Sygnatura
II GSK 2298/23
II GSK 2298/23 - Wyrok NSA z 2024-12-10
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 10 grudnia 2024
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 369/22 w sprawie ze skargi W.S. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia Nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 18-21 maja 2021 r. z dnia 18 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 lipca 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 369/22 oddalił skargę W.S. (dalej: Egzaminowany, Zdający, Skarżący) na uchwałę z dnia 18 listopada 2021 r. Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr 2 przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu adwokackiego, który został przeprowadzony w dniach 18-21 maja 2021 r. (dalej: Komisja II stopnia, Komisja Odwoławcza) w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu adwokackiego przeprowadzonego w ww. dniach. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: W uchwale nr [...] z 14 czerwca 2021 r. Komisja Egzaminacyjna do przeprowadzenia egzaminu adwokackiego z siedzibą w [...] (dalej: Komisja I stopnia, Komisja Egzaminacyjna) ustaliła, że po przeprowadzonym między 18 a 21 maja 2021r. egzaminie adwokackim, Zdający otrzymał oceny: niedostateczną z zadania z prawa karnego, dostateczną z zadania z zakresu prawa cywilnego, dostateczną - z zadania z zakresu prawa gospodarczego, dostateczną z zadania z zakresu prawa administracyjnego i dostateczną z zadania z zakresu zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki. Uzyskanie oceny niedostatecznej skutkowało brakiem pozytywnego wyniku z egzaminu adwokackiego, w myśl art. 78f ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2020 r. poz. 1651, z późn. zm.; dalej: Poa). Od powyższej uchwały Egzaminowany wniósł odwołanie, zaskarżając ją w części dotyczącej zadania z zakresu prawa karnego. Po rozpatrzeniu odwołania, ww. uchwałą z 18 listopada 2021 r. Komisja II stopnia utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania Strony. Stwierdziła, że uchybienia w postaci: wadliwego zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 158 §1 k.k., brak zarzutu obrazy prawa materialnego, tj. art. 226 § 1 k.k. z uwagi na brak znamion czynu zabronionego, wadliwy zarzut w zakresie czynu III skutkowały obniżeniem oceny pracy o trzy stopnie w stosunku do pracy, która mogłaby być oceniona jako bardzo dobra. Pozostałe błędy i uchybienia dodatkowo uzasadniały, że praca nie może zostać oceniona na ocenę chociażby dostateczną, stosując właściwą gradację ocen. Komisja Odwoławcza podkreśliła, że Zdający ma problemy ze znajomością przepisów prawa karnego materialnego i procesowego oraz zasad ich wykładni, co doprowadziło, że interes strony nie został należycie zabezpieczony. Komisja II stopnia dostrzegła także pozytywne elementy w pracy Egzaminowanego, ale jednak uchybienia i błędy, a więc aspekty negatywne, zdecydowanie przeważały nad aspektami pozytywnymi, mając na uwadze wagę i liczbę tych błędów. Komisja Odwoławcza podkreśliła, że zarzut Strony co do tworzenia nieuzasadnionych barier na drodze do wyboru wykonywania zawodu adwokata nie został poparty żadnymi obiektywnymi argumentami. Za nietrafny uznała zarzut naruszenia zasady bezstronności poprzez zamieszczenie na każdej ostatniej stronie wszystkich prac egzaminacyjnych Zdającego czasu ich pisania, co miało spowodować, że każda z osób sprawdzających wiedziała, że sprawdza pracę tej osoby, która pisała w czasie wydłużonym, gdyż Zdający był jedyną osobą korzystającą z wydłużenia czasu pisania egzaminu o połowę i jak twierdził - wiedza ta mogła skutkować stronniczością egzaminatorów przy wystawieniu oceny. Za chybione Komisja Odwoławcza uznała także pozostałe zarzuty dotyczące tego samego problemu, a podnoszące naruszenie art. 78d