I SAB/Wr 144/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Horobiowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Dagmara Dominik-Ogińska, Piotr Kieres, po rozpoznaniu w Wydziale I, na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, w dniu 13 sierpnia 2026 r., sprawy ze skargi małoletniego I. D. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego V. D. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy: I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski prowadził postępowanie przewlekle; II. stwierdza, że przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zobowiązuje organ do wydania aktu kończącego postępowanie w terminie 60 dni od daty przekazania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. oddala skargę w pozostałej części; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 100,00 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

1. Postępowanie przed organem administracji publicznej. 1.1. Przedmiotem skargi obywatela U. I. D., ur. [...] 2013 r., reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego V. D. (dalej: skarżący, strona), jest przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej: organ, Wojewoda) postępowania w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. 1.2. Z akt sprawy wynika, że strona wnioskiem złożonym osobiście w dniu 7 maja 2025 r., wystąpiła o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP. 1.3. Pismem z dnia 8 stycznia 2025 r., które wpłynęło do Wojewody w tym samym dniu, strona złożyła ponaglenie w związku z brakiem jakiejkolwiek aktywności organu. 1.4. Pismem datowanym na 9 lutego 2026 r., które złożono u Wojewody w dniu 11 lutego 2026 r., strona skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na przewlekłość organu. 2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji. 2.1. W dniu 13 marca 2026 r. do tutejszego Sądu wpłynęła ww. skarga strony na przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę postępowania w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy. W skardze podniosła zarzuty naruszenia: art. 8, art. 12, art. 35 § 1, art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm.; dalej k.p.a.) w związku z art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz.U. z 2025 r., poz. 1079 ze zm.; dalej ustawa o cudzoziemcach), wnosząc o: 1. stwierdzenie przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie dwóch tygodni od otrzymania przez organ odpisu prawomocnego wyroku, 3. przyznanie od organu na rzecz strony sumy pieniężnej w kwocie 3.400 zł, 4. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa prawnego. Strona zarzuciła organowi, że mimo upływu ustawowego terminu załatwienia sprawy, jej interwencji i złożonego ponaglenia, sprawa wciąż pozostaje niezałatwiona, a Wojewoda pozostaje całkowicie bierny i nie podejmuje żadnych czynności. Skarżący natomiast odczuwa w związku z tym lęk co do swojej przyszłości w Polsce. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Organ opisał przebieg postępowania od dnia jego zainicjowania złożonym wnioskiem do dnia wpływu do organu skargi skierowanej do tutejszego Sądu. Wskazał również, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830), zgodnie z którą w okresie od dnia 15 kwietnia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r., następnie przedłużonym do dnia 4 marca 2026 r., został zawieszony bieg terminów załatwienia sprawy. W piśmie procesowym z dnia 20 marca 2026 r. poinformował o zawiadomieniu strony o przekazaniu wniosku zgodnie z właściwością Wojewodzie Podkarpackiemu. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. 3.1. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (w pkt. 1 art. 3 § 2 p.p.s.a. zawarto przypadek decyzji administracyjnych). Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Skarga jest zasadna, albowiem organ dopuścił się zarzucanej przewlekłości w postępowaniu z wniosku strony. 3.2. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja ingerująca w bieg terminów załatwiania spraw dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium RP, wprowadzona ustawą z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830), mocą której w art. 1 pkt 44 dodano do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy (Dz.U. z 2022 r., poz. 583 ze zm.; dalej ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy lub ustawa specjalna) w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa przepis art. 100c w brzmieniu: "1. W okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.". 3.3. Dalej obowiązywanie dyspozycji przepisów art. 100c ustawy specjalnej zostało przedłużone na kolejny okres, dodanym w dniu 28 stycznia 2023 r., z mocą wsteczną od dnia 1 stycznia 2023 r., przepisem art. 100d (art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. z 2023 r., poz. 185). Kolejne nowelizacje art. 100d ustawy specjalnej przedłużały okres zawieszenia biegu terminów. Następnie termin obowiązywania omawianych przepisów został przedłużony do dnia 4 marca 2026 r. (art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r. o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa; Dz.U. z 2025 r., poz. 1301). Obecnie termin obowiązywania omawianych przepisów został przedłużony do dnia 4 marca 2027 r. (art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw; Dz.U. z 2026 r., poz. 203). 