Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II GSK 1395/23

II GSK 1395/23 - Wyrok NSA z 2025-02-20

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
20 lutego 2025
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk Protokolant asystent sędziego Jolanta Dominiak po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 234/23 w sprawie ze skargi B. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 23 listopada 2022 r. nr 1801-IGC.48.29.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od W. C. zarządcy sukcesyjnego przedsiębiorstwa w spadku – B. C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie 900 (dziewięćset) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w pozostałej części.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: "WSA", "Sąd pierwszej instancji") wyrokiem z 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 234/23 oddalił skargę B. C. (dalej: "skarżąca") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie (dalej: "DIAS") z 23 listopada 2022 r. nr 1801-IGC.48.29.2022, w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym. Przedmiotem przewozu były oleje silnikowe i przekładniowe o zadeklarowanym kodzie CN 2710 w ilości 23 250 l, czyli stosownie do zapisów art. 3 ust. 2 pkt 2 lit. b) ustawy SENT towar podlegający systemowi monitorowania drogowego. Podmiotem wysyłającym towar była firma M., [...], Polska, podmiotem odbierającym firma A. [...], Rumunia, przewoźnikiem zaś B. C., [...]. Towar był przewożony: - z Litwy do Polski na podstawie dokumentu CMR 16158, według zgłoszenia SENT20210621007375 (nadawcą towaru była firma U. z Litwy, odbiorcą firma M. z siedzibą w Polsce) oraz - z Polski do Rumunii, na podstawie dokumentu CMR nr 16159, według zgłoszenia SENT20210621015245 (nadawcą towaru była firma M. z siedzibą w Polsce, odbiorcą firma A. z Rumunii). Przewóz objęty zgłoszeniem SENT20210621015245 rozpoczął się na terytorium kraju, a zatem zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy SENT podmiotem zobowiązanym do przesłania zgłoszenia do rejestru był podmiot wysyłający, tj. M. M. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwa M. Z kolei przewoźnik – B. C. była obowiązana do uzupełnienia zgłoszenia, przed rozpoczęciem przewozu o dane wskazane w art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT. DIAS w Rzeszowie zaskarżoną do WSA decyzją z 23 listopada 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z 25 kwietnia 2022 r., nakładającą na przewoźnika – skarżącą karę pieniężną w wysokości 10.000 zł na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 1857 ze zm., dalej: "ustawą SENT"). W uzasadnieniu wydanej decyzji DIAS w Rzeszowie wskazał, że w wyniku przeprowadzonej w dniu 22 czerwca 2021 r. kontroli stwierdzono, że przewoźnik B. C. w zgłoszeniu przewozu nr SENT20210621015245 podała numer rejestracyjny naczepy WML69K2, podczas, gdy przewóz był realizowany z użyciem naczepy o numerze rejestracyjnym WML15G2. W oparciu o wyniki kontroli ustalono, że przewoźnik nie dopełnił ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 5 ust. 4 pkt 1 ustawy SENT, podając w zgłoszeniu dane niezgodne ze stanem faktycznym poprzez wpisanie nieprawidłowego numeru rejestracyjnego naczepy. Skutkiem naruszenia przez przewoźnika postanowień przepisów ustawy SENT, tj. zgłoszenia danych niezgodnych ze stanem faktycznym, innych niż dotyczących towaru było nałożenie kary pieniężnej stosownie do przepisu art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT. W sprawie środkiem transportu przewożącym towar, podlegający regulacjom ustawy SENT, był zespół pojazdów. Zatem skarżąca, będąc przewoźnikiem, przed rozpoczęciem przewozu, powinna w zgłoszeniu SENT podać dane zgodne ze stanem faktycznym w zakresie numerów rejestracyjnych środka transportu (którym w tym przypadku był zespół pojazdów posiadający dwa numery rejestracyjne) dla pojazdu samochodowego i dla naczepy. Dokonane zgłoszenie SENT nie spełniło wymogów ustawy w zakresie numeru rejestracyjnego naczepy, skoro dane