II GSK 2032/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz Sędziowie NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Maria Myślińska Protokolant Dorota Gaj-Mizerska po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "F" M. S., J. S., M. K. Spółka jawna w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 241/12 w sprawie ze skargi "F" M. S., J. S., M. K. Spółka jawna w R. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku w sprawie o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę kasacyjną.

I Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę "F." H. S., B. S., D. K. spółka jawna z siedzibą w R. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2011 r. w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco: [...] lutego 2007 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "Kratka kominkowa wentylacyjna" nr [...] udzielonego w dniu [...] czerwca 2004 r. na rzecz M. B. z pierwszeństwem od 17 września 2003 r. Wniosek oparła na art. 102, art. 103 oraz art. 104 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej: p.w.p.), a interes prawny wywodziła z faktu, że produkuje i wprowadza do obrotu gospodarczego kratki kominkowe, w tym także kratki kominkowe o cechach objętych spornym prawem z rejestracji. Ponadto między stronami zawisła sprawa przed Sądem Okręgowym w R. o sygn. akt VIII GC 62/07 o zakazanie naruszania prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego zakończona orzeczeniem oddalającym powództwo uprawnionego. Uzasadniając podstawy wniosku skarżącą wywodziła, że przedmiotowy wzór w dacie jego zgłoszenia do rejestracji nie spełniał wymogu nowości i indywidualnego charakteru, gdyż był znany na rynku jako wyrób innych producentów, a także znany był z publikacji. Dla wykazania istnienia braku przesłanek przedłożyła: trzy faktury z 1999 r. dotyczące sprzedaży kratek, dwa arkusze czarno-białych niedatowanych zdjęć kratek kominkowych, kopie reklam kratek kominkowych firm "D." i "M." oraz kopie artykułów na temat nawiewników i wentylacji zamieszczonych w czasopiśmie "M.", a także wyrok Sądu Okręgowego w R. z [...] grudnia 2007 r., sygn. akt VIII GC 62/07. Decyzją z [...] października 2011 r. Urząd Patentowy RP oddalił wniosek skarżącej. W jej uzasadnieniu organ stwierdził, że materiały przedłożone przez skarżącą nie potwierdzają braku nowości, ani nie świadczą o braku indywidualnego charakteru spornego wzoru. Przedłożone faktury z 1999 r. nie ujawniają ukształtowania wymienionych w nich kratek, zaś jeden arkusz czarno-białej kopii strony z reklamą wkładów kominkowych i dwa arkusze czarno-białych zdjęć kratek kominkowych nie wskazują na datę pochodzenia tych materiałów, a więc nie mogą świadczyć o zdolności rejestrowej spornego wzoru w dacie rejestracji, niezależnie od ich zawartości. Ponadto żadna z przedłożonych publikacji nie ujawnia kratek kominkowych o siatce wykonanej z krępowanego drutu lub metalu o ukształtowaniu przedstawionym na rysunkach ilustrujących sporny wzór przemysłowy. Urząd Patentowy wskazał również, że reklamy firmy "D." (zawarte w czasopismach "M." nr (201), (202), (209) i (211) /2001) przedstawiają wentylacyjne kratki kominkowe z przesłonami regulacyjnymi wyraźnie widocznymi za siatką kratki i uchwytem regulacji uwidocznionym na tle powierzchni czołowej ramy kratki kominkowej, co sprawia, że kratki te są różne od kratek o ukształtowaniu przedstawionym na rysunkach załączonych do dokumentacji rejestrowej spornego wzoru. W ocenie organu, siatka w przedłożonych reklamach firmy "D." jest przedstawiona w tak małej skali, że nie można stwierdzić, czy wykonana jest z krępowanego drutu o ukształtowaniu przedstawionym na rysunkach ilustrujących sporny wzór przemysłowy. Urząd Patentowy podniósł także, że przy ocenie indywidualnego charakteru spornego wzoru uwzględnił mały zakres swobody twórczej przy jego opracowaniu. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że Urząd Patentowy wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nie uchybił przepisom prawa. Organ w uzasadnieniu decyzji szczegółowo odniósł się do przedstawionych materiałów i wyjaśnił, dlaczego nie świadczą one o braku nowości i indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego. Podzielając rozważania organu, Sąd stwierdził, że przedłożone druki reklamowe firm "M." i "D." oraz reklamy wyrobów sprzedawanych w sieci sklepów "C." nie mogą świadczyć o braku nowości spornego wzoru, gdyż przedstawiają wyroby odmienne od spornego wzoru. Nie mogą też świadczyć o braku indywidualnego charakteru, gdyż z uwagi na opisane różnice ukształtowania (dotyczące powierzchni czołowej ramy kratki wentylacyjnej, ukształtowania siatki kratek, posiadania przesłony siatki) ogólne wrażenie, jakie wywołują na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego przez sporny wzór przemysłowy. Odnosząc się do zarzutu eliminacji cech istotnych o wyłącznie technicznym charakterze, uwzględniając treść art. 107 ust. 1 p.w.p. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że ani gładka powierzchnia płyty czołowej, ani zaokrąglenie jej krawędzi nie stanowią cech wynikających wyłącznie z funkcji technicznej wzoru. Ponadto, jak stwierdził Sąd, skarżąca nie odniosła się do pozostałych odmian spornego wzoru, ani do istotnych cech postaciowych ujawnionych na rysunkach spornego wzoru oraz nie wysuwała tego rodzaju zarzutów w trakcie postępowania, które obligowałoby organ do odniesienia się do nich. Sąd podzielił ocenę Urzędu Patentowego, że sporny wzór przemysłowy jest produktem o standardowym kształcie wynikającym z określonych norm, a więc jego wielkość, kształt oraz inne parametry techniczne podlegają ujednoliceniu. W tej sytuacji nawet bardzo małe różnice dotyczące ukształtowania ramy lub siatki decydują o odmiennym wrażeniu wywieranym na zorientowanym użytkowniku, a w konsekwencji, o indywidualnym charakterze. Skarżąca jednak nie przedstawiła dowodów świadczących o braku owego indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). II "F." M. S., J. S., M. K. Spółka jawna z siedzibą w R. zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie: 1. art. 145 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 102, art. 104, art. 107, art. 110 p.w.p. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi pomimo, że istniały podstawy do stwierdzenia nieważności prawa z rejestracji wzoru przemysłowego [...]; 2. art. 174 p.p.s.a w związku z art. 7, 8, 77 oraz 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej: k.p.a.) poprzez niepodjęcie czynności zmierzających do należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, spowodowane tym stanem podważenie zaufania obywateli do działań organów państwa, oparcie wyroku na materiale dowodowym wyselekcjonowanym przez organ, bez rzeczowej analizy wszelkich dowodów, także odrzuconych w toku postępowania przed organem skutkujące naruszeniem zapisów prawa, a także brak wyczerpującego merytorycznego uzasadnienia wydanego wyroku; 3. art. 151 p.p.s.a poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy sąd winien był zastosować art. 145 § 1 p.p.s.a; 4. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Podnosząc te zarzutu skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd I instancji nie odniósł się do wymienionych w skardze dowodów złożonych w toku postępowania, które podważają nowość, a także indywidualny charakter rozwiązania według wzoru [...] stwierdzając lakonicznie, iż organ dokonał prawidłowej ich oceny. Przy czym nie jest wiadomym na podstawie uzasadnienia wyroku, czy stwierdzenie to odnosi się do dowodów odrzuconych, przyjętych lub wszystkich zebranych w toku postępowania. Naruszenia art. 107 p.w.p. skarżąca upatruje w tym, że Sąd stwierdził, bez merytorycznego uzasadnienia takiego stanowiska, że cechy jak: zaokrąglenie krawędzi płyty czołowej lub jej gładkość nie są cechami wynikającymi wyłącznie z funkcji technicznej wzoru. III Uczestnik postępowania M. B. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz "pominięcie" opinii rzecznika patentowego złożonej w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w R. o sygn. akt VIII GC 4/07 jako spóźnionej i nieprzydatnej. IV Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionej podstawie. Przed odniesieniem się do jej zarzutów przypomnieć należy, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia, którego elementy konstrukcyjne i treściowe wyznaczają granice jej rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w tej sprawie nie występuje. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. podstawy kasacyjne powinny być uzasadnione. Oznacza to, że autor skargi kasacyjnej nie może ograniczyć się tylko do wskazania przepisu prawa, który w jego ocenie został naruszony, ma bowiem obowiązek uzasadnić, w czym upatruje uchybienia temu przepisowi. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno być skonstruowane w taki sposób, aby można było powiązać je z konkretnymi przepisami prawa, uznanymi przez autora skargi kasacyjnej za naruszone. Winno ono też być na tyle precyzyjne, aby pozwalało na sformułowanie zwrotu stosunkowego o zgodności, bądź niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej determinuje zakres kontroli instancyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien podjąć w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega więc na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w zakresie wskazanym w zarzutach przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach powołanych podstaw kasacyjnych. Przenosząc te rozważania na rozpoznawaną skargę kasacyjną podkreślenia wymaga, że kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Sądu I instancji oddalający skargę na decyzję oddalającą wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Domagając się unieważnienia tego prawa strona skarżąca podnosiła zarzut braku nowości i zarzut braku indywidualnego charakteru wytworu, wskazując, stosownie do reguł rządzących w postępowaniu spornym, określone środki dowodowe. Oceniając je organ uznał, a Sąd I instancji tę ocenę podzielił, że nie świadczą one zarówno o braku nowości, jak i braku indywidualnego charakteru spornego wzoru. Przenosząc przyczynę oddalenia wniosku, a następnie skargi na podstawy skargi kasacyjnej podkreślenia wymaga, że żaden z jej zarzutów nie obejmuje naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, o