I SAB/Wa 210/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, Sędziowie: sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 października 2024 r. sprawy ze skargi J. N., P. N., A. N. D. K., A. M, L. N., D. K, A. K., T. N, K. J., E. N. na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie 1. stwierdza, że Prezydent m.st. Warszawy dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. przyznaje od Prezydenta m. st. Warszawy na rzecz J. N., P. N., A. N. D. K., A. M, L. N., D. K, A. K., T. N, K. J., E. N. po [...] złotych dla każdego z nich tytułem sumy pieniężnej; 4. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy na rzecz J. N., P. N., A. N. D. K., A. M, L. N., D. K, A. K., T. N, K. J., E. N solidarnie kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z dnia 21 lipca 2023 r. Z. N. (zmarł w dniu 21 czerwca 2024r. i w jego miejsce wstąpili: T. N., K. J. i E. N.), J. N., P. N., A. N., D. K., A. M., L. N., D. K., A. K., H. K. i M. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność oraz na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta m. st. Warszawy w sprawie ustalenia i przyznania odszkodowania, dotyczącej nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], nr hip. [...]. Skarga H. K. i M. K. została odrzucona prawomocnym postanowieniem z dnia 24 listopada 2023 r. Skarżący zarzucili organowi następujące rażące naruszenia prawa, tj.: 1. art. 35 § 1 i 3 k.p.a., polegające na prowadzeniu przez organ postępowania administracyjnego w sposób rażąco przewlekły oraz pozostawaniu organu w wielokrotnej wielomiesięcznej bezczynności poprzez niezałatwienie sprawy skarżących bez zbędnej zwłoki, nadto rażące przekroczenie terminów do załatwienia sprawy skarżących wskazanych w art. 35 § 3 k.p.a. w całym dotychczasowym wieloletnim już pierwszym stadium postępowania, tj. w postępowaniu "pierwszoinstancyjnym"; 2. art. 36 § 1 i 2 k.p.a., polegające na niezawiadamianiu skarżących o niezałatwieniu sprawy w terminie wskazanym w art. 35 k.p.a., niewskazywaniu skarżącym przyczyn tak rażącej zwłoki organu w rozpoznaniu sprawy, a także niewskazywaniu skarżącym nowego terminu załatwienia sprawy w całym stadium postępowania, z którego organ by się wywiązał; 3. art. 8 k.p.a., polegające na prowadzeniu całego postępowania przez organ w sposób nie budzący zaufania skarżących do władzy publicznej, udzielaniu skarżącym błędnych i wzajemnie sprzecznych informacji, niewydawaniu decyzji, pomimo wielokrotnego (po raz ostatni pismem z dnia 29 grudnia 2022r.) udzielenia w tym zakresie pisemnych informacji, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie wystarcza do jej wydania, niezastosowaniu się organu do postanowienia Wojewody Mazowieckiego nr [...] z dnia 10 listopada 2021r., którym uznano za w pełni zasadne ponaglenie skarżących złożone w trybie art. 37 k.p.a. oraz wyznaczono organowi dodatkowy 4-miesięczny termin na definitywne załatwienie sprawy skarżących poprzez wydanie decyzji w sprawie; 4. art. 9 k.p.a., polegające na nieinformowaniu skarżących o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania przed organem, a także nieudzielanie skarżącym niezbędnych wyjaśnień i wskazówek w sprawie, pomimo, że jest to ustawowym obowiązkiem organu; 5. art. 10 k.p.a., polegające na niezapewnieniu skarżących czynnego udziału w każdym stadium postępowania prowadzonego przed organem, a ograniczenie się li tylko do wielokrotnego przesyłania lakonicznych pisemnych powiadomień, iż "został zgromadzony materiał dowodowy wystarczający do wydania decyzji administracyjnej", a nawet pomimo tego niewydawanie przez organ decyzji kończącej postępowanie merytorycznie w pierwszej instancji; 6. art. 11 k.p.a., polegające na niewyjaśnianiu skarżącym w całym stadium postępowania zasadności przesłanek, którymi kieruje się organ przy załatwianiu ich sprawy; 7. art. 12 k.p.a., polegające na prowadzeniu postępowania bez zastosowania zasady wnikliwości i szybkości, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia, co skutkowało wielokrotnym, długotrwałym i w żaden sposób nieuzasadnionym przekroczeniem ustawowych terminów do załatwienia sprawy skarżących, nadto dopuszczeniem się wielokrotnej wielomiesięcznej bezczynności, niewydawaniem decyzji pomimo upływu