wskazane w zgłoszeniu SENT były niezgodne ze stanem faktycznym, co stwierdzili kontrolujący podczas oględzin środka transportu oraz co potwierdza dowód rejestracyjny pojazdu. Decyzja ta stała się przedmiotem zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który wskazanym na wstępie wyrokiem, wydanym na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przytoczył mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy SENT, w tym m.in. art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1. lit. c, art. 5 ust. 1 i ust. 4 pkt 1 lit. c, a także art. art. 24 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 oraz art. 26 ust. 3 tej ustawy. Następnie wskazał m.in., że ustalenia co do stanu faktycznego niniejszej sprawy nie są sporne. Zwrócił uwagę na cel wprowadzenia ustawy, jakim jest zapewnienie skutecznej kontroli przewozu towarów określonych ustawą oraz określenie zasad systemu monitorowania drogowego przewozu tych towarów na terytorium kraju. Wyjaśnił, że gdyby ustawodawca chciał wyłączyć z odpowiedzialności oczywiste omyłki, czy przyjąć miarkowanie kary w tym przypadku, to by to uczynił, jak chociażby w art. 24 ust. 1a ustawy SENT, gdzie uwzględnia się w określonych okolicznościach oczywistą omyłkę (oczywisty błąd), nie dotyczy on jednak numeru rejestracyjnego środka transportu. Właściwy (a więc pełny) numer rejestracyjny środka transportu ma niewątpliwie istotne znaczenie w świetle podstawowych założeń i celów ustawy SENT, albowiem jak trafnie zauważył organ uniemożliwia, a co najmniej bardzo utrudnia sprawowanie kontroli nad przewozem. Konkludując uznał, że w świetle ustalonego stanu faktycznego sprawy stwierdzić należy, że spełnione zostały przesłanki do nałożenia kary określonej w art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT i organ nie miał możliwości jej miarkowania, a jedynie odstąpienia od jej wymierzenia. W ocenie Sądu pierwszej instancji, organy obu instancji prawidłowo przeanalizowały ustawowe przesłanki odstąpienia od nałożenia na skarżącą kary pieniężnej, WSA wyjaśnił też pojęcia woźnego interesu przewoźnika oraz ważnego interesu publicznego. Wskazał, że odstąpienie od wymierzenia kary, o którym mowa w powyższych przepisach, oparte jest na uznaniu administracyjnym, stwierdził, że organ prawidłowo dokonał analizy interesu publicznego nie tylko w oparciu o płaszczyznę ekonomiczną, lecz również na płaszczyźnie pozaekonomicznej, a więc związanej z takimi wartościami jak sprawiedliwość, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, czy też sprawność działania aparatu państwowego. W ocenie Sądu pierwszej instancji nałożona kara nie jest nadmiernie dolegliwa i nie została zachwiana zasada proporcjonalności, zaś niedopełnienie obowiązku polegające na błędnym wpisaniu numeru rejestracyjnego środka transportu w zgłoszeniu SENT jest sankcjonowane zgodnie z ustawą. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie od organu kosztów postępowania na rzecz skarżącej, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Dodatkowym pismem wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 24 ust. 1 pkt 2 ustawy SENT polegające na oddaleniu skargi i nie uchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji kiedy błędnie zastosowano powyższe przepisy poprzez uznanie, że skarżąca zgłosiła dane niezgodne ze stanem faktycznym w zgłoszeniu przewozu towaru SENT, podczas gdy w niniejszej sprawie do czynienia mamy tylko i wyłącznie ze zwykłą omyłką osoby wypełniającej zgłoszenie tj. wpisanie do zgłoszenia innego numeru naczepy z uwagi na usterkę naczepy przypisanej do transportu, pozostałe zaś informacje dotyczące transportu były prawidłowe i zgodne ze stanem faktycznym a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 151 p.p.s.a. z art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawy o SENT polegające na oddaleniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji wymierzającej przewoźnikowi karę pieniężną w okolicznościach sprawy, mimo istnienia przesłanek do odstąpienia przez organ z urzędu od nałożenia kary pieniężnej z uwagi na występowanie ważnego interesu przewoźnika oraz interesu publicznego a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy; a także 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 151 p.p.s.a w powiązaniu z konstytucyjną zasadą proporcjonalności tj. art. 8 i art. 31 § 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, polegające na oddaleniu skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji zastosowania dogmatycznej i formalistycznej interpretacji przepisów art. 6 ust. 3 pkt. 1 c w zw. z art. 24 ust. 1 pkt. 2 oraz art. 24 ust. 3 i 26 ust. 3 ustawy SENT, z pominięciem dyrektyw wykładni celowościowej i funkcjonalnej; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 151 p.p.s.a w powiązaniu z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej, z której jest wywodzona jedna z podstawowych zasad służących ochronie praw podatników - zasada in dubio pro tributario polegające na oddaleniu skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji naruszenia tych przepisów; 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 151 p.p.s.a.poprzez naruszenie przez organ pierwszej instancji w oczywisty sposób zasady proporcjonalności poprzez nałożenie sankcji z brakiem poszanowania w tym zakresie zarówno prawa krajowego, jak i prawa Unii Europejskiej w konsekwencji oddalenie skargi i nieuchylenie zaskarżonej decyzji. Ponadto, na zasadzie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. i art. 176 § 1 pkt, 2 p.p.s.a. zarzucono zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, a uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 120, art. 121 ust. 1, art. 122 i art. 187 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze. zm., dalej: "O.p.") polegające na oddaleniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji w sytuacji gdy w sprawie nie podjęto skutecznych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego, co miało wpływ na treść zaskarżonej decyzji, czym naruszona została m.in. zasada legalizmu w postępowaniu podatkowym, zasada prawdy materialnej, prawdy obiektywnej a także podważona zasada zaufania do sposobu prowadzenia postępowania i rzetelności organów podatkowych albowiem organ nie przeprowadził prawidłowej oceny przesłanki "interesu publicznego" i jej zastosowania w sprawie; W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie postawionych w jej petitum zarzutów. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania. Następnie odniósł się do podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której w rozpatrywanej sprawie nie stwierdzono. W świetle art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także przewidzianym dla niej wymaganiom, w tym powinna zawierać prócz innych wymogów, m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie (art.176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Granice skargi są bowiem wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. - może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą kasacyjnie naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego - i to w sposób opisany w stawianych zarzutach i ich uzasadnieniu - określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd kasacyjny uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy postawione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w sposób określony w środku zaskarżenia w rzeczywistości zaistniały. NSA nie ma natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne niż podniesione w skardze kasacyjnej naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Tak więc, nawet gdyby sąd kasacyjny dostrzegł w zaskarżonym wyroku Sądu pierwszej instancji nieprawidłowości, których nie objęła zarzutami strona wnosząca skargę kasacyjną, to wadliwości te nie mogłyby uzasadniać wniosku skargi kasacyjnej o uchylenie kontrolowanego orzeczenia. Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny zgodności z prawem stanowiska Sądu pierwszej instancji, który kontrolując decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy SENT w zakresie danych niezgodnych ze stanem faktycznym w zgłoszeniu SENT odnośnie do wpisania nieprawidłowego numeru rejestracyjnego naczepy stwierdził, że decyzja ta oraz ją poprzedzająca są zgodne z prawem z powodu prawidłowego podejścia organów administracji publicznej do rozumienia - a w konsekwencji zastosowania – art. 24 ust. 1 pkt 2 oraz art. 24 ust. 3 ustawy SENT. W szczególności organ prawidłowo zastosował prawo w zakresie odnoszącym się do pojęcia "interesu publicznego" jako przesłanki odstąpienia o nałożenia kary pieniężnej. Wbrew stanowisku oraz oczekiwaniom strony skarżącej, zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważają zarzuty z pkt 1-5 petitum skargi kasacyjnej, oparte na podstawie z pkt 1 art. 174 p.p.s.a., a mianowicie zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 151 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 24 ust. 1 pkt 2, art. 24 ust. 3 w zw. z art. 26 ust. 3 ustawa SENT, art. 2, art. 8 i art. 31 § 1 Konstytucji RP. Odnosząc się do tych zarzutów, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie są zasadne zarzuty skargi kasacyjnej kwestionujące zarówno sposób rozumienia przesłanki "interesu publicznego" z art. 24 ust. 3 ustawy SENT, jak i jej zastosowanie w sprawie w ustalonym stanie faktycznym. Rozpoznając skargę kasacyjną NSA stwierdza, że wyrok Sądu pierwszej instancji nie narusza prawa w zakresie wskazanym w skardze kasacyjnej. Art. 24 ust. 3 ustawy SENT przewiduje, że w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem przewoźnika lub interesem publicznym, na wniosek przewoźnika lub z urzędu, organ może odstąpić od nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1-1b, z uwzględnieniem art. 26 ust. 3. Użycie przez ustawodawcę spójnika "lub" prowadzi do wniosku, że odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej nie zostało oparte na konkurencyjnych, lecz równoważnych podstawach, oraz że zarówno "ważny interes przewoźnika", jak i "interes publiczny" może stanowić samodzielną podstawę stosowania wymienionego przepisu prawa. Kwestia klauzul generalnych, zawartych w art. 24 ust. 3 ustawy SENT oraz stosowania tego przepisu, wielokrotnie była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2021 r., sygn. akt II GSK 1867/21 i powołane tam orzecznictwo i piśmiennictwo). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, że odwołanie się do klauzul generalnych o dużym stopniu niedookreśloności, a taką jest klauzula "interesu publicznego", rodzi wprawdzie problemy z określeniem istoty takiej klauzuli, nie może jednak budzić wątpliwości, że pojęcie "interesu publicznego" nie jest pojęciem, którego treść mogłaby być ustalana w sposób dowolny. Sankcja określona w mającym zastosowanie w rozpoznawanej sprawie art. 24 ust. 1 pkt 3 ustawy SENT jest określona w sposób bezwzględnie oznaczony, co wymaga szczególnie wnikliwego rozważenia przesłanki interesu publicznego, by nie doprowadzić do naruszenia w procesie stosowania prawa zasady proporcjonalności. Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że z art. 24 ust. 3 ustawy SENT wynika, że interes publiczny, o którym w nim mowa, powinien być rozpatrywany w relacji do danego przypadku, który musi być uzasadniony, a więc innymi słowy, że odstąpienie od nałożenia sankcji administracyjnej jest motywowane przypadkiem uzasadnionym jego okolicznościami oraz relacją w jakiej pozostaje do interesu publicznego. Ocena czy zaktualizowała się przesłanka "przypadku uzasadnionego" interesem publicznym wiąże się z potrzebą rozpoznawania tej przesłanki w relacji do celów ustawy SENT oraz w relacji do okoliczności stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, co w tym też kontekście wiąże się z potrzebą uwzględniania konsekwencji wynikających z zasady proporcjonalności, zwłaszcza w aspekcie odnoszącym się do tzw. przesłanki niezbędności, której źródłem jest art. 2 Konstytucji RP (por. np. wyroki TK w sprawach K 8/07 oraz P 24/12). Nie można tracić z pola widzenia tego, że przewidziana w art. 24 ust. 3 ustawy SENT sankcja administracyjna w postaci kary pieniężnej jest rodzajem obiektywnej odpowiedzialności administracyjnej. Jest ona ustalana w wysokości bezwzględnie określonej, niepodlegającej miarkowaniu, a kara ta została ukształtowana na stosunkowo wysokim poziomie. Sam ustawodawca zróżnicował te wysokości kar uwzględniając charakter naruszenia, a co za tym idzie rodzaj i charakter naruszonego obowiązku. Podkreślenia wymaga, że wobec treści i funkcji art. 24 ust. 3 ustawy SENT, nakładanie kar pieniężnych nie ma charakteru automatycznego, albowiem organ administracji publicznej nie jest pozbawiony uprawnienia oceny celowości jej nałożenia, determinowanej niezbędnością zapewnienia realizacji celów ustawy. Ocena celowości nałożenia tej kary administracyjnej i braku interesu publicznego (lub ważnego interesu przewoźnika) w odstąpieniu od jej nałożenia powinna więc uwzględniać rozważenie, czy z punktu widzenia okoliczności stanu faktycznego danej sprawy wymierzenie kary pieniężnej będzie przydatne i niezbędne dla zapewnienia realizacji celów ustawy SENT. Celem tym zaś jest zapobieganie i przeciwdziałanie ryzykom, a także niepożądanym działaniom i zachowaniom, w tym również nadużyciom towarzyszącym przewozowi i obrotowi towarami wrażliwymi. Wprawdzie system monitorowania drogowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oparty jest na założeniu samokontroli, znajomości regulacji prawnych i silnej samodyscyplinie podmiotów gospodarczych prowadzących działalność podlegającą tej ustawie (w tym przypadku chodzi o przewoźnika), jak również stworzeniu skutecznych mechanizmów i instrumentów zapewniających efektywność tego systemu, a mianowicie mechanizmu prewencji, to jednak ustanowienie w tej ustawie sankcji administracyjnych w postaci kar pieniężnych nie zostało zdeterminowane wyłącznie funkcją represyjną i nie ma charakteru obligatoryjnego, ich nakładanie nie jest automatyczne i nie może ograniczać się jedynie do realizacji celu fiskalnego. Ustanowienie w tej ustawie sankcji administracyjnych w postaci kar pieniężnych oraz ich nakładanie przez uprawnione organy, zostało zdeterminowane ich funkcją motywacyjną, pozostającą w związku z prewencyjnym oddziaływaniem w wymiarze indywidualnym, jak i generalnym, co odnosi się do wpływu na zachowanie podmiotu, wobec którego jest (może być) stosowana i w odniesieniu do którego ma wywoływać motywację do zachowań zgodnych z prawem i przeciwdziałać zachowaniom niepożądanym. Wysokość tych sankcji stanowi zaś konsekwencję uwzględnienia znaczenia funkcji ochronnej oraz wagi chronionego dobra mierzonej stopniem dolegliwości w relacji do wagi dobra chronionego. Mając powyższe na uwadze, należy uznać, że wskazana w ustawie SENT przesłanka umożliwiająca odstąpienie od wymierzenia kary w postaci interesu publicznego ma być rozumiana szerzej niż tylko jako przestrzeganie prawa poprzez realizację nałożonych obowiązków. Przy analizie przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej nie można pominąć okoliczności, w jakich nastąpiło naruszenie, przyczyn powstałego naruszenia, okoliczności towarzyszących i jego konsekwencji, w szczególności zaś należy brać pod uwagę takie elementy, jak: proporcjonalność danej kary, relację pomiędzy wysokością kar nałożonych za przewozy - dokonywane w tym samym czasie i tym samym transportem - do dochodu przewoźnika z tych przewozów; czy stwierdzone uchybienia stwarzają realne zagrożenia interesów Skarbu Państwa; czy są dokonywane w ramach oszustwa, czy też innych przestępstw; czy nałożenie kary pieniężnej miało charakter prewencyjny, czy też dyscyplinujący w odniesieniu do kolejnych przewozów (por. m.in. wyrok NSA z: 18 maja 2020 r., sygn. akt II GSK 220/20). Sprzeczny z interesem publicznym byłby automatyzm w działaniu organów administracji, wyrażający się w nakładaniu kar pieniężnych na podmioty, które co do zasady działają zgodnie z prawem, a popełniły jedynie nieistotne błędy lub pomyłki w zgłoszeniu SENT (por. m.in. wyroki NSA z 16 marca 2022r., sygn. akt II GSK 176/22; z 14 grudnia 2023 r., sygn. akt II GSK 1086/20). Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji ocena jest prawidłowa, a przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podejście do rozumienia funkcji art. 24 ust. 3 ustawy SENT oraz jego zastosowania jako wzorca kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w wystarczającym stopniu uwzględnia znaczenie konsekwencji wynikających z celów tej ustawy w relacji do okoliczności ustalonego stanu faktycznego, stanowiska skarżącego oraz stwierdzonego zachowania w trakcie kontroli. W rozpatrywanej sprawie nie jest sporne, że zmaterializowała się przesłanka do nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 24 ust. 2 ustawy SENT, bowiem działanie skarżącej wypełniło znamiona deliktu administracyjnego. Organy słusznie przyjęły, że skoro zaistniało naruszenie i nie zachodzi przesłanka do odstąpienia od kary w postaci "interesu publicznego", to sankcja powinna zostać nałożona. Skarżąca upatruje przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary w oczywistości popełnionej omyłki, podkreślając nadto, że błąd miał charakter jedynie formalny, że nie uniemożliwiał przeprowadzenia kontroli przewożonego towaru i nie spowodował żadnego uszczerbku w finansach publicznych. Te okoliczności organy rozważyły szczegółowo i zasadne jest uznanie tej oceny za zgodną z prawem z powodu uwzględnienia znaczenia konsekwencji wynikających z zasady proporcjonalności, a także uwzględnienia okoliczności w jakich doszło do zaistnienia naruszenia, jego przyczyn oraz konsekwencji, a więc innymi słowy - spełnienia wymogu uwzględniania zasady indywidualizacji nakładanej kary pieniężnej. Słusznie wskazał Sąd, że organy w niniejszej sprawie dokonały prawidłowej wykładni pojęcia interesu publicznego z uwzględnieniem przesłanki proporcjonalności, przeanalizowały bowiem dostatecznie to, że stwierdzone naruszenie dotyczyło elementu o charakterze formalnym, ale istotnym (podanie danych środka transportu niezgodnie ze stanem faktycznym), a także wzięły pod uwagę ilość stwierdzonych naruszeń., dotychczasową postawę skarżącej, jej ogólną kondycję finansową( str. 13 -20 zaskarżonej decyzji). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma zatem podstaw, aby podważać zgodność z prawem tego wyroku z pozycji argumentu o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 24 ust. 3 ustawy SENT przez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie. Wbrew twierdzeniu skarżącej kasacyjnie, organ rozpatrzył wszechstronnie zebrany materiał dowodowy, ocenił należycie przesłanki interesu publicznego z uwzględnieniem okoliczności sprawy i zasady proporcjonalności. Stanowisko organu administracji publicznej odnośnie do celowości nałożenia kary administracyjnej oraz odnośnie do braku interesu publicznego w odstąpieniu od jej nałożenia należy uznać za prawidłowe. Za uzasadnione należy uznać stanowisko, że tego rodzaju niezgodność zgłoszenia SENT ze stanem faktycznym rzeczywiście utrudniałaby, czy też wręcz niweczyła realizację celów ustawy SENT. Analogicznie ocenić należy również zarzuty pkt 6 petitum skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 151 p.p.s.a. w powiązaniu z art. 120, art. 121 ust. 1, art. 122 i art. 187 O.p. Skarżąca upatruje naruszenia tych przepisów w tym, że Sąd przeprowadził niewłaściwą kontrolę działalności administracji czym naruszył m.in. zasada legalizmu w postępowaniu podatkowym, zasady prawdy materialnej, prawdy obiektywnej a także, że podważona zasada zaufania do sposobu prowadzenia postępowania i rzetelności, co w świetle przedstawionych powyżej argumentów nie jest zasadne. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 207 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).

Informacje o sprawie

Data wpływu
21 lipca 2023
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Sędziowie
Małgorzata Rysz /przewodniczący sprawozdawca/ Marcin Kamiński Wojciech Sawczuk

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny