II GSK 1542/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) Protokolant asystent sędziego Marta Górniak po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 stycznia 2021 r. sygn. akt III SA/Gl 967/19 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w Ł. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 20 sierpnia 2019 r. nr PR.543.35.2019 w przedmiocie ustalenia opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez wymaganej koncesji oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zwany dalej "Sądem I instancji", wyrokiem z dnia 12 stycznia 2021 r., sygn. akt III SA/Gl 967/19, oddalił skargę A. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia 20 sierpnia 2019 r., w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobywanie kopaliny bez koncesji. Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od wyroku zaskarżając go w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a." zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: I. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (tj. z dnia 26 marca 2020 r., Dz.U. z 2020 r. poz. 1064, dalej: "p.g.g."), poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i nałożenie na Skarżącą opłaty podwyższonej w sytuacji, gdy w stanie faktycznym niniejszej sprawy uznać należało, że Skarżąca prowadziła zarzucaną działalność jedynie z rażącym naruszeniem warunków określonych w posiadanej już koncesji, nie zaś bez koncesji, co zgodnie z art. 139 ust. 1 p.g.g. kwalifikuje do nałożenia opłaty dodatkowej, a nie podwyższonej; II. naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i 107 § 3 k.p.a. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że w przedmiotowej sprawie organ dokonał wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału dowodowego, a materiał zebrany w sprawie, na którym oparł się organ jest pełny, spójny i wyczerpuje dyspozycje zasad procesowych, w konsekwencji przyjęcie przez Sąd, że organ prawidłowo ustalił stan faktyczny w niniejszej sprawie, podczas gdy organ nie podlał wszelkich niezbędnych, a możliwych czynności, w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnie z zasada prawdy obiektywnej, a jedynie bezkrytycznie podzielił niepełne i nieprawidłowe ustalenia stanu faktycznego poczynione przez Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego w Kielcach; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie, że oba organy górnicze nie dokonały wyczerpującego rozpatrzenia w pełnym zakresie materiału dowodowego, w szczególności nie dokonały w sposób niebudzący wątpliwości ustalenia, czy Skarżąca prowadziła działalność z rażącym naruszeniem posiadanej koncesji w rozumieniu art. 139 ust. 1 p.g.g. i a priori, bez wskazania na podstawę w stanie faktycznym, przyjęły nieprawidłowe założenie, że Skarżąca prowadziła wydobycie kruszywa bez wymaganej koncesji w rozumieniu art. 140 ust. 1 p.g.g.; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a. i art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie, iż rozstrzygniecie w niniejszej sprawie wymaga wiadomości specjalnych, tj. opinii biegłego geologa w celu ustalenia czasookresu, ilości, rodzaju i składu wydobytej kopaliny, w tym także ustalenia czy i jaka ilość kopaliny została wydobyta na obszarze domniemanego wydobycia przez Skarżąca ze złoża "[...]", bezpośrednio graniczącego ze złożem "[...]", objętego koncesją, a także w celu ustalenia Ilości nadkładu, co ma istotny wpływ na ustalenie czy i laka ilość domniemanej kopaliny ewentualnie mogła zostać wydobyta w ramach prowadzenia działalności z rażącym naruszeniem posiadanej koncesji. 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 81a § 1 k.p.a. poprzez niewzięcie przez Sąd I instancji pod uwagę, w sytuacji niedających się usunąć w postępowaniu administracyjnym wątpliwości lub też braku rozstrzygnięcia przez organ, czy Skarżąca prowadziła działalność z rażącym naruszeniem posiadanej koncesji czy też wydobycie bez wymaganej koncesji, co powinno prowadzić do przyjęcia, że Skarżąca prowadziła działalność z rażącym naruszeniem posiadanej koncesji, bowiem, niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego winny być rozstrzygane na korzyść strony, jeżeli przedmiotem postępowania administracyjnego jest nałożenie na stronę obowiązku 5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7 k.p.a., 10 k.p.a. i art. 77 § 1 i 4 k.p.a. i art. 81 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie i nieuwzględnienie przez Sąd I instancji, iż Skarżąca nie miała możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych w sprawie dowodów i materiałów z uwagi na fakt, iż Prezes Zarządu Skarżącej w okresie od kwietnia 2018 r. do końca 2019 r. przebywał w Areszcie Śledczym w Ł., czego organ nie uwzględnił i nie przedłużył postępowania w celu umożliwienia Skarżącej pełnej realizacji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, mimo iż organy górnicze posiadały wiedzę co do pobytu Prezesa Zarządu Skarżącej w Areszcie Śledczym, a tym samym braku możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych w sprawie dowodów i materiałów; 6. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 154 § 1 k.p.a. poprzez pominięcie okoliczności, przy braku rozważenia przez Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w Katowicach, iż decyzja organu I instancji, jako decyzja, na mocy której Skarżąca nie nabyła prawa, powinna była zostać uchylona, za czym przemawiał słuszny interes strony. W oparciu o postawione zarzuty skarżąca kasacyjnie sformułowała wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kasacyjnie kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarga kasacyjna zawiera również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz obciążenie strony skarżącej kosztami postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania - określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. - jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej. Jak wynika z art. 193 p.p.s.a. (zdanie drugie), uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Przepis ten wyznacza granice, w jakich NSA uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej. Wskazana regulacja - będąca przepisem szczególnym - modyfikuje normę zawartą w art. 141 § 4 p.p.s.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 193 (zdanie pierwsze) P.p.s.a., w ten sposób, że pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ograniczyć się do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, umożliwiając tym samym pominięcie tych elementów uzasadnienia wyroku, które nie są niezbędne dla wyjaśnienia istoty rozstrzygnięcia NSA. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta została spełniona. Stosownie do treści art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej opartych na podstawie przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że podniesione zarzuty są niezasadne. Biorąc pod uwagę istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. Wskazany w ramach omawianych zarzutów wzorzec kontroli - przepis art. 7 k.p.a. - określa zasadę prawdy obiektywnej, zgodnie z którą w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny oraz słuszny interes obywateli. Z zasady tej wynika obowiązek wyczerpującego zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą. Dopełniający tę regulację art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązek wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i przeprowadzenia w tym celu wszelkich niezbędnych dowodów. Zgodnie natomiast z art. 80 k.p.a. ocena, czy dana okoliczność została udowodniona, dokonywana ma być na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Mając na uwadze powyższe zasady, stwierdzić należy, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że organy obu instancji rozpatrzyły sprawę w sposób wszechstronny i wyczerpujący, na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i wydania decyzji. Ustalenia te zostały przez organ odwoławczy należycie rozważone, biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, czemu organ dał wyraz w uzasadnieniu decyzji. Godzi się przypomnieć, że z akt sprawy wynika, iż w dniu 18 kwietnia 2017 r. organ nadzoru górniczego powziął informację od Marszałka Województwa Łódzkiego o wydobywaniu przez skarżącą kopaliny bez wymaganej koncesji, co podlega opłacie podwyższonej. Do informacji załączono wniosek spółki z 22 marca 2017 r. o wydanie koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża [...] na wskazanych działkach ewidencyjnych w miejscowości S. oraz decyzję Marszałka z 17 lutego 2016 r. w sprawie zatwierdzenia dokumentacji geologicznej złoża [...]. Dalej z informacji wynikało, że właścicielami działek objętych wnioskiem o koncesje jest grupa producentów B. sp. z o.o. w D. oraz M. W. , którzy wyrazili zgodę na eksploatację nieruchomości, która graniczy z obszarem i terenem górniczym [...], ustanowionym decyzją Marszałka Województwa Łódzkiego z 13 czerwca 2014 r. Nadto do 15 lipca 2015 r. na projektowanym obszarze [...] nie były prowadzone żadne prace eksploatacyjne. Skarżąca wydobywała piasek bez koncesji ze złoża [...], poza obszarem objętym koncesją złoża [...]