już ponad dziesięciu lat od wstąpienia do sprawy skarżącego Z. N. w kwietniu 2013 roku, a po nim kolejnych skarżących uprawnionych do wzięcia udziału w sprawie, którzy do niej przystąpili, a także niewydawaniem decyzji w postępowaniu w ustawowym terminie, w sytuacji, gdy zbadanie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w całym jej stadium, nie wymagało przeprowadzenia długotrwałych i skomplikowanych czynności dowodowych (np. ekspertyz, opinii biegłych, zeznań świadków, poszukiwania dokumentów, etc.), ani też uzyskania wiadomości specjalnych, gdyż - jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie - koniecznymi i uzasadnionymi w tych okolicznościach działaniami organu, zmierzającymi do ustalenia stanu faktycznego sprawy skarżących, było zgromadzenie dokumentacji archiwalnej, co zajmuje organowi łącznie już ponad dziesięć (10) lat. Skarżący wnieśli o: 1. stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania oraz bezczynności w sprawie skarżących w całym stadium postępowania; 2. stwierdzenie, że bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej w przedmiotowej sprawie najpóźniej w terminie 1 (jednego) miesiąca od dnia doręczenia organowi wyroku Wysokiego Sądu; 4. zobowiązanie organu do zarządzenia wyjaśnienia przyczyn oraz ustalenia osób winnych niezałatwienia sprawy skarżących w terminach ustawowych, nadto podjęcia środków zapobiegających naruszaniu przez organ terminów załatwiania spraw w przyszłości, nadto pociągnięcia do odpowiedzialności porządkowej oraz dyscyplinarnej pracownika/-ów organu, który/którzy z nieuzasadnionych przyczyn nie załatwił/-li sprawy skarżących w ustawowym terminie oraz nie dopełnił/-li obowiązku, wynikającego z art. 36 k.p.a.; 5. na podstawie art. 6 pkt 8 Ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U z 2011r., Nr 34, poz. 173, z późn. zm.) w zw. z art 149 p.p.s.a. o orzeczenie, iż przewlekłe prowadzenie postępowania oraz bezczynność w sprawie skarżących, miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, nawet jeżeli ewentualnie będą podstawy do umorzenia postępowania sądowo- administracyjnego w zakresie dotyczącym zobowiązania organu do wydania decyzji w sprawie, jeśli taka decyzja zostanie wydana przez organ po wniesieniu niniejszej skargi; 6. przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących z osobna sumy pieniężnej w wysokości po 20.000,00 zł (słownie złotych: dwadzieścia tysięcy), która mieści się w kwocie obliczonej na podstawie art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., wskazując przy tym, że roszczenie każdego ze skarżących zgłoszone w sprawie (dotyczące ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość warszawską) pozostaje oddzielne i niezależne od tożsamego (rodzajowo) roszczenia pozostałych skarżących, nadto skarga niniejsza wnoszona jest wprawdzie łącznie (z uwagi na zasady ekonomiki procesowej), ale jednocześnie przez każdego skarżącego z osobna, którzy opłacili skargę za siebie i którym roszczenie oparte na art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. przysługuje oddzielnie i niezależnie od pozostałych uprawnionych do tego Skarżących. Jednocześnie, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 15 ust. 3 w zw. z § 14 ust. 1 pkt c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, wniesiono o: 7. zasądzenie od organu na rzecz każdego ze skarżących z osobna zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej określonej w ww. przepisach, a to z uwagi na niezbędny nakład pracy adwokata, czas poświęcony na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, wkład pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, rodzaj i zawiłość sprawy oraz obszerność zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wskazując przy tym, że roszczenie każdego ze skarżących zgłoszone w sprawie (dotyczące ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość warszawską) pozostaje oddzielne i niezależne od tożsamego (rodzajowo) roszczenia pozostałych skarżących, nadto skarga niniejsza wnoszona jest wprawdzie łącznie (z uwagi na zasady ekonomiki procesowej), ale jednocześnie przez każdego skarżącego z osobna, którzy opłacili skargę za siebie i którym roszczenie oparte na art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 15 ust. 3 w zw. z § 14 ust. 1 pkt c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie przysługuje oddzielnie i niezależnie od pozostałych skarżących uprawnionych indywidualnie do żądania zwrotu kosztów postępowania przed Wysokim Sądem. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pismem z dnia 22 kwietnia 2013r. (które zostało doręczone organowi w dniu 22 kwietnia 2013r.) Z. N. przyłączył się do postępowania prowadzonego już przez organ w sprawie ustalenia i przyznania odszkodowania, dotyczącego nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], nr hip. [...], wszczętego w październiku 2012 r. na skutek wniosku innych jego uczestników — G. B. i K. Z.. W tym samym roku 2013 do postępowania przyłączyli się jeszcze inni uczestnicy, w tym m.in. A. M., która wraz ze Z. N., dostarczyła organowi niezwłocznie wszelkie posiadane dokumenty wykazujące następstwo prawne kolejnych uczestników postępowania, dzięki czemu organ ustalił krąg uczestników już wiele lat temu. Pismem z dnia 23 września 2021 r. skarżący wnieśli do organu ponaglenie w trybie art. 37 k.p.a., czego efektem było wydanie przez Wojewodę Mazowieckiego postanowienia nr [...] z dnia 10 listopada 2021r., w którym Wojewoda uznał to ponaglenie za uzasadnione i wyznaczył organowi dodatkowy nieprzekraczalny termin 4-miesięcy na definitywne załatwienie sprawy. Organ nie wywiązał się jednak z tego postanowienia Wojewody Mazowieckiego. Dopiero bowiem pismem z dnia 17 maja 2022r. organ wyznaczył kolejny termin zakończenia sprawy z dniem 31 sierpnia 2022r., rzecz jasna także i ten termin nie został zachowany. Wobec tego skarżący pismem z dnia 15 grudnia 2022 r. wnieśli kolejne ponaglenie do Wojewody Mazowieckiego w trybie art. 37 k.p.a. Tym razem jednak Wojewoda poinformował, że nie może drugi raz wydać tożsamego merytorycznie postanowienia, jak to z dnia 10 listopada 2021 r. Jednocześnie organ pismem z dnia 29 grudnia 2022 r. poinformował pełnomocnika skarżących, że został zebrany materiał dowodowy wystarczający do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia (decyzji), po czym organ mimo to w kolejnych ostatnich blisko siedmiu miesiącach nie wydał decyzji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że decyzją nr [...] z dnia 31 lipca 2023 r. odmówiono przyznania odszkodowania za ww. nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (art. 52 § 1 p.p.s.a). W myśl art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Przy czym zgodnie art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Wniesienie skargi na bezczynność (przewlekłość) organu jest zatem dopuszczalne, gdy strona uprzednio wyczerpała ww. tryb przewidziany w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. Skarżący ze stosownym wezwaniem do wydania decyzji wystąpili do organu pismem z 23 września 2021 r., a tym samym wyczerpali wymogi ustawowe warunkujące wniesienie przedmiotowej skargi. Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). W myśl art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone na podstawie dowodów przedstawionych przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub faktów i dowodów powszechnie znanych albo znanych z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Jak wskazuje art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. przewlekłe prowadzenie postępowania zachodzi gdy organ prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że z bezczynnością (przewlekłością) organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku nie załatwia w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym. Celem skargi na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ) jest bowiem doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności (por. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2114/13). Bezczynność (przewlekłość) ma miejsce zarówno wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, jak i wtedy gdy prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności (przewlekłości) nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy zostało to spowodowane zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę oraz działania organu w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą natomiast istotne przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność (przewlekłość) miała charakter kwalifikowany, tj. czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Podkreśla się, że podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, Sąd uwzględnia stan sprawy istniejący w dniu orzekania. W sytuacji wydania przez organ, stosownego aktu w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie przez sąd, postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie bezczynności czy przewlekłości organu administracji publicznej, staje się bezprzedmiotowe i z tego względu w tym zakresie sprawa sądowa podlegać musi umorzeniu na zasadzie określonej w art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przy czym, wydanie przez organ administracyjny po wniesieniu skargi decyzji w sprawie, w której pozostawał on do tej pory w zwłoce, nie zwalania sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania czy organ dopuścił się bezczynności bądź przewlekłości w prowadzeniu postępowania i czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Bezprzedmiotowe jest jedynie orzekanie wówczas o zobowiązaniu organu do wydania rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienia NSA: z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12; z 18 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1953/12; z 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2443/12; cbois.nsa.gov.pl.). Jak wynika z akt administracyjnych taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Prezydent, po wniesieniu przez skarżących skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ (w dniu 21 lipca 2023 r.) postępowanie w niniejszej sprawie zakończył - wydając w sprawie decyzję z 31 lipca 2023 r., nr [...], którą odmówił przyznania odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. W dacie orzekania przez Sąd organ nie pozostawał zatem w bezczynności (przewlekłości), a więc postępowanie sądowoadministracyjne stało się w tym zakresie bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu (pkt 2 sentencji wyroku). Pojęcie bezczynności i przewlekłości w postępowaniu administracyjnym zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane, co skutkowało złożeniem ponaglenia. Z kolei skarga na przewlekłość jest skargą na stan postępowania, w którym opieszałość organu powoduje niezałatwienie sprawy niezwłocznie lub szybciej, niż to wynika z art. 35 § 1 – § 3a k.p.a. lub z przepisów szczególnych (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2023 r., I OSK 2257/22, opubl. w CBOSA). Bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok NSA z 9 października 2018 r., sygn. akt I OSK 1987/2018, opubl. w CBOSA). Postępowanie jest prowadzone przewlekle, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód (por. uchwała NSA z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, opubl. w CBOSA). O przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu (por. postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., II OSK 2317/19, opubl. w CBOSA). Wyjaśnić także należy, że bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi. Oznacza to, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość (por. wyrok NSA z 7 września 2022 r., II OSK 871/22, opubl. w CBOSA). Wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany ustalić rzeczywistą postać zwłoki organu administracji (bezczynność albo przewlekłość), bez względu na to, jak została sformułowana skarga dotycząca niezałatwienia sprawy przez organ administracji (por. wyrok NSA z 7 września 2022 r., II OSK 871/22; postanowienie NSA z 4 grudnia 2019 r., II OSK 2317/19 – opubl. w CBOSA). Jednocześnie należy zauważyć, że niezależnie od tego, czy zostanie stwierdzona bezczynność, czy przewlekłość to prawne konsekwencje są takie same. Sąd bowiem jak wskazano wyżej, stosownie do art. 149 § 1 p.p.s.a., uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). W obu przypadkach sąd administracyjny dysponuje zatem tymi samymi środkami prawnymi, ich zastosowanie jest zaś obowiązkowe w razie stwierdzenia jakiejkolwiek postaci niesprawnego funkcjonowania organu, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków oraz podstawy prawnej (por. postanowienie NSA z 11 sierpnia 2021 r. II OSK 1422/21, opubl. w CBOSA). Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie pozostawania Prezydenta w bezczynności. Oceniając prowadzenie postępowania przez organ do czasu wydania decyzji z 31 lipca 2023 r. Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można bowiem mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie. Przy dokonywanej ocenie Sąd uwzględnił bowiem, że z akt sprawy wynika, iż organ procedował opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, a podejmowane przez niego czynności nie cechowała płynność działania, lecz były one podejmowane w bardzo dużych odstępach czasu (często wielomiesięcznych a nawet ponad rocznych) co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy. Ponadto, mając na uwadze sposób prowadzenia przez organ tej sprawy, można przypuszczać, że decyzja z dnia 31 lipca 2023 r. została wydana dopiero w reakcji na niniejszą skargę z dnia 21 lipca 2023 r. Taki sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 kpa), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Tymczasem, stanie na straży praworządności wymaga od organu prowadzenia postępowania w taki sposób, aby nie było wątpliwości, że podejmuje on wszelkie niezbędne działania zmierzające do załatwienia sprawy. Ponadto, zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może przyznać od organu na rzecz skarżących sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W dotychczasowym orzecznictwie przyjmuje się, że stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu. Oznacza to, że sąd może z niego skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Przewidziana w tym przepisie suma pieniężna pełni funkcję kompensacyjną, a także dyscyplinująco – represyjną. Przyznanie skarżącym od organu określonej sumy pieniężnej jest więc przede wszystkim rekompensatą dla strony za wszelkiego rodzaju dolegliwości i niedogodności – jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, a także sankcją dla organu za wadliwe prowadzenie postępowania (por wyrok NSA I OSK 2251/22). Sąd określając wysokość sumy pieniężnej w kwocie po 2000 złotych na rzecz każdego ze skarżących uwzględnił czas jaki skarżący oczekiwali na załatwienie sprawy i uznał, że kwota ta spełni swoją kompensacyjną funkcję. Odnosząc się do wniosku skarżących dotyczącego zobowiązania organu do ustalenia i pociągnięcia do odpowiedzialności osób prowadzących niniejsze postępowanie z rażącym przekroczeniem terminów ustawowych należy wskazać, że powołany na wstępie art. 149 p.p.s.a. wymienia w sposób enumeratywny jakie rozstrzygnięcie podejmuje sąd w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania), w związku z czym Sąd nie znalazł podstaw do zawarcia w wyroku rozstrzygnięcia wnioskowanego przez skarżących. Jeśli chodzi o wniosek dotyczący zasądzenia kosztów postępowania na rzecz każdego ze skarżących, to jest on niezasadny z uwagi na treść art. 202 p.p.s.a., zgodnie z którym § 1. Jeżeli po stronie skarżącej występuje kilku uprawnionych w sprawie, zwrot kosztów przysługuje każdemu z nich odpowiednio do udziału w sprawie. § 2. Jeżeli uprawnienia lub obowiązki skarżących, o których mowa w § 1, związane z przedmiotem zaskarżenia są wspólne, zwrot kosztów następuje na ich rzecz solidarnie. W niniejszej sprawie uprawnienia skarżących związane z przedmiotem zaskarżenia (bezczynność organu) są wspólne, w związku z czym zwrot kosztów następuje na ich rzecz solidarnie. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 p.p.s.a. oraz art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a orzekł jak w punkcie 1, 2 i 3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 4 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200, art. 202 § 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964). Do kosztów zaliczono wpis od skargi (100 zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (480 zł). Zdaniem Sądu w sprawie nie zachodziły okoliczności, które w świetle § 15 ust. 3 ww. rozporządzenia uzasadniałyby ustalenie opłaty za czynności pełnomocnika skarżących, będącego adwokatem, w wysokości dwukrotności stawki minimalnej. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 120 p.p.s.a. W tych okolicznościach nie ma więc podstaw do podwyższenia wynagrodzenia pełnomocnika skarżących.