II FZ 66/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 8 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2026 r. sygn. akt III SA/Wa 653/25 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 19 grudnia 2024 r. nr 1401-IOD-3.4102.67.2022.71.RM w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2026 r., III SA/Wa 653/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 19 grudnia 2024 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że na mocy zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III z dnia 20 marca 2025 r. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 35.567 zł w terminie siedmiu dni od daty doręczenia zarządzenia. Skarżący, w zakreślonym przez Sąd terminie - pismem z dnia 17 kwietnia 2025 r. - wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 9 lipca 2025 r., sygn. akt III SPP/Wa 165/25 starszy referendarz sądowy odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2025 r. W dniu 23 września 2025 r. Skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Skarżący wskazał, że ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych w części tj. ponad kwotę 5.000 zł, natomiast w nadesłanym formularzu PPF zaznaczył, że wnosi o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 5 grudnia 2025 r., sygn. akt III SPP/Wa 330/25 referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 9 lipca 2025 r. o sygn. III SPP/Wa 165/25. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 28 stycznia 2026 r. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału III z dnia 25 lutego 2026 r. Skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącej Wydziału III z dnia 20 marca 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie Sądu zostało doręczone Skarżącemu w dniu 17 marca 2026 r. W odpowiedzi na wezwanie Skarżący - pismem z dnia 23 marca 2026 r. - złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie w części od kosztów sądowych, tj. ponad kwotę 10.000 zł. W ocenie Sądu pierwszej instancji Skarżący nie może uchronić się przed konsekwencjami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wymaganego wpisu przez złożenie kolejnego, tj. trzeciego, wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszej sprawie procedura dotycząca przyznania Skarżącemu prawa pomocy była przeprowadzona dwukrotnie i dwukrotnie odmówiono Skarżącemu przyznania prawa pomocy, co obligowało Skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na podstawie wezwania do wykonania prawomocnego zarządzenia z 20 marca 2025 r., czego jednak Skarżący nie uczynił. Mając powyższe na uwadze, Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 329) – dalej jako "P.p.s.a.". W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zarzucił naruszenie: - art. 220 § 3 P.p.s.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi z uwagi na nieuiszczenie należnego wpisu, w sytuacji kiedy Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w części tj. ponad kwotę 10.000 zł; - art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 246 § 1 oraz 254 § 1 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i nierozpoznanie wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 10.000 zł, co doprowadziło do wydania postanowienia o odrzuceniu skargi. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejsze zażalenie podziela stanowisko utrwalone w orzecznictwie, zgodnie z którym wobec prawomocnego, negatywnego rozpoznania poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zgłoszenie kolejnego takiego żądania - po wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o uiszczenie wpisu sądowego - nie ma wpływu na bieg ustawowego terminu do jego wykonania, tj. nie powoduje jego przerwania, ani zawieszenia. Taka wykładnia jest uzasadniona tym, że jeżeli po prawomocnym wezwaniu do uiszczenia wpisu strona mogłaby składać kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, kwestia tej opłaty mogłaby nigdy nie zostać rozstrzygnięta. W konsekwencji strona mogłaby skutecznie uniemożliwić merytoryczne rozpatrzenie sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 14 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 2804/17). W niniejszej sprawie wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi zostało doręczone skarżącemu w dniu 17 marca 2026 r. Skarżący nie został zwolniony z ponoszenia kosztów sądowych. Postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów zostało prawomocnie zakończone postanowieniem WSA w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2025 r., doręczonym Skarżącemu dnia 16 września 2025 r. Następnie postanowieniem z dnia 5 grudnia 2025 r., sygn. akt III SPP/Wa 330/25, referendarz sądowy odmówił zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 9 lipca 2025 r. o sygn. III SPP/Wa 165/25. Wskutek rozpoznania sprzeciwu powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2026 r., doręczonym Stronie dnia 4 lutego 2026 r. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odrzucenie skargi przez Sąd pierwszej instancji było zasadne, gdyż przepisy w tej materii są jednoznaczne i nie pozostawiają wątpliwości interpretacyjnych. Sąd ma obowiązek odrzucić skargę/skargę kasacyjną, gdy w wyznaczonym terminie nie uiszczono wymaganego wpisu (art. 220 § 3 P.p.s.a.). Odnosząc się do stanowiska Skarżącego, zgodnie z którym Sąd pierwszej instancji naruszył art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 246 § 1 oraz 254 § 1 P.p.s.a., należy ocenić je jako bezpodstawne. Wyjaśnić w tym zakresie należy, że wobec prawomocnego negatywnego rozpoznania poprzednich wniosków o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zgłoszenie kolejnego, trzeciego takiego żądania - po wezwaniu do wykonania prawomocnego zarządzenia o uiszczenie wpisu sądowego - nie miało wpływu na bieg ustawowego terminu do jego wykonania. Termin do uiszczenia wpisu kończył swój bieg 24 marca 2026 r. Wobec stwierdzenia, że Skarżący do tego terminu nie uiścił wymaganego wpisu Sąd był zobligowany odrzucić skargę a składanie kolejnych wniosków w przedmiocie prawa pomocy nie uchylało ww. obowiązku. W konsekwencji przedstawione w zażaleniu twierdzenia nie mogły się przyczynić do podważenia ustaleń dokonanych przez Sąd pierwszej instancji i oceny, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji zastosował art. 220 § 3 P.p.s.a. w niniejszej sprawie. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.