II FZ 1343/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 25 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 56/14 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi G. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 12 listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 21 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 56/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił G. J. (zwanemu dalej "skarżącym") przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wyrokiem z dnia 18 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 12 listopada 2013 r. W dniu 1 lipca 2014 r. skarżący skierował do Sądu wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 18 czerwca 2014 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu wskazał, że oczekiwał na doręczenie mu z urzędu odpisu sentencji wyroku wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia. W ocenie skarżącego, miało to nastąpić również w przypadku oddalenia jego skargi. Podkreślił, że w taki sposób rozumiał pouczenie zamieszczone w piśmie Sądu z dnia 12 maja 2014 r., będącym zawiadomieniem o terminie rozprawie, a dopiero w trakcie rozmowy telefonicznej, którą odbył w dniu 1 lipca 2014 r. z Wydziałem Informacji Sądowej, wyjaśniono mu treść tego pouczenia. Sąd uznał, że podana przez skarżącego okoliczność, mająca świadczyć o braku zawinienia w nieterminowym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu do dokonania tej czynności. Skarżący swój brak winy argumentował tym, że nieprawidłowo zrozumiał treść pouczenia, w związku z czym był przekonany, że w przypadku oddalenia skargi odpis sentencji wyroku zostanie mu doręczony z urzędu. Sąd ustalił, że wraz z zawiadomieniem o terminie rozprawy skarżący został prawidłowo pouczony o tym, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie siedmiu dni od daty jego ogłoszenia. Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu jest czynnością bezskuteczną. W pouczeniu wskazano również treść art. 140 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a."). W ocenie WSA, nieznajomość procedury sądowej nie może być przesłanką przywrócenia terminu. Skoro strona miała problemy ze zrozumieniem przepisów prawa, powinna starać się je wyjaśnić tak, by nie ponieść negatywnych konsekwencji ewentualnego uchybienia terminu. Takiego zachowania należałoby oczekiwać biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności. Skarżący nie dochował staranności, jakiej można byłoby wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał na wadliwość pouczenia zawartego w zawiadomieniu o wyznaczeniu rozprawy, a także sposób w jaki może być ono rozumiane. Uznał, że aby prawidłowo odczytać pisma sądowe i zawarte w nich przepisy, powinien zwrócić się do radcy prawnego, na co go nie stać. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien powoływać zatem okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. W orzecznictwie i literaturze prawniczej przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu jest stanem wyjątkowym i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1329/01, niepubl.). Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie była w stanie usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienie NSA z dnia 7 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 938/08). Podkreślić przy tym należy, że w swojej ocenie Sąd związany jest granicami wytyczonymi przez art. 85 p.p.s.a., tj. zasadą bezskuteczności czynności sądowych dokonanych po upływie terminu. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem wyjątkiem od tej ogólnej zasady. W rozpoznawanej sprawie skarżący został skutecznie zawiadomiony o terminie rozprawy, a w doręczonym mu zawiadomieniu o rozprawie zawarto następujące pouczenie: 1. Niestawiennictwo stron nie wstrzymuje rozpoznania sprawy. 2. Stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, która z powodu pozbawienia wolności była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku, Sąd z urzędu w ciągu tygodnia od ogłoszenia wyroku doręczy odpis jego sentencji z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia (art. 140 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm., dalej jako "P.p.s.a."). 3. W sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 P.p.s.a.), przy czym oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub w polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do Sądu (art. 83 § 3 P.p.s.a.). Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi. Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku stanowi warunek zaskarżenia orzeczenia Sądu pierwszej instancji. 4. W razie uwzględnienia skargi Sąd sporządza i doręcza z urzędu wyrok z uzasadnieniem każdej ze stron. 5. Stosownie do art. 210 § 1 P.p.s.a. strona traci uprawnienie żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów. 6. Strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadomić Sąd o każdej zmianie swego zamieszkania lub siedziby. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo sądowe pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest Sądowi znany. 7. Akta sprawy wraz z dołączonymi aktami administracyjnymi dostępne są w Wydziale Informacji Sądowej po uprzednim uzgodnieniu terminu. Z akt sprawy wynika, że wyrok oddalający skargę skarżącego został ogłoszony w dniu 18 czerwca 2014 r. Złożenie przez skarżącego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w dniu 1 lipca 2014 r. nastąpiło niewątpliwie z uchybieniem ustawowego terminu. Obowiązkiem strony jest dochowanie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. Niewywiązanie się z tego obowiązku sprawia, że czynność podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna - art. 85 p.p.s.a. Skarżący w niniejszej sprawie nie wskazał na okoliczności, które uzasadniają przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, gdyż za takowe nie można uznać twierdzeń strony o wadliwości pouczenia, Naczelny Sąd Administracyjny, stoi na stanowisku, że telefoniczne uzyskanie informacji o rozstrzygnięciu jest jak najbardziej miarodajne i daje podstawę do dalszego działania strony poprzez złożenie wniosku o sporządzenie uzasadniania, jeśli nie brała udziału w rozprawie, a chce zapoznać się z motywami, jakimi kierował się Sąd przy wydawaniu orzeczenia i jeżeli, nie zgadzając się z tym orzeczeniem, chce je zaskarżyć. Skarżący został wiec prawidłowo pouczony o swoich prawach i obowiązkach i skutkach prawnych niewywiązania się z nich. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.