. Wyrobisko posiadało wymiary 42 m szerokości i 77,3 m długości. Wysokość skarpy nad lustrem wody wynosiła 4,5 m po stronie zachodniej i 4,2 m po stronie południowej. Od północy wyrobisko połączone jest przestrzennie z wyrobiskiem eksploatacyjnym zakładu górniczego [...] należącym do spółki. W części zachodniej wyrobiska został wykopany wykop o dł. 36 m, szerokości na dnie 3,2 do 16,5 m w koronie oraz głębokości 4,5 m w części wschodniej. Nie było śladów składowania kopaliny. Kartowanie geologiczne i makroskopowa analiza gruntu wykazały, że skarpy nadwodne powstałego wyrobiska zbudowane są z gruntu rodzimego kruszywa naturalnego gruboziarnistego - żwirowego, którego udział w profilu skarpy wynosi 65%. Stan wyrobiska świadczył o niedawnej eksploatacji. Z przeprowadzonych oględzin w obecności M. W. Prezesa Zarządu Skarżącej został sporządzony protokół. Strona postępowania wniosła uwagę do protokołu stwierdzając jedynie, że na działki nr [...], [...], [...] i [...] obręb S. jest koncesja na A. , a na stronę południową wystąpili o rozszerzenie koncesji. Do protokołu dołączony został raport z wykonanych pomiarów wraz ze szkicem przedstawiającym lokalizację pomierzonych punktów w skali 1:1000 oraz dokumentacją fotograficzną miejsca oględzin. Biorąc pod uwagę powyższe, należy zauważyć, że organ I instancji prawidłowo po uzyskaniu informacji o wykonywaniu robót wydobywczych kopaliny wszczął stosowne postępowanie w sprawie ustalenia opłaty podwyższonej za ich wykonywanie; wyniki dokonanych ustaleń w czasie przeprowadzonych wizji w terenie i zapisy dokumentacji były podstawą ustalenia czasokresu wydobycia i zastosowania odpowiednio stawki przy obliczaniu spornej opłaty, co przeanalizował szczegółowo organ w swej decyzji. Niezasadny jest także zarzut zaniechania powołania biegłego celem ustalenia ilości oraz ciężaru wydobytej kopaliny. Zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a., gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza pozostawienie organowi swobody w korzystaniu z tego środka dowodowego. Granice korzystania z tej swobody są wyznaczone przez zasadę prawdy obiektywnej, bo z niej wypływa obowiązek organu podjęcia wszelkich czynności mających na celu ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy administracyjnej. To czy w sprawie konieczne są wiadomości specjalne uzależnione jest od szeregu czynników, w tym w szczególności od okoliczności, z którymi mają się wiązać te wiadomości oraz tego czy ich wyjaśnienie przekracza zakres wiadomości i doświadczenia życiowego osób mających wykształcenie ogólne i nie jest możliwe bez posiadania wiadomości specjalnych w określonej dziedzinie nauki, techniki i.t.p., z którą wiąże się rozpatrywane zagadnienie. Organy nadzoru górniczego są organami wyspecjalizowanymi, gdzie czynności postępowania wyjaśniającego (rozpoznawczego) podejmują pracownicy posiadający niezbędne kwalifikacje. W rozpoznawanej sprawie ilość kopaliny wydobytej ustalono w dokumentacji sporządzonej w dniu 20 lutego 2019 r. na podstawie bezpośrednich pomiarów geodezyjnych wykonanych w dniu 11 lipca 2017 r. odbiornikiem GPS Trimble R8s z kontrolerem TSC3 przy zastosowaniu precyzyjnego pozycjonowania RTK. Pomiary wykonał uprawniony mierniczy górniczy, będący pracownikiem Okręgowego Urzędu Górniczego w Kielcach. Z uwagi na brak możliwości objęcia pomiarem części podwodnej wyrobiska, określono jedynie objętość jego części nadwodnej. Z protokołu oględzin z dnia 11 lipca 2017 r. wynika, że brał w nich także udział pracownik organu I instancji posiadający kwalifikacje geologa. Zgodnie z art. 116 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 p.g.g. są to osoby uprawnione do sporządzania dokumentacji mierniczo-geologicznej, czyli posiadają wiedzę specjalistyczną do wykonywania czynności jak w przedmiotowym przypadku. Powołanie biegłego w sprawie było zatem zbędne, bowiem wiedza powołanego biegłego nie wykraczałaby poza tą znaną geologowi i mierniczemu będącymi pracownikami organu I instancji wydającego decyzję. Wszelkie twierdzenia strony skarżącej odnośnie braku bezstronności oraz ustalenia stanu faktycznego sprawy niezgodnie z zasadami k.p.a. są bezpodstawne. W celu określenia rodzaju wydobytej kopaliny organ posłużył się analizą makroskopową dokonaną w trakcie przeprowadzonych oględzin oraz dokumentacją geologiczną złoża kruszywa naturalnego (piasku) "[...]" w kategorii Cl zatwierdzoną decyzją Marszałka Województwa Łódzkiego z dnia 17.02.2016 r. o znaku[...]. Wg dokumentacji, kopalinę stanowią piaski ze żwirami, na których zalega nadkład o średniej grubości - 0,3 m. W dokumentacji dla kopaliny jw. oznaczono średnią wartość gęstości objętościowej (p) wynoszącą p = 1,79 t/m². Na podstawie makroskopowej analizy gruntu rodzimego budującego skarpy powstałego wyrobiska, stwierdzono występowanie gruntów różnoziamistych - żwirów z piaskami i piasków. Rodzaj gruntów stwierdzonych podczas przeprowadzonych czynności nie odbiega od udokumentowanych dokumentacją. Wobec powyższego na podstawie przedmiotowej dokumentacji dla wydobytej kopaliny - piasków ze żwirami przejęto wartość gęstości objętościowej wynoszącą p = 1,79 t/m². Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy administracji obu instancji oraz Sąd I instancji prawidłowo przyjęły, że odwołujący się wydobył 22167,5 t wydobytego kruszywa, co w konsekwencji pozwalało na zastosowanie przepisu prawa materialnego, to jest art. 140 ust. 1 p.g.g. W okolicznościach niniejszej sprawy nie sposób również zgodzić się z zarzutem naruszenia szeregu przepisów procesowych tj. art. 7 k.p.a., 10 k.p.a. i art. 77 § 1 i 4 k.p.a. i art. 81 k.p.a. poprzez niedostrzeżenie i nieuwzględnienie przez Sąd I instancji, iż Skarżąca nie miała możliwości wypowiedzenia się co do zgromadzonych w sprawie dowodów i materiałów z uwagi na fakt, iż Prezes Zarządu Skarżącej w okresie od kwietnia 2018 r. do końca 2019 r. przebywał w Areszcie Śledczym w Ł. Z akt sprawy wynika bowiem, że przesłuchany 11 lipca 2017 r. Prezes spółki wyjaśnił, że dopiero w trakcie oględzin dowiedział się, że podczas eksploatacji złoża [...] w roku 2016 na części działek ew. nr [...] – [...] nastąpiło przekroczenie granic obszaru i trenu górniczego objętego posiadaną koncesją. Wskazał również na toczące się postępowanie o wydanie koncesji dla [...], która obejmuje część działek [...]-[...]. Eksploatację kruszywa spod lustra wody spółka prowadziła do głębokości 1 m. Prezes Zarządu Skarżącej podpisał również protokół z przeprowadzonych przez organ oględzin wyrobiska nie zgłaszając uwag co do przeprowadzanych pomiarów. Istotne jest również, iż przed wydaniem zaskarżonej decyzji w piśmie z dnia 27 maja 2019 r. prokurent Skarżącej wyjaśnił m.in., iż spółka "wystąpiła do Marszałka Województwa Łódzkiego z wnioskiem o wydanie koncesji na wydobywanie kopaliny z przedmiotowego złoża jednak do chwili obecnej koncesja nie została wydana, a w tym czasie było duże zapotrzebowanie na kruszywo w związku z czym rozpoczęto wydobywanie kopaliny z tych działek". Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, który słusznie sformułował Sąd I instancji, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Przepisy p.g.g. wskazują, że postępowania dotyczące opłat prowadzone są przez wyspecjalizowany i fachowy organ. Oznacza to, że już sam ustawodawca uznał, że ze względu na specyfikę tych spraw organ ma być zawodowo przygotowany do ich prowadzenia. Skoro tak, to działania podejmowane przez organ mają być profesjonalne. Analiza przebiegu postępowania poddanego kontroli wskazuje, że ten standard został zachowany. NSA podkreśla także, że postępowanie administracyjne posiada tę specyfikę, że postępowanie dowodowe nie jest oparte na zasadzie kontradyktoryjności. Skutkiem tego nie ma w nim równoważności formalnej środków dowodowych, a więc reguły, że każdemu środkowi przedstawianemu przez organ można procesowo przeciwstawić środek dowodowy strony. Owszem organ ma ocenić wszystkie dowody pojawiające się w postępowaniu, ale to nie jest równoznaczne z przyjęciem ich wszystkich jako podstawy orzekania. Wprost to wynika z treści art. 78 § 2 k.p.a., który ogranicza zakres żądań strony co do prowadzenia dowodu (por. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt II GSK 524/19). W rozpoznawanej sprawie istotne ustalenia dla rozstrzygnięcia zostały stwierdzone protokołami kontroli i stosownym operatem sporządzonym przez osoby upoważnione w zakresie prawa górniczego. Dowody te nie zostały zakwestionowane przez stronę jako wadliwe, zatem mogły stanowić podstawę ustaleń faktycznych w zakresie ilości i rodzaju wydobytej kopaliny. Uwzględniając więc materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy zasadnie Sąd I instancji uznał, że pomiary zostały wykonane przez pracownika organu posiadającego wymagane prawem uprawnienia geodezyjne oraz, że wykonane pomiary stanowiły podstawę do opracowania dokumentacji ustalającej ilość kopaliny wydobytej bez koncesji. Za pozbawiony podstaw uznać należy również zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 7 oraz art. 154 § 1 k.p.a Wyjaśnić należy, że wskazywany w pkt. 6 petitum skargi kasacyjnej, jako naruszony przepis art. 154 § 1 k.p.a. w ramach przyjętej przez ustawodawcę na gruncie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego systematyki ogólnej, został usytuowany w jej Rozdziale 13 - "Uchylenie, zmiana oraz stwierdzenie nieważności" - Działu II - "Postępowanie". Z powyższego wynika już więc, że przepis ten odnosi się do jednego, spośród wielu przewidzianych ustawą, trybów wzruszania decyzji ostatecznych, tj. decyzji, o których mowa w art. 16 § 1 k.p.a. Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 § 1 k.p.a ma charakter odrębny i w pełni autonomiczny wobec postępowania zwyczajnego. Nie stanowi również kontynuacji postępowania zakończonego decyzją ostateczną, której uchylenia lub zmiany domaga się strona. Określa on podstawy oraz (enumeratywnie wymienione w nim) przesłanki uchylenia, bądź zmiany decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa. Z przepisu art. 154 § 1 k.p.a. wynika, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony W sytuacji więc, gdy kontrolowana przez Sąd I instancji decyzja ostateczna - w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji - nie była decyzją wydaną w trybie określonym w przepisie art. 154 § 1 k.p.a., to brak jest podstaw, aby uznać, że przepis ten stanowił normatywny wzorzec kontroli jej zgodności z prawem, który Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić. W ocenie NSA, nie jest również zasadny związany z wyżej omówionymi zarzutami naruszenia przepisów postępowania zarzut naruszenia prawa materialnego, przy pomocy których skarżąca kasacyjnie zmierza do zakwestionowania ustalonego w sprawie stanu faktycznego, poprzez wskazanie na konieczność zastosowania opisanych w tym zarzucie przepisów prawa, a tym samym niewłaściwe zastosowanie art. 140 ust. 1 p.g.g. stanowiącego, iż działalność wykonywana bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych podlega opłacie podwyższonej. W związku z powyższym odwołując się do treści art. 140 ust. 1 p.g.g. oraz art. 143 ust. 3 p.g.g. wskazać należy, że dla wymierzenia opłaty podwyższonej, a tym samym zastosowania wskazanej wyżej regulacji prawnej konieczne jest ustalenie, czy nastąpiło wydobycie określonej rodzajowo kopaliny, czy wydobycie to miało miejsce bez koncesji oraz jak była wielkość wydobytej kopaliny. Przedstawione ustawowe przesłanki zastosowania regulacji prawnych warunkujących nałożenie na Skarżącą opłaty podwyższonej zostały ustalone w toku postępowania, którego legalność była przedmiotem oceny dokonanej przez Sąd I instancji. Bezsporne w sprawie jest, iż Skarżąca nie posiadała koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego ze złoża "[...]", gdyż złożyła wniosek z dnia 22 marca 2017 r., do Marszałka Województwa Łódzkiego o udzielenie koncesji na wydobywanie kruszywa naturalnego - piasku ze złoża "[...]" położonego na nieruchomościach w miejscowości S., po okresie w którym, jak ustalono, nastąpiło przekroczenie granic obszaru górniczego podczas eksploatacji złoża "[...]" tj. w roku 2016. Należy również podkreślić, iż wydobycie prowadzone poza granicami obszaru górniczego "[...]" było znacznych rozmiarów, bowiem nastąpiło na szerokości 42 metrów i długości aż 77 metrów. Jest to na tyle znaczące przekroczenie granic obszaru górniczego "[...]", że nie mogło być w trakcie wykonywania robót niezauważone przez Skarżącą. Tym samym, zarzut niewłaściwego zastosowania art. 140 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 p.g.g. zamiast art. 139 ust. 1 p.g.g., jako rezultat nieumyślnego przekroczenia południowej granicy obszaru górniczego "[...]", i w efekcie naruszenie warunków określonych w koncesji na wydobywanie kopaliny ze złoża "[...]" należy uznać za bezzasadny. Słusznie bowiem uznały organy, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do zastosowania opłaty dodatkowej (art. 139 ust. 1, ust. 2 i ust 3 pkt 3 p.g.g.) za rażące naruszenie warunków koncesji udzielonej przez Marszałka Województwa Łódzkiego na wydobywanie kopaliny ze złoża "[...]". Działanie Skarżącej stanowi nielegalną eksploatację złoża na obszarze, na którym nie dysponowała stosowną koncesją, a nie naruszenie wydanej przez Marszałka Województwa Łódzkiego decyzji koncesyjnej. Eksploatacja złoża "[...]" bez wymaganej koncesji wyczerpuje dyspozycję art. 140 ust. 1 p.g.g. Z tych względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.