3.4. Podnieść należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieniono pogląd dotyczący stosowania przepisów art. 100d ustawy specjalnej po dniu 30 czerwca 2024 r. 3.5. Wcześniej bowiem przyjmowano, że przepisy art. 100c i 100d ustawy specjalnej nie naruszają Konstytucji oraz prawa unijnego, w tym Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (Dz.Urz. z 2007 r. UE C Nr 303, poz. 1; dalej KPP), jak również art. 6 i art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r. nr 61, poz. 284; dalej EKPC) (por. wyroki NSA z dnia: 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 801/24, II OSK 867/24, II OSK 925/24 i II OSK 1301/24; 24.10.2024 r., sygn. akt II OSK 1182/24 i II OSK 1183/24; OSK 2057/24; 20 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1961/24; 26 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1287/24; 27 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2470/24, CBOSA). Natomiast obecne orzecznictwo, poczynając od wyroków NSA z dnia 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, II OSK 2498/24, II OSK 2737/24 i II OSK 2926/24, a także w wyrokach NSA z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2234/24 i II OSK 2243/24, CBOSA, wskazuje, że przepisy art. 100c i 100d ustawy specjalnej mają charakter epizodyczny (czasowy), a ich wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Podkreślono przy tym, że czasowe ograniczenie prawa do sądu (i to tylko w wąskim zakresie, tj. dotyczącym skarg na bezczynność oraz przewlekłość w sprawach zezwoleń na pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) trafnie uznawane jest za uzasadnione sytuacją kryzysową związaną z masowym napływem wysiedleńców z Ukrainy w związku z wojną rozpoczętą 24 lutego 2022 r. Uwaga ta została jednak rozbudowana o wskazanie, że konieczne jest, aby sformułowane oceny dotyczące dopuszczalnego, proporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu, zostały poczynione z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności aktualnych na dzień oceny bezczynności lub przewlekłości dokonanej w zaskarżonym wyroku. Rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą bowiem być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy trwają te okoliczności. Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi, obok przesłanek przydatności i proporcjonalności sensu stricto, nieodzowny element testu proporcjonalności (zob. np. wyrok TK z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt Kp 1/05, OTK-A 2005/8/93). Konkluzja ta koresponduje również z ogólną zasadą prawa cessante ratione legis, cessat lex ipsa (gdy ustaje przyczyna, dla której wydano ustawę, traci moc sama ustawa). NSA wskazał, że przez "istotną zmianę okoliczności" należy rozumieć nie tylko zmniejszenie liczby wniosków pobytowych wpływających do wojewodów. Tak samo należy traktować również stan, w którym zwiększona liczba tych wniosków (w porównaniu z wpływem sprzed wybuchu wojny w Ukrainie) stała się normą w dłuższym – obecnie ponad trzyletnim – okresie i nie może być już uznawana za sytuację nadzwyczajną. Jak zaznaczono, ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw mający swoje źródło w ilości tych spraw powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d ustawy specjalnej). Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może bowiem prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne", dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. Zatem nadzwyczajne okoliczności, o nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy specjalnej po dniu 30 czerwca 2024 r. Tym samym, po dniu 30 czerwca 2024 r. zachodzi sprzeczność art. 100d ustawy specjalnej z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1-4 ustawy specjalnej w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, w świetle, którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości - bezczynności bądź przewlekłego działania organu jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu. Należało wobec tego odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r., poz. 854) – w zakresie, w jakim przedłużono do dnia 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy – jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483). 3.6. Skład rozpoznający niniejszą sprawę podziela wyżej zaprezentowany pogląd NSA, co oznacza, że podniesiona przez skarżącego opieszałość Wojewody mogła podlegać merytorycznej ocenie tutejszego Sądu. 3.7. W sprawie podstawą złożonego wniosku jest pobyt czasowy małoletniego. Mając na uwadze wskazane przepisy, organ obowiązuje 60-dniowy termin rozpatrzenia wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy liczony od złożenia kompletnego wniosku. Długość tego terminu jest zatem adekwatna do przeciętnego poziomu skomplikowania takiej sprawy oraz aktualnego poziomu obciążenia urzędów wojewódzkich tymi sprawami. Mimo że, po myśli art. 112a ust. 2a ustawy o cudzoziemcach, termin na wydanie zezwolenia biegnie od wystąpienia zdarzeń w nim wskazanych (m.in. usunięcia braków formalnych wniosku, osobistego stawiennictwa strony), to niemniej jednak tego rodzaju regulacja nie oznacza, że do czasu wystąpienia jednego ze zdarzeń wymienionych w art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, organ zwolniony jest z obowiązku procedowania wniosku i nie wiążą go jakiekolwiek terminy załatwienia sprawy. 