II FSK 403/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędziowie Sędzia NSA Jan Grzęda, Sędzia NSA Jerzy Płusa (sprawozdawca), Protokolant Daria Chodko, po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Po 402/22 w sprawie ze skargi A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w P. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 31 marca 2022 r. nr 0111-KDIB1-2.4010.702.2021.2.BD w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w P. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Po 402/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi A. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp.k. z siedzibą w P. (dalej jako "Spółka"), uchylił interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej także jako "organ interpretacyjny") z dnia 31 marca 2022 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych (treść uzasadnienia ww. wyroku oraz innych wyroków sądów administracyjnych powołanych w niniejszym uzasadnieniu dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W skardze kasacyjnej Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, reprezentowany przez radcę prawnego, zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", naruszenie prawa materialnego: - art. 17 ust. 1 pkt 58a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1800, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "u.p.d.o.p.", przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że przewidziany w tym przepisie warunek zastosowania zwolnienia od podatku dochodowego od osób prawnych w odniesieniu do dochodów (przychodów) alternatywnych spółek inwestycyjnych (dalej także jako "ASI") uzyskanych w roku podatkowym ze zbycia udziałów (akcji) w postaci wymogu posiadania przez alternatywną spółkę inwestycyjną (ASI), która zbywa udziały (akcje) bezpośrednio nie mniej niż 5% (w brzmieniu ww. przepisu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2022 r.), bądź 10% (w brzmieniu ww. przepisu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2021 r.) udziałów (akcji) w kapitale spółki, której udziały (akcje) są zbywane, nieprzerwanie przez okres dwóch lat, należy rozumieć w ten sposób, że nie ogranicza się wyłącznie do dochodu (przychodu) ze zbycia tych udziałów (akcji), które były posiadane przez ASI nieprzerwanie przez okres dwóch lat, gdyż ustawodawca takiego ograniczenia do treści tego przepisu nie wprowadził, a w konsekwencji tego do okresu nieprzerwanego posiadania udziałów (akcji) przez ASI na zasadzie kontynuacji, na której opiera się proces przekształcania spółek prawa handlowego, wlicza się okres posiadania udziałów (akcji) w spółce przekształcanej, a co za tym idzie termin, o którym mowa w tym przepisie należy liczyć od pierwszego dnia, w którym ASI posiadała bezpośrednio nie mniej niż wskazany w tym przepisie procent udziałów spółki przekształcanej, co - zdaniem Sądu - na gruncie okoliczności faktycznych tej sprawy prowadzi do wniosku, że dochód Spółki uzyskany ze sprzedaży udziałów oraz akcji spółek kapitałowych w ramach każdej z przedstawionych inwestycji podlega zwolnieniu podatkowemu w pełnym zakresie, tj. zakresem przedmiotowego zwolnienia na podstawie tego przepisu objęty jest dochód ze sprzedaży wszystkich udziałów spółki kapitałowej I i spółki kapitałowej II posiadanych przez A oraz wszystkich akcji spółki kapitałowej III, podczas gdy prawidłowa - według organu interpretacyjnego - wykładnia ww. przepisu nakazuje przyjąć, że brak zachowania dwuletniego okresu posiadania udziałów (akcji) w spółce przed dniem ich zbycia nie daje podstaw do uznania, że istnieje prawo do zwolnienia z opodatkowania na podstawie ww. przepisu, przy czym dwuletni okres nieprzerwanego posiadania udziałów (akcji) w spółce, której udziały (akcje) są zbywane stanowi termin dla podatnika jako podmiotu zainteresowanego skorzystaniem ze zwolnienia podatkowego (Spółki) oraz nie biegnie on dla spółek uczestniczących w procesie przekształcenia i nie podlega łączeniu z okresem posiadania udziału (akcji) w spółce przekształcanej, bowiem nie zachodzi sukcesja podatkowa praw i obowiązków Spółki (udziałowca) w spółce przekształconej w kontekście możliwości zastosowania zwolnienia określonego w tym przepisie, a co za tym idzie organ, wbrew odmiennemu stanowisku