II FZ 52/26

Dnia 2 września 2026 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 2 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 marca 2026 r. sygn. akt III SA/Wa 2456/25 w przedmiocie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego w sprawie ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji w Warszawie z dnia 9 października 2025 r., nr [...] w przedmiocie nieważności postanowienia w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2020 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 31 marca 2026 r., sygn. III SA/Wa 2456/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek A. S. o wyłączenie sędzi WSA Katarzyny Owsiak i sędziego WSA Jarosława Trelki od orzekania w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 9 października 2025 r. w przedmiocie nieważności postanowienia w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2020 r. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że sędzia podlega wyłączeniu z mocy ustawy w przypadkach określonych w art. 18 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej "P.p.s.a."), natomiast na wniosek strony – w razie wystąpienia okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, stosownie do art. 19 P.p.s.a. Jednocześnie wskazał, że zgodnie z art. 20 § 1 P.p.s.a. strona zobowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia sędziego. Odnosząc powyższe zasady do wniosku Skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że nie zachodzą podstawy do wyłączenia żadnego z sędziów. W odniesieniu do sędziego WSA Jarosława Trelki Sąd wskazał, że zarzut dotyczący jego wcześniejszego zatrudnienia w organach podatkowych jest bezzasadny, albowiem sędzia ten nie był zatrudniony w organach podatkowych. W odniesieniu do sędzi WSA Katarzyny Owsiak Sąd ustalił natomiast, że wykonywała ona w przeszłości czynności zawodowe w Izbie Administracji Skarbowej w Warszawie. Okoliczność ta, zdaniem Sądu, nie stanowi jednak sama w sobie podstawy do jej wyłączenia od orzekania w niniejszej sprawie. Sąd wskazał, że samo zatrudnienie sędziego w przeszłości w organie podatkowym, opiniowanie rozstrzygnięć wydawanych przez taki organ czy reprezentowanie go przed sądami administracyjnymi nie jest wystarczające do przyjęcia braku bezstronności. Konieczne jest bowiem wykazanie, że konkretne okoliczności związane z wcześniejszą działalnością zawodową sędziego mogą mieć wpływ na jego bezstronność w rozpoznawanej sprawie. Odnosząc się do przesłanek określonych w art. 18 § 1 pkt 5 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że nawet przy przyjęciu wcześniejszego zatrudnienia sędzi Katarzyny Owsiak w Izbie Administracji Skarbowej w Warszawie, nie brała ona udziału w wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie sporządzała ani nie rozpoznawała aktu prawnego będącego przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie, a także nie uczestniczyła w rozstrzyganiu tej sprawy w organach administracji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił także treść oświadczeń złożonych przez sędziów Katarzynę Owsiak i Jarosława Trelkę, w których wskazali oni na brak okoliczności mogących wywoływać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności. Sąd uznał, że Skarżąca nie wskazała takich okoliczności ani argumentów, które mogłyby podważyć wiarygodność złożonych oświadczeń. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji uznał, że powołane przez Skarżącą okoliczności nie uzasadniają wyłączenia sędzi WSA Katarzyny Owsiak ani sędziego WSA Jarosława Trelki na podstawie art. 18 lub art. 19 P.p.s.a. i na podstawie art. 22 § 1 i § 2 P.p.s.a. odmówił ich wyłączenia. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, w którym wniosła o uchylenie postanowienie z 31 marca 2026 r. i rozstrzygnięcie o wyłączeniu ze sprawy sędzi WSA Katarzyny Owsiak oraz sędziego WSA Jarosława Trelki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko i argumentację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie co do braku podstaw uzasadniających wyłączenie od orzekania w sprawie sędzi WSA Katarzyny Owsiak oraz sędziego WSA Jarosława Trelki, zarówno z mocy ustawy (art. 18 P.p.s.a.), jak i na wniosek Skarżącej (art. 19 P.p.s.a.). W pierwszej kolejności wskazać należy, że wyłączenie sędziego z mocy ustawy na podstawie art. 18 P.p.s.a. może nastąpić wyłącznie w przypadkach określonych w tym przepisie. Katalog przyczyn wyłączenia z mocy ustawy ma charakter zamknięty, a zatem nie jest dopuszczalne jego rozszerzanie na okoliczności, które nie zostały w nim wskazane. Z kolei art. 19 P.p.s.a. przewiduje możliwość wyłączenia sędziego na wniosek strony albo na żądanie sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. W odróżnieniu od art. 18 P.p.s.a., przepis ten nie zawiera zamkniętego katalogu okoliczności uzasadniających wyłączenie. Nie oznacza to jednak, że każda okoliczność wskazana przez stronę może stanowić podstawę wyłączenia sędziego. Musi to być bowiem okoliczność odnosząca się do konkretnego sędziego i konkretnej sprawy, która w świetle obiektywnych kryteriów może wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. W niniejszej sprawie Skarżąca jako podstawę wniosku o wyłączenie wskazała przede wszystkim okoliczność związaną z wcześniejszą aktywnością zawodową sędziów w administracji skarbowej. Okoliczność ta nie uzasadnia jednak wyłączenia sędziów z mocy art. 18 P.p.s.a. Nie została bowiem wskazana żadna konkretna przesłanka ustawowa, która w związku z tą okolicznością prowadziłaby do wyłączenia sędziego z mocy prawa. Brak jest również podstaw do wyłączenia sędziów na podstawie art. 19 P.p.s.a. Sam fakt wcześniejszego wykonywania pracy w administracji skarbowej nie może być uznany za okoliczność, która – bez wskazania jej konkretnego związku z rozpoznawaną sprawą – mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego. Dla zastosowania art. 19 P.p.s.a. konieczne jest bowiem wykazanie okoliczności wykraczających poza samo zatrudnienie w określonej instytucji, wskazujących na istnienie rzeczywistego i konkretnego związku sędziego ze sprawą lub jej uczestnikami. W odniesieniu do sędziego WSA Jarosława Trelki zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że twierdzenie Skarżącej o jego wcześniejszym zatrudnieniu w administracji skarbowej nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale. Tym samym już z tej przyczyny brak jest podstaw do przyjęcia, że wskazana przez Skarżącą okoliczność może stanowić podstawę jego wyłączenia. Odnośnie do sędzi WSA Katarzyny Owsiak bezsporne jest natomiast, że przed powołaniem na stanowisko sędziego wykonywała ona pracę w Izbie Administracji Skarbowej w Warszawie. Okoliczność ta sama w sobie nie daje jednak podstaw do jej wyłączenia. Skarżąca nie wskazała bowiem, aby sędzia Katarzyna Owsiak uczestniczyła w jakikolwiek sposób w prowadzeniu lub rozstrzyganiu postępowania administracyjnego dotyczącego Skarżącej, brała udział w wydaniu zaskarżonego postanowienia, sporządzała je lub dokonywała jego rozpoznania, ani też aby jej wcześniejsza aktywność zawodowa pozostawała w jakimkolwiek konkretnym związku z niniejszą sprawą. Tym samym brak jest zarówno ustawowej przyczyny wyłączenia w rozumieniu art. 18 P.p.s.a., jak i okoliczności, o której mowa w art. 19 P.p.s.a. Samo wcześniejsze zatrudnienie sędziego w organie administracji publicznej nie jest bowiem równoznaczne z istnieniem uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ani we wniosku o wyłączenie sędziów, ani w rozpoznawanym zażaleniu Skarżąca nie wskazała takich konkretnych okoliczności, które podważałyby prawdziwość złożonych przez sędziów wyjaśnień lub wskazywały na istnienie okoliczności mogących obiektywnie wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności. W szczególności nie wykazała związku wcześniejszej aktywności zawodowej któregokolwiek z sędziów z przedmiotem niniejszej sprawy, zaskarżonym postanowieniem lub Skarżącą. W konsekwencji uznać należy, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo przyjął, iż w sprawie nie zachodzą ani przesłanki wyłączenia sędziów z mocy art. 18 P.p.s.a., ani przesłanki wyłączenia na podstawie art. 19 P.p.s.a., a złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.