której stanowi art. 80 k.p.a. Już tylko z tego powodu skarga kasacyjna nie mogła być skuteczna. Nadto, co równie istotne, zarzucając Sądowi I instancji naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 107 k.p.a., skarżąca spółka w uzasadnieniu skargi kasacyjnej naruszenie tych przepisów upatruje w nieodniesienie się w pisemnych motywach wyroku do określonych kwestii, lub "nie uzasadnieniu stanowiska", czy też "niedokonaniu obiektywnej i rzetelnej oceny dowodów" dostarczonych przez wnioskodawcę. Tak prowadzone uzasadnienie omawianego zarzutu skargi kasacyjnej wskazywać może na ewentualną wadliwość uzasadnienia wyroku, która wszak nie może być skutecznie zwalczana poprzez zarzut naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Z kolei wobec braku podjęcia nawet próby uzasadnienia zarzutu obejmującego naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a. nie poddaje się on kontroli merytorycznej, a tym samym zarzut ten należało uznać za nieusprawiedliwiony. Ta sama uwaga obejmuje zarzut dotyczący naruszenia art. 151 p.p.s.a poprzez jego zastosowania i niezastosowanie art. 145 § 1 p.p.s.a. Na marginesie należy jedynie zauważyć, że oba przywołane przepisy nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, gdyż są to przepisy ogólne (blankietowe) i ta ich właściwość sprawia, że na stronę skarżącą, chcącą powołać się na zarzut ich naruszenia nałożona została powinność powiązania każdego z tych przepisów z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym uchybił sąd w toku rozpatrywania sprawy. W skardze kasacyjnej postawiono także zarzut naruszenia art. 145 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 102 , art. 104, art. 107, art. 110 p.w.p. poprzez ich "niezastosowanie". Pomijając ogólną wadliwość konstrukcji tego zarzutu polegającą na niewskazaniu konkretnych jednostek redakcyjnych powołanych przepisów, których w ocenie autora skargi kasacyjnej nie zastosowano, zauważyć należy, że w uzasadnieniu środka odwoławczego odniesiono się jedynie do naruszenia art. 107 ust. 1 p.w.p. Przepis ten, a dokładnie rzecz ujmując art. 107 ust. 1 pkt 1 p.w.p. stanowi, że prawo z rejestracji wzoru przemysłowego nie obejmuje cech wytworu wynikających wyłącznie z jego funkcji technicznej. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji przyjął, że takie cechy wzoru jak gładka powierzchnia płyty czołowej i zaokrąglenie jej krawędzi nie stanowią cech wynikających wyłącznie z funkcji technicznej. Tymczasem według skarżącej cechy te nie mogą być postrzegane jako cechy inne niż techniczne, gdyż są cechami "pożądanym, a wręcz oczekiwanymi i projektowanymi dla wyrobów, jakimi są kratki wentylacyjne/ kominkowe", a stwierdzenie Sądu jest "błędne, gdyż opiera się jedynie na fakcie, iż elementy te są widoczne w toku zwykłego użytkowania wzoru i jako takim przypisuje się walory estetyczne". W ocenie autora skargi kasacyjnej brak "analizy tych okoliczności doprowadził do błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego art. 107 ust.1 pkt 1 p.w.p." Podkreślenia więc wymaga, że w myśl art. 174 pkt 1 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to tzw. błąd subsumcji, czyli wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Jakkolwiek przepis wyraźnie o tym nie stanowi, naruszenie prawa materialnego może także polegać na niezastosowaniu tego przepisu prawa, który powinien być zastosowany. Jeżeli w konkretnym stanie faktycznym istniały podstawy do dokonania subsumcji, to niezastosowany przez sąd przepis prawa materialnego może stanowić podstawę skargi kasacyjnej. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego w postaci pozytywnej, czyli zarzucenia wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, a także w postaci negatywnej, czyli zarzucenia niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana, wymaga należytej precyzji w konstruowaniu danego zarzutu kasacyjnego w konkretnej sprawie. Nie można zatem, tak jak to czyni strona skarżąca w tej sprawie, zarzucać w petitum skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego w postaci negatywnej (poprzez niezastosowanie) a w uzasadnieniu środka odwoławczego czynić zarzut "błędnego zastosowania" tego samego przepisu. Nie tylko jednak z tego powodu zarzut ten jest nieusprawiedliwiony. Przede wszystkim bowiem, to czy dana cecha wytworu wynika tylko z jego funkcji technicznej jest zarówno kategorią faktyczną, jak i prawną, co oznacza, że bez zakwestionowania ustaleń faktycznych zarzut naruszenia art. 107 ust. 1 pkt 1 p.w.p. nie może być skuteczny. Odnosząc się natomiast do kwestii podniesionej w piśmie procesowym uczestnika postępowania, a obejmującej postulat "pominięcia opinii rzecznika patentowego" w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjna nie zawiera wniosku o przeprowadzenie dowodu z tej opinii, a skarżąca spółka w uzasadnieniu skargi kasacyjnej przywołała jedynie "przykładowo" opinię biegłego sporządzoną na potrzeby postępowania, które toczyło się przed sądem powszechnym, dla wykazania pominiętych przez Sąd okoliczności sprawy. Wobec braku usprawiedliwionych podstaw kasacyjnych Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.