II GPP 9/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Mirosław Trzecki (spr.) Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi O.D. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Lublinie w sprawie o sygn. akt II SA/Lu 526/20 w sprawie ze skargi O.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium sportowego postanawia: oddalić skargę.

W skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 19 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 526/20, O.D. (dalej wnioskodawca) wniósł skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Zażądał stwierdzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny przewlekłości kwalifikowanej postępowania sądowego dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oraz wypłaty maksymalnie możliwej kwoty – 20.000 zł. Strona wskazała, że do przewlekłości doszło w wyniku systemowego przyjęcia, że ustalony przez organy administracji stan faktyczny był legalny, podczas gdy rzeczywisty stan faktyczny i prawny skarżącego od początku sprawy pozwalał na udzielenie skarżącemu stypendium sportowego i związanych z tym również innych nieprawidłowości dotyczących postępowania Sądu w tym przede wszystkim nieosądzenia skargi w kontekście obowiązującego systemu oraz z uwagi na kwestie wskazane szczegółowo w uzasadnieniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga na przewlekłość postępowania nie zasługuje na uwzględnienie i z tej przyczyny podlega oddaleniu. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75; powoływanej dalej jako: ustawa), strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania). Aby stwierdzić, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy ocenić w szczególności terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty (...), uwzględniając łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania (art. 2 ust. 2 ustawy). Zdaniem NSA, powyższa ocena nie może być oderwana od obowiązku rozpoznawania przez Sąd wszystkich spraw wniesionych do tego sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Szybkość orzekania nie może bowiem stanowić przeszkody we właściwym funkcjonowaniu wymiaru sprawiedliwości. Ocena, czy wystąpiła przewlekłość postępowania, jest dokonywana na podstawie obiektywnych i ustawowych kryteriów w odniesieniu do realiów faktycznych i prawnych danej sprawy (por. postanowienia NSA z 12 stycznia 2012 r., II FPP 11/11, z 8 maja 2012 r., II FPP 3/12, z 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II GPP 18/18). Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy który stanowi, że ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Oznacza to, iż ustawodawca uznał za przewlekłe postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy (por. postanowienie NSA z 7 grudnia 2011 r., II GPP 7/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie nie wystąpiła przewlekłość postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy. Należy wskazać, że skarżący wraz z M.T. skargę na decyzję SKO w Lublinie z [...] lipca 2020 r. złożyli w organie 13 sierpnia 2020 r. Skarga ta wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego 8 września 2020 r., a 10 września 2020 r. została zarejestrowana. Następnego dnia wysłane zostały: wezwanie skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi, odpis odpowiedzi na skargę oraz pouczenie o warunkach wnoszenia pism oraz doręczania pism przez sąd za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Postanowieniem z 23 września 2020 r. odrzucona została skarga M.T. na ww. decyzję. Odpis tego postanowienia został wysłany do wnioskodawcy, M.T. oraz organu 24 września 2020 r. W piśmie procesowym z 21 września 2020 r., które wpłynęło do Sądu 25 września 2020 r., wnioskodawca i M.T. złożyli pismo procesowe , w którym odnieśli się do odpowiedzi na skargę. Zarządzeniem z 30 września 2020 r. asesor WSA nakazał doręczyć odpis ww. pisma organowi, wydrukować z systemu OSO potwierdzenie uiszczenia przez O.D. wpisu od skargi oraz po uprawomocnieniu się postanowienia Sądu z 23 września 2020 r. o odrzuceniu skargi M.T. sprawę przedstawić sędziemu sprawozdawcy do decyzji w przedmiocie skierowania na rozprawę. Powyższe postanowienie zostało doręczone M.T. 5 października 2020 r. Zarządzeniem z 3 listopada 2020 r. sprawę przedstawiono Przewodniczącemu Wydziału celem rozważenia rozpoznania w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842). Przewodniczący wydał zarządzenie o zmianie trybu rozpoznania sprawy z rozprawy na posiedzenie niejawne w składzie trzech sędziów 17 listopada 2020 r., o czym poinformowano strony. Zarządzeniem z 5 lutego 2021 r. sprawę wyznaczono na posiedzenie niejawne na 19 lutego 2021 r. i ustalono skład sądu. Wyrokiem z 19 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Lu 526/20, WSA w Lublinie oddalił skargę O.D. na powyższą decyzję. Na mocy zarządzenia z 19 lutego 2021 r. odpis wyroku doręczono wnioskodawcy oraz organowi wraz z pouczeniem o trybie sporządzenia uzasadnienia oraz zaskarżenia wyroku. Odpis sentencji wyroku przekazano również do sekretariatu wydziału w celu publicznego udostępnienia przez 14 dni. Wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku został złożony 5 marca 2021 r. i tego dnia oddano akta sędziemu do uzasadnienia. Sędzia sprawozdawca sporządził uzasadnienie 19 marca 2021 r., a pozostali członkowie składu podpisali je 22 i 23 marca 2021 r. Odpis wyroku z uzasadnieniem został wysłany O.D. 23 marca 2021 r. Natomiast w piśmie z 24 kwietnia 2021 r., nadanym przesyłką pocztową 26 kwietnia 2021 r.,O.D. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, w którym wniósł również skargę na przewlekłość postępowania. Zdaniem NSA, w tym stanie sprawy Sąd I instancji działał terminowo i sprawnie. Należy zauważyć, że bez jakiejkolwiek zwłoki podejmowane były kolejne kroki zmierzające do merytorycznego rozpoznania skargi, a wyrok został w terminie uzasadniony i szybko doręczony wnioskodawcy. Powyższe okoliczności jednoznacznie świadczą o tym, że sprawa została załatwiona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie bez zbędnej zwłoki, a zatem brak było jakichkolwiek podstaw do przyjęcia stanowiska wnioskodawcy, że w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym doszło do przewlekłości prowadzonego postępowania i zasądzenia kwoty 20.000 zł. Zaznaczyć przy tym należy, że wnioskodawca nie powołał argumentów wskazujących na zbyt długie prowadzenie postępowania. Przewlekłość upatruje on w załatwieniu sprawy niezgodnie z jego wolą, co nie świadczy o nieterminowości działania Sądu I instancji. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji.