II GNP 1/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi M. W. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r. nr KOC/5985/Ru/20 w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia: 1. odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, 2. zwrócić M. W. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uiszczony wpis od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w wysokości 200 (dwieście) złotych.

Postanowieniem z dnia 3 listopada 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2478/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r. nr KOC/5985/Ru/20 w przedmiocie cofnięcia uprawnienia do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że zaskarżona decyzja doręczona została Skarżącemu w dniu 28 czerwca 2021 r. Stosownie do pouczenia zawartego w decyzji, Skarżący powinien wnieść skargę do Sądu za pośrednictwem właściwego organu we wskazanym trzydziestodniowym terminie, którego bieg kończył się 29 lipca 2021 r. Przedmiotową skargę Skarżący wniósł natomiast 27 sierpnia 2021 r., czyli po upływie terminu. Z tego względu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd I instancji odrzucił skargę. Postanowieniem z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. II GZ 27/22 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie M. W. na powyższe postanowienie. Postanowieniem z dnia 27 maja 2022 r. referendarz sądowy stwierdził prawomocność postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2021 r. Postanowieniem z dnia 28 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił M. W. termin do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r. Postanowieniem z dnia 21 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie z dnia 27 maja 2022 r. stwierdzające prawomocność postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2021 r. Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r. Pismem z dnia 6 lutego 2024 r. M. W. wystąpił ze skargą o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, wnosząc o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2021 r., zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty od pełnomocnictwa, a także zasądzenie na jego rzecz zwrotu opłaty od skargi. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że dnia 3 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 czerwca 2021 r. Zdaniem Skarżącego postanowienie jest niezgodne z prawem. Wskazał następnie treść przepisu art. 111 § 2 k.p.a. Następnie Skarżący stwierdził, że nie było podstaw do uznania, że skarga została złożona po upływie terminu 30 dni, więc postanowienie jest w oczywisty sposób niezgodne z obowiązującym prawem. Skarżący podniósł, że postanowienie o odrzuceniu skargi wyrządziło mu szkodę, gdyż został pozbawiony do rozpatrzenia jego sprawy przez Sąd, a sprawa skargi na postanowienie SKO była niezwykle istotna, ponieważ jest on zawodowym kierowcą i utrata uprawnień spowodowała brak możliwości wykonywania pracy zarobkowej. Skarżący był również pozbawiony możliwości przystąpienia do egzaminu niezależnie od trwającego postępowania sądowego, gdyż Prezydent Miasta bez dostępu do akt znajdujących się w Sądzie nie mógł wydać profilu kierowcy potrzebnego do przystąpienia do egzaminu. W związku z tym zdaniem Skarżącego postanowienie odrzuceniu skargi na decyzję SKO, jako wydane z naruszeniem prawa, powinno zostać uchylone. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia podlega odrzuceniu, jako niespełniająca wymagań formalnych. Przepis art. 285a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), który odnosi się do dopuszczalności skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia stanowi, że przysługuje ona od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Warunki formalne i elementy składowe skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia określa art. 285e § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym powinna ona zawierać: 1) oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości lub w części; 2) przytoczenie jej podstaw oraz ich uzasadnienie; 3) wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne; 4) uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody, spowodowanej przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy; 5) wykazanie, że wzruszenie zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe, a ponadto - gdy skargę wniesiono stosując art. 285a § 2 - że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi; 6) wniosek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem. Z pisma procesowego strony z dnia 6 lutego 2024 r. zatytułowanego "Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia" wynika, że Skarżący wnosi m. in. o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2021 r. Uwzględniając treść przywołanych przepisów prawa w relacji do konstrukcji i uzasadnienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia trzeba stwierdzić, że wobec jego deficytów podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 285h § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez sąd niższej instancji, skargę wniesioną po upływie terminu, skargę niespełniającą wymagań określonych w art. 285e § 1, jak również skargę z innych przyczyn niedopuszczalną. We wstępie należy podkreślić, że stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest szczególnym środkiem prawnym o charakterze nadzwyczajnym, dopuszczalnym jedynie w ściśle określonych przypadkach, co wynika z treści przywołanych wyżej przepisów prawa. Nakazuje to stosować ścisłą wykładnię przepisów dotyczących skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, w szczególności co do przesłanek dopuszczalności skargi oraz badania jej zasadności (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 sierpnia 2024 r., sygn. akt I ONP 1/24). Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powinna być przy tym tak zredagowana, aby nie stwarzała wątpliwości interpretacyjnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 marca 2011 r., sygn. akt I FNP 1/11). W literaturze przedmiotu podnosi się ponadto, że skarga ta jest środkiem procesowym jeszcze bardziej sformalizowanym niż skarga kasacyjna i wymaga od jej autora – profesjonalnego pełnomocnika – precyzyjnego skonkretyzowania każdego z wymogów konstrukcyjnych, których w razie stwierdzonych uchybień nie będzie już mógł uzupełnić (S. Babiarz, K. Aromiński, 2. Wymogi formalne [w:] S. Babiarz, K. Aromiński, Postępowanie sądowoadministracyjne w praktyce, Warszawa 2015). Przyjąć przy tym należy, wymagania określone w art. 285e § 1 pkt 1-6 p.p.s.a. mają charakter samoistny i niezależny. Nie mogą zatem być ani nawzajem zastępowane, ani pomijane (zob. B. Dauter [w:] A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, B. Dauter, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2024, art. 285(e). Każde z nich powinno być wyraźnie wyodrębnione i wypełnione (zob. M. Romańska [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 285(e). W świetle powyższego za uzasadniony trzeba uznać wniosek, że przywołane przepisy prawa podlegają ścisłej wykładni, w szczególności wobec elementów formalnych skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wniesiona przez stronę skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie spełnia wymagań formalnych określonych w art. 285e § 1 p.p.s.a. wymagań formalnych. Nie zawiera ona bowiem: oznaczenia orzeczenia, od którego jest wniesiona; wskazania, czy orzeczenie jest zaskarżone w całości lub w części; wykazania, że wzruszenie orzeczenia poprzez zastosowania innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe; wniosku o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem. Jakkolwiek ze skargi wynika, że strona wnosi o uchylenie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2021 r., to wobec znaczenia konsekwencji wynikających z art. 285k § 2 p.p.s.a., nie ma podstaw aby przyjąć, że skarga ta zawiera żądanie będące jej istotą, w mianowicie żądanie o stwierdzenie przez sąd, że orzeczenie jest niezgodne z prawem. Skarżący nie wskazał więc tym samym - jak należałoby tego oczekiwać w świetle ścisłej wykładni art. 285h § 1 pkt 1 p.p.s.a. - orzeczenia, wobec którego została wniesiona skarga. Istotą omawianego wymogu jest bowiem jednoznaczne zidentyfikowanie orzeczenia, o stwierdzenie niezgodności z prawem którego wnosi strona. W związku z tym, że przedmiotowa skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie spełnia wymogów formalnych z art. 285e § 1 pkt 1, 5-6 p.p.s.a., należało ją odrzucić. Niezależnie od powyższego trzeba również stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie stwierdzające prawomocność postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2021 r. i przywrócił termin do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 10 czerwca 2021 r., co pozwoliło na przeprowadzenie jej merytorycznej kontroli przez sąd. Końcowo podniesienia wymaga jednak fakt, że w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca przedmiotową skargę na etapie formalnego jej badania, a zatem przed merytorycznym rozpoznaniem jej treści. Jak Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał już w dotychczasowym orzecznictwie, skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia można wnieść tylko raz, przy czym przyjmuje się, że o tym czy jest to kolejna skarga w sprawie powinien decydować nie tyle sam fakt wniesienia skargi, lecz to, czy wcześniejsza skarga została przyjęta przez Naczelny Sąd Administracyjny do merytorycznego rozpoznania. Zatem odrzucenie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia, co do zasady nie pozbawia strony prawa do ponownego jej wniesienia, z zachowaniem określonych wymogów formalnych (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2018 r. sygn. akt I GNP 3/18 oraz z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt I GNP 2/24). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 285h § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. O zwrocie wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 193 i art. 285I p.p.s.a.