmiotowej opłaty Zdaniem Sądu, powyższe ustalenia i ocena organów zostały poczynione w sposób nieprawidłowy, gdyż nie poprzedzono ich dogłębną i wnikliwą analizą zebranego w sprawie materiału dowodowego. Przede wszystkim Sąd zaznacza, że informacja, na którą powołują się organy, wynikała z zeznań tylko jednego świadka tj. siostry skarżącego [...] (k. 97 akt administracyjnych). Jak zasadnie podnosi skarżący, organ nie wziął pod uwagę tego, że [...] dokonała oceny sytuacji z perspektywy małoletniego wówczas dziecka, rozdzielonego z ojcem i bratem. Świadek nie wskazała również na konkretne działania babki ojczystej, które całkowicie pozbawiłyby [...] możliwości jakiegokolwiek kontaktu z synem, nie wspomniała też czy matka skarżącego podejmowała działania w celu nawiązania tego kontaktu. Brak wyjaśnienia powyższych kwestii przez organy znajduje potwierdzenie w oświadczeniu [...] z 13 sierpnia 2024 r. (załączonym do pisma procesowego skarżącego z 5 września 2024 r.), gdzie doprecyzowała ona, że nie jest w stanie z całym przekonaniem potwierdzić, że babka ojczysta coś matce utrudniała. To było bardzo dawno temu, była wtedy dzieckiem i pamięta, że matka nie spotykała się w z synem i według niej nie było żadnych spraw urzędowych w tym temacie, bo takich nie kojarzy. Jednocześnie jak wynika z oświadczeń świadków [...] i [...] z 13 sierpnia 2024 r. (załączonych do pisma procesowego skarżącego z 15 sierpnia 2024 r.) słyszeli oni, że babka ojczysta żaliła się, że matka skarżącego nie jest skłonna do żadnej opieki ani relacji z synem. Oświadczyli, że babka w pewnym sensie liczyła, że matka będzie jakoś zajmować się synem mimo rozstania rodziców, jednak realia były takie, że wcale się o to nie starała. Wobec powyższego Sąd uznał, że okoliczności jakie były powody zerwania więzi rodzinnych przez [...] ze skarżącym i czy przyczyną tego stanu rzeczy było zachowanie babki ojczystej skarżącego wymagają ponownego wnikliwego zbadania przez organ, a weryfikacja tych ustaleń wymaga uzupełnienia dotychczas zebranego materiału dowodowego o zeznania świadków na tę konkretną okoliczność. Ponadto, w celu wnikliwego zbadania powodów zerwania więzi rodzinnych przez [...] ze skarżącym zasadne będzie uzupełnienie dotychczas zebranego materiału dowodowego o uzasadnienie wyroku rozwodowego z 1968 r., którego sentencja znajduje się w aktach administracyjnych. Motywy tego wyroku mogą okazać się bowiem pomocne w ustaleniu przez organ przyczyn braku kontaktów matki z synem. Przy tym, jak wynika z akt sprawy, w toku postępowania organ pierwszej instancji zwracał się do Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy o nadesłanie, wraz z sentencją, uzasadnienia wyroku orzekającego rozwód (por. pismo Prezydenta m. st. Warszawy z 14 lipca 2023 r.). Z akt sprawy wynika jednak, że po otrzymaniu odpisu sentencji powyższego wyroku (co nastąpiło pismem Sądu Rejonowego z 8 września 2023 r.) organ nie podjął żadnych dalszych działań celem pozyskania jego uzasadnienia. Po należytym zweryfikowaniu przyczyn zerwania więzi rodzinnych przez [...] z synem wynik tej weryfikacji organ weźmie pod uwagę przy ponownej ocenie wystąpienia przesłanki z art. 64 pkt 7 ustawy z uwzględnieniem zaprezentowanego wyżej rozumienia pojęcia "rażący". W tym kontekście konieczna będzie ocena stopnia dokonanych przez matkę skarżącego naruszeń obowiązków rodzinnych w ujęciu całościowym. Organ kompleksowo uzasadni swoje stanowisko, tak aby skarżący zyskał pewność, że uznanie organu zostało poprzedzone pełnym zebraniem i prawidłową oceną zebranego materiału dowodowego. Końcowo Sąd wskazuje, że choć decyzja wydawana na podstawie art. 64 ustawy z 12 marca 2004 r. ma charakter uznaniowy, to jednak wydanie decyzji w oparciu o ten przepis wymaga uprzedniego prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, co jest konieczne aby trafnie zastosować normę prawa materialnego. Służy temu postępowanie administracyjne. Z kolei jednym z etapów tego postępowania jest uznanie za udowodnione danej okoliczności faktycznej na podstawie określonych materiałów dowodowych i w oparciu o przyjętą teorię dowodów oraz ujęcie tej okoliczności w języku stosowanej normy. Uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organów z obowiązku rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy i takiej jego oceny aby respektowane były wszelkie zasady postępowania administracyjnego i zasady logicznego myślenia. Dopiero taki materiał dowodowy stanie się dla organu podstawą do zastosowania uznania administracyjnego, czemu organ obowiązany jest dać wyraz w rozstrzygnięciu, które uzasadni zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024, poz. 935), orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania (pkt 2) sentencji orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej wyżej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 964). Na powyższe koszty składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego w kwocie 480 złotych. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni stanowisko zawarte w niniejszym wyroku.