Spółki, nie wprowadził dodatkowych warunków zwolnienia nie wynikających z ww. przepisu, co na gruncie okoliczności faktycznych tej sprawy wpływa na prawidłowe ustalenie zakresu zwolnienia podatkowego, prowadząc do wniosku, że warunki do zastosowania zwolnienia zostały spełnione wyłącznie w odniesieniu dochodu ze sprzedaży w części, zaś w pozostałym zakresie dochód ten podlega opodatkowaniu; - art. 17 ust. 1 pkt 58a u.p.d.o.p., przez niewłaściwą ocenę co do zastosowania ww. przepisu w przedstawionym we wniosku o wydanie interpretacji stanie faktycznym/zdarzeniu przyszłym, poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że przewidziane w tym przepisie zwolnienie podatkowe obejmuje swoim zakresem dochód ze sprzedaży wszystkich udziałów spółki kapitałowej I i spółki kapitałowej II posiadanych przez A oraz wszystkich akcji spółki kapitałowej III, podczas gdy - według organu interpretacyjnego - zwolnienie podatkowe, o którym mowa w tym przepisie znajdzie jedynie częściowe zastosowanie, a mianowicie wyłącznie do dochodu uzyskanego ze zbycia w październiku 2021 r. 19% udziałów objętych we wrześniu 2018 r. - w ramach inwestycji I oraz do dochodu uzyskanego ze sprzedaży w lipcu 2021 r. udziałów nabytych w czerwcu 2019 r. - w ramach inwestycji II. W związku z powyższym Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Na wstępie należy wskazać, że przedmiotem sporu jest wykładnia art. 17 ust. 1 pkt 58a u.p.d.o.p., na gruncie przedstawionego przez Spółkę we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej sformułował w tym zakresie w skardze kasacyjnej dwa zarzuty, dotyczące naruszenia art. 17 ust. 1 pkt 58 u.p.d.p., z których pierwszy z nich został ujęty w jednym zdaniu zamieszczonym na ponad czterdziestu wersach tejże skargi kasacyjnej. Wskazany przepis stanowi, że wolne się od podatku są: dochody (przychody) alternatywnych spółek inwestycyjnych uzyskane w roku podatkowym ze zbycia udziałów (akcji), pod warunkiem że alternatywna spółka inwestycyjna, która zbywa udziały (akcje), posiadała przed dniem zbycia bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki, której udziały (akcje) są zbywane, nieprzerwanie przez okres dwóch lat. Zwolnienie przewidziane w art. 17 ust. 1 pkt 58a u.p.d.o.p. ma zatem zastosowanie do dochodów alternatywnej spółki inwestycyjnej, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: - dochody te pochodzą ze zbycia udziałów (akcji), - spółka zbywająca udziały (akcje) posiadała przed dniem zbycia bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki, której udziały (akcje) są zbywane oraz - spółka zbywająca udziały (akcje) posiadała je nieprzerwanie przez okres dwóch lat. Zwolnienie to obowiązuje od dnia 1 stycznia 2019 r. Zostało ono wprowadzone do u.p.d.o.p. na mocy art. 8 pkt 7 lit. a) tiret drugie w zw. z art. 54 ustawy z dnia 9 listopada 2018 r. o zmianie niektórych ustaw w celu wprowadzenia uproszczeń dla przedsiębiorców w prawie podatkowym i gospodarczym (Dz. U. poz. 2244). W uzasadnieniu do projektu tej zmiany (druk nr 2862 sejmu VIII kadencji) wskazano, że: "Proponowane ograniczenie stosowania zwolnienia do sytuacji, gdzie alternatywna spółka inwestycyjna, która zbywa udziały (akcje), posiadała przed dniem zbycia bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki, której udziały (akcje) są zbywane, nieprzerwanie przez okres dwóch lat, służy wyłączeniu ze zwolnienia tzw. inwestycji portfelowych np. w akcje notowane GPW. Podobne ograniczenie stosowane jest obecnie w zakresie zwolnienia dywidend i innych dochodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych. Dzięki temu przepisy w zakresie zwolnień dochodów ze sprzedaży udziałów (akcji) i dochodów z udziału w zyskach będą spójne i nie dadzą możliwości nadużyć. Podobne rozwiązania stosowane są w innych krajach UE." Zatem, jak wynika z uzasadnienia do projektowanej zmiany, ustawodawca tą nowelizacją planował stworzyć zachętę do wspierania przez ASI dłuższych w perspektywie czasowej inwestycji, a nie inwestycji portfelowych, nastawionych na realizację szybkich zysków. Stąd cezura czasowa - dwuletnia. Z wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej wynika, że w ramach prowadzonej działalności Spółka sprzedała (i zamierza sprzedać) nabyte udziały i akcje w spółkach kapitałowych z siedzibą w Polsce. Wszystkie udziały i akcje wskazane w niżej przedstawionych inwestycjach od I do III są udziałami lub akcjami spółek kapitałowych z siedzibą w Polsce. Inwestycja I: Spółka we wrześniu 2018 r. objęła udziały w spółce kapitałowej I, co stanowiło 19% kapitału zakładowego tej spółki kapitałowej. Następnie, w październiku 2020 r. nabyto dodatkowe udziały tej spółki uzyskując 22,7% udziału w kapitale tej spółki. Przed sprzedażą wszystkich udziałów posiadanych w kapitale zakładowym spółki kapitałowej I przez Spółkę jej udział kapitałowy w tej spółce nie uległ już żadnym zmianom. W październiku 2021 r. Spółka dokonała sprzedaży wszystkich posiadanych udziałów w I. Inwestycja II: Spółka w czerwcu 2019 r. objęła nowo utworzone udziały spółki kapitałowej II, co stanowiło 18,9% kapitału zakładowego tej spółki kapitałowej. Następnie, w październiku 2019 r. objęto kolejne udziały w tej spółce. Po tym wydarzeniu Spółka nadal posiadała 18,9% udziału w kapitale spółki (w ramach przedmiotowego podwyższenia kapitału zakładowego wszyscy dotychczasowi wspólnicy wnieśli wkłady o wartości odpowiadającej proporcji dotychczas posiadanego udziału w kapitale tej spółki, co w konsekwencji skutkowało objęciem nowych udziałów przez wszystkich wspólników, jednak bez zmiany wartość procentowanego udziału w kapitale spółki poszczególnych jej wspólników). Następnie przed sprzedażą wszystkich udziałów posiadanych w kapitale zakładowym spółki II przez Spółkę jej udział kapitałowy w tej spółce nie uległ już żadnym zmianom. W grudniu 2019 r. miało miejsce dodatkowe podwyższenie kapitału, podczas którego Spółka nie objęła udziałów spółki kapitałowej II. W wyniku tego zdarzenia udział Spółki w kapitale II wynosił 17,9%. Następnie przed dokonaniem sprzedaży wszystkich posiadanych udziałów, udział kapitałowy Spółki w kapitale zakładowym tej spółki nie ulegał już zmianie. W lipcu 2021 r. Spółka dokonała sprzedaży wszystkich posiadanych udziałów spółki kapitałowej II. Inwestycja III: W lipcu 2019 r. Spółka objęła udziały w spółce kapitałowej III, co w efekcie spowodowało osiągnięcie udziału w jej kapitale na poziomie 12,8%. W styczniu 2022 r. Spółka planuje objąć udziały w ramach nowej emisji udziałów. Po zakończeniu tej transakcji będzie posiadała udział w kapitale na poziomie 12,8% (do spółki III przystąpi nowy wspólnik wnosząc do spółki wkład o określonej wartości, niemniej jednak Spółka również wniesie do spółki kapitałowej III dodatkowy wkład, tak aby wielkość jej udziału w kapitale zakładowym spółki kapitałowej III pozostała na poziomie 12,8%). W lutym 2022 r. planowane jest przekształcenie spółki kapitałowej III ze spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w spółkę akcyjną. Po dokonaniu przekształcenia Spółka będzie posiadać 12,8% ogółu akcji (Spółka będzie posiadać 12,8% kapitału akcyjnego spółki kapitałowej III). Następnie przed dokonaniem niżej wskazanej sprzedaży akcji udział kapitałowy Spółki w kapitale akcyjnym spółki III nie ulegnie już żadnym zmianom. Spółka zamierza dokonać sprzedaży wszystkich posiadanych w przyszłości akcji spółki kapitałowej III nie później niż przed końcem 2023 r. Z powyższego opisu wynika, że został spełniony warunek posiadania przez Spółkę przed dniem zbycia bezpośrednio nie mniej niż 10% udziałów (akcji) w kapitale spółki, której udziały (akcje) są zbywane. Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że w przypadku inwestycji III spółka przekształcona zachowuje tożsamość podmiotową spółki przekształcanej, tyle że w innej formie typologicznej. Spółka przekształcona jest zatem tą samą, lecz nie taką samą spółką jak spółka przekształcana (tzw. zmiana szaty prawnej). Powyższe oznacza, że w tym przypadku również spełniony został warunek, by spółka zbywająca udziały (akcje) posiadała je nieprzerwanie przez okres dwóch lat. Mając na uwadze powyższe i uznając, że wyrok Sądu pierwszej instancji nie narusza prawa w zarzucanym mu w rozpoznawanej skardze kasacyjnej zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 209, art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 i 4 P.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 pkt 2 oraz § 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 1687).