3.8. Zgodnie z art. 12 § 1 i 2 k.p.a., organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Powołane przepisy wyznaczają zasadę ogólną szybkości postępowania i znajdują zastosowanie, ilekroć sprawa rozpatrywana jest przez organ w indywidualnym postępowaniu administracyjnym. A zatem do czasu wystąpienia zdarzenia wymienionego w art. 112a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach organ zobligowany jest do niezwłocznego procedowania na zasadach ogólnych, określonych w art. 12 § 1 i 2 w związku z art. 35 k.p.a. 3.9. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w powołanym wyżej art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. posługuje się odrębnymi sformułowaniami: "bezczynność" i "przewlekłe prowadzenie postępowania", zatem odwołując się do jednej z dyrektyw wykładni językowej, tj. zakazu wykładni synonimicznej, zgodnie z którą różnym zwrotom nie należy nadawać tego samego znaczenia) należy uznać, że mamy do czynienia z różnymi sytuacjami. Z "bezczynnością organu" mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podejmuje żadnych czynności lub wprawdzie prowadzi postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub też nie podejmuje przewidzianej prawem czynności. Bezczynność organu, czyli niekorzystanie z kompetencji, którą ze względu na zaistnienie wymaganych przez prawo okoliczności organ jest obowiązany wykorzystać, stanowi specyficzny przejaw nielegalności zachowań administracji publicznej (por. M. Miłosz, Bezczynność organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2012 r., s. 92 i nast.). Takie rozumienie bezczynności wynika wprost z treści art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm.; dalej: k.p.a.). W myśl tego przepisu bezczynność oznacza, że nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 [k.p.a.] lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 [k.p.a.]. Z "przewlekłym prowadzeniem postępowania" mamy do czynienia w razie prowadzenia postępowania niezmierzającego – wbrew wynikającej z art. 12 k.p.a. zasadzie szybkości i prostoty postępowania – do bezpośredniego załatwienia sprawy. Przewlekłe prowadzenie postępowania ma miejsce wówczas, gdy organ podejmuje wprawdzie działania, ale robi to opieszale lub skuteczność podejmowanych czynności jest wątpliwa. Dotyczy to – w ocenie Sądu – także sytuacji, gdy organ podejmuje czynności niezgodnie z procedurą, nie zmierzając wprost i skutecznie do finalnego załatwienia sprawy. Będą to zatem przypadki prowadzenia postępowania [...] jeszcze przed upływem terminu do załatwienia sprawy, tyle że w sposób nieefektywny, przez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny, ewentualnie mnożenie przez organ czynności dowodowych ponad potrzeby wynikające z istoty sprawy (por. P. Kornacki, Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej, ZNSA 2011, nr 5, s. 45–46). Takie rozumienie przewlekłości wynika z treści art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a., a mianowicie pod tym pojęciem rozumie się sytuację, w której postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Sąd – uznając za zasadną skargę na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – uwzględnia skargę i zobowiązuje organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie przez siebie wskazanym. Sąd może orzekać jedynie o obowiązku wydania decyzji (lub postanowienia) lub dokonania czynności w przedmiotowej sprawie, nie może natomiast nakazywać organowi sposobu rozstrzygnięcia, ani też bezpośrednio orzekać o prawach i obowiązkach skarżącego. 3.10. Przechodząc do oceny przebiegu postępowania wyjaśnić należy, że przedmiotem wyrokowania Sądu jest ocena prowadzenia przez organ postępowania od dnia jego zainicjowania wnioskiem strony do dnia złożenia skargi do Sądu na przewlekłe prowadzenie postępowania. Na podstawie akt sprawy Sąd ustalił, że wniosek strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy wpłynął do organu fizycznie w dniu 7 maja 2025 r. Następnie Wojewoda nie zrobił nic, mimo interwencji strony na piśmie. Wniesione ponaglenie także pozostało bez reakcji. Organ nie przejawił w sprawie jakiejkolwiek aktywności. To wyłącznie skarżący dbał o zgromadzenie niezbędnych dla jej rozstrzygnięcia dokumentów oraz ich bieżącą aktualizację. Należy zauważyć, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, o czym stanowi art. 36 § 1 k.p.a. Organ nie wykonywał ww. obowiązku. Mając na uwadze powyższe, tj. ustalony stan faktyczny sprawy w świetle przepisów prawa znajdujących zastosowanie w wyrokowanej sprawie, Sąd ocenił, że zachowanie Wojewody w sprawie, które cechowała bierność i opieszałość, nosi znamiona przewlekłego prowadzenia postępowania, wobec czego należało stwierdzić, że organ dopuścił się tej formy zaniedbania w realizacji zasady sprawnego i szybkiego rozpoznawania sprawy. Niedopuszczalna jest sytuacja, w której organ administracji nie prowadzi postępowania i go nie kończy stosownym rozstrzygnięciem, wykazując się całkowitą biernością przy braku jakichkolwiek usprawiedliwionych ku temu przeszkód. Co szczególnie istotne w świetle powołanych wyżej zasad postępowania, w ustawowym terminie i później organ nie realizował – co zaznaczono już wyżej – obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a. W konsekwencji powyższego Sąd ,na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 stwierdził przewlekłość po stronie organu, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. 3.11. Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd stwierdził, że stwierdzona przewlekłość nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji bezczynności uznaniu sądu orzekającego, a uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy i opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Taka kwalifikacja będzie więc zasadna, gdy stan bezczynności jest oczywisty i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. Rażące naruszenie prawa dotyczyć może w szczególności znaczącego przekroczenia terminów załatwienia sprawy administracyjnej oraz zbyt długiego okresu prowadzenia sprawy nie mającego uzasadnienia w stopniu jej skomplikowania i konieczności prowadzenia skomplikowanego postępowania dowodowego. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że z reguły dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez ustawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym, a przez to i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie uznania go za przekroczenie znaczące (por. wyrok NSA z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 2546/19, CBOSA). Powyższa sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Sąd wziął również pod rozwagę błędne przekonanie organu, że w sprawie znajdowały zastosowanie przepisy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Uznając, że ww. nieprawidłowa – zdaniem Sądu – poczyniona przez organ ocena co do dopuszczalności zastosowania w sprawie spornych przepisów nie ma postaci kwalifikowanej, Sąd uwzględnił wątpliwości z nimi związane i ewolucję poglądów dotyczących analizowanych rozwiązań prawnych (przedstawione wyżej) oraz to, że również ustawodawca nie dostrzegł, że kolejne przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy prowadzi do naruszenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Należy przy tym zauważyć, że ostatniej zmiany w ww. zakresie, to jest zmiany terminu określonego w art. 100d ust. 1 ww. ustawy na 4 marca 2027 r., dokonano przepisami ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r., a więc aktem prawnym przyjętym w czasie, gdy orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazujące na naruszenie ww. przepisem standardów konstytucyjnych było już zasadniczo utrwalone. Natomiast organ to pozostające w sprzeczności z ww. wartościami konstytucyjnymi rozwiązanie prawne zastosował, kierując się inną konstytucyjną zasadą, tj. zasadą praworządności, stosownie do której organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Podkreślić przy tym jednak należy, że sporne regulacje nie ograniczały możliwości organu w podejmowaniu czynności w sprawie i jej zakończeniu. Wprost stanowiły, że takie czynności są skuteczne (art. 100d ust. 2 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy). Przepisy te znosiły wyłącznie bezprawność zaniechań organu w załatwianiu zawisłej przed nim sprawy. W tym miejscu wyjaśnić trzeba, że Sądowi znane są z urzędu okoliczności związane ze znaczną liczbą zawisłych przed organem spraw dotyczących cudzoziemców. Należy jednak podkreślić, że właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki. Stosownie do treści art. 22 pkt 6 ustawy z dnia 11 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz.U. z 2025 r., poz. 428 ze zm.) wojewoda odpowiada za wykonywanie polityki Rady Ministrów w województwie, a w szczególności: wykonuje inne zadania określone w odrębnych ustawach oraz ustalone przez Radę Ministrów i Prezesa Rady Ministrów. Zatem Wojewoda po zidentyfikowaniu ryzyka niezałatwiania w terminach spraw dotyczących wniosków o udzielenie zezwoleń na pobyt czasowy powinien był podjąć odpowiednie działania naprawcze. Nawet przekonanie organu, że w załatwianiu zawisłych przed nim spraw nie jest związany żadnymi terminami, nie powinno prowadzić do sytuacji, w której organ zaprzestaje procesowej aktywności. Zagadnienia związane z organizacją wykonywania zadań przez obsługujący Wojewodę urząd nie powinny bowiem powodować negatywnych konsekwencji dla uczestników postępowania, które mogą wynikać z bezczynności organu i przewlekłego prowadzenia dotyczących ich spraw. 3.12. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 2 p.p.s.a., uwzględniając charakter sprawy oraz ustawowo określony termin jej załatwienia, Sąd zobowiązał organ do wydania aktu w terminie 60 dni, o czym orzeczono jak w pkt III sentencji wyroku. 3.13. Zgodnie z przyznaną prawem kompetencją, nie będąc przy tym związany wnioskami skargi w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., na podstawie art. 149 § 2 w związku z art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił wniosek strony o przyznanie sumy pieniężnej, orzekając o tym w pkt IV sentencji wyroku. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej, przy czym dotyczy to szczególnie drastycznych przypadków (wyrok NSA z dnia 23 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1662/16, CBOSA). Stwierdzenie ww. formy opieszałości organu w niniejszej sprawie stanowiło wystarczający środek dyscyplinujący, a tym samym nie zachodziła potrzeba zastosowania innych instrumentów przewidzianych w art. 149 § 2 p.p.s.a. Uwzględnienie takiego żądania lub orzeczenie w tym przedmiocie z urzędu jest wyłącznie fakultatywne. Z tego względu odstąpiono także od wymierzenia grzywny. 3.14. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku). 3.15. Sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje wówczas sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.) i na tej podstawie rozstrzygnięto nin. sprawę w ww. trybie.