ust. 1 Poa, czy art.32 ust. 1 i 2 Konstytucji w związku z art 24 ust. 1 lit c i ust.2 lit. c Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r. (Dz.U z 2012 r. poz. 1169). Wyjaśniła, że stosownie do obowiązujących przepisów osoba spełniająca określone kryteria ma prawo do korzystania z wydłużonego czasu pisania pracy. Przy czym w pierwszej kolejności musi udokumentować okoliczności, z których uprawnienie to wywodzi. Od tej osoby zależy jednak, czy z ww. prawa skorzysta. Jeśli zdecyduje się pisać egzamin w wydłużonym czasie, to musi to zostać odnotowane w protokole, jak też na wydruku pracy. Brak jest jednak podstaw do twierdzenia, że w jakikolwiek sposób narusza to zasady anonimizacji. Reguły korzystania z wydłużonego czasu pisania pracy są uregulowane przepisami, które są znane wcześniej osobie przystępującej do egzaminu i każda z osób zdających reguły te akceptuje. Zatem okoliczności te pozostają bez wpływu na ocenę pracy Skarżącego. W ocenie Komisji Odwoławczej niezasadny był także zarzut o rzekomym braku bezstronności Egzaminatorów Komisji I stopnia oceniających pracę Zdającego i jego negatywnych odczuciach wynikających ze świadomości, że z jego powodu Członkowie Komisji Egzaminacyjnej, w tym także ci później sprawdzający jego pracę egzaminacyjną zmuszeni są do wydłużenia czasu obecności na egzaminie bez zapłaty za ten "dłuższy" czas trwania egzaminu. Organ zauważył, że egzaminatorzy– członkowie komisji egzaminacyjnych, wyrażający zgodę na udział w pracach komisji, liczą się m. in. z koniecznością wydłużenia czasu trwania egzaminu. Okoliczność ta nie uzasadniała twierdzenia Zdającego, że jego praca egzaminacyjna została oceniona w sposób stronniczy, tym bardziej przy uwzględnieniu przedstawionej wyżej jej powtórnej oceny merytorycznej dokonanej przez Komisję II stopnia. Niezasadny był również zarzut Strony o jakoby nieprzewidzianym ustawą sposobie pisania pracy egzaminacyjnej na komputerze nie należącym do Zdającego, lecz przez niego wypożyczonym. Zauważyła, że kwestia wyboru sposobu pisania pracy egzaminacyjnej należy wyłącznie do osoby zdającej.; może pisać egzamin na własnym komputerze, oczywiście odpowiednio przygotowanym bądź na sprzęcie przez siebie wypożyczonym lub też zdecydować się na ręczne napisanie pracy. Przy tym, wszyscy przystępujący do egzaminu w równej mierze narażeni są na ewentualne trudności związane z awarią komputerów, jak też wynikający z tego faktu stres. Wyjaśniła, że przed rozpoczęciem egzaminu w każdym jego dniu, bądź w każdej chwili trwania egzaminu Zdający, który pisemnie zadeklarował chęć pisania pracy egzaminacyjnej na komputerze, ma możliwość zdecydowania o pisaniu pracy egzaminacyjnej odręcznie. Co do zarzutu braku odnotowania w protokole przebiegu egzaminu problemów Egzaminowanego ze sprzętem, polegającego na tym, że zapis pracy zaczynał się od połowy strony, w ocenie Komisji Odwoławczej, okoliczność ta pozostawała bez wpływu na merytoryczną ocenę. Strona graficzna pracy, przy uwzględnieniu ilości popełnionych przez Zdającego błędów merytorycznych, nie miała żadnego znaczenia dla końcowej oceny tej pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Egzaminowanego na powyższą uchwałę Komisji Odwoławczej, uznając skargę za niezasadną, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022r., poz. 329; dalej: p.p.s.a.) oddalił ją. Podkreślił WSA, że egzamin adwokacki jest dla osoby pretendującej do zawodu adwokata ostatnim sprawdzianem jej umiejętności. Skoro zdanie egzaminu adwokackiego ma uprawniać do wykonywania zawodu adwokata, sporządzany na tym egzaminie projekt winien odpowiadać wymogom przepisów prawa, aby mógł funkcjonować w obrocie prawnym, jako środek skuteczny oraz należycie chroniący interesy stron. Nie podzielił zastrzeżeń Skarżącego, że jego praca egzaminacyjna została oceniona w sposób stronniczy, tym bardziej przy uwzględnieniu jej powtórnej oceny merytorycznej dokonanej przez Komisję II stopnia. Natomiast zgodził się Sąd I instancji z Komisją Odwoławczą, że analiza pracy egzaminacyjnej Skarżącego i uzasadnienie zaskarżonej uchwały potwierdzały zastrzeżenia do sporządzonej w pracy apelacji, a waga i liczba uchybień wykluczała zarzuty o braku obiektywizmu i dowolności. Wystawienie noty niedostatecznej z prawa karnego stanowiło wypadkową wszystkich stwierdzonych przez Egzaminatorów i szczegółowo opisanych w zaskarżonej uchwale uchybień w pracy z tej części egzaminu. Sąd I instancji nie znalazł także podstaw do uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu, który wykluczyłby możliwość istnienia stronniczości po stronie sprawdzających, polegający na porównaniu przez sąd wszystkich pozytywnie ocenionych przez Komisję prac egzaminacyjnych z 2021r. z zakresu prawa karnego, gdyż Sąd na skutek wniesionej skargi, dokonuje oceny wyłącznie uchwały dotyczącej strony skarżącej. W tej sytuacji, według WSA, zarzuty skargi okazały się niezasadne, jak i nie stwierdził WSA z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Egzaminowany nie zgodził się ze orzeczeniem WSA i wystąpił ze skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nieuzasadnienie w sposób dostateczny, dlaczego zarzut dotyczący naruszenia zasady bezstronności podniesiony w skardze nie został uwzględniony co nie pozwala na ocenę merytoryczną rozstrzygnięcia wydanego przez WSA; 2. naruszenie przepisu prawa materialnego przez błędną wykładnię § 14 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie przeprowadzenia egzaminu adwokackiego (Dz. U. z 2016 r., poz. 112) poprzez niezasadne uznanie, że prawidłowe w świetle ww. przepisu było zamieszczenie na ostatniej stronie pracy egzaminacyjnej czasu jej pisania, podczas gdy z ww. przepisu (jak również z żadnego innego przepisu prawa materialnego) nie wynika obowiązek zamieszczania ww. adnotacji na pracy czasu jej pisania, zaś w świetle faktu, iż skarżący był jedyną osobą, której przysługiwało prawo do pisania pracy w wydłużonym czasie, zamieszczenie ww. adnotacji na pracy powodowało, iż sprawdzający pracę wiedział, kto jest autorem, co wykluczało bezstronność osób sprawdzających pracę Egzaminowanego. W oparciu o sformułowane powyżej zarzuty, Autor skargi kasacyjnej wnosił o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie; zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, w tym poniesionych przez Skarżącego kosztów sądowych, kosztów przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz rozprawy. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów Skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W piśmie procesowym z 23 sierpnia 2024 r. pełnomocnik organu – Komisji Odwoławczej zmienił wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną i wycofał wniosek o przeprowadzenie rozprawy przed NSA. W piśmie z 28 listopada 2024 r. Strona wystąpiła z wnioskiem dowodowym o porównanie jej pracy z prawa karnego z wszystkimi pozostałymi pracami z tej części egzaminu adwokackiego przeprowadzonego w Izbie Adwokackiej w [...], pozytywnie ocenionymi oraz zarzuty co do braku bezstronności względem sędziego – członka Komisji I stopnia, który oceniał pracę z zakresu prawa administracyjnego. W kolejnym piśmie z 9 grudnia 2024 r. Strona przedstawiła dodatkowe uzasadnienie dla zarzutu z art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz zastrzeżenia co warunków, w jakich osoby niepełnosprawne zdają egzamin adwokacki, co prowadzi do nierównego ich traktowania. Oba pisma zostały sporządzone osobiście przez Skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna Zdającego nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wobec tego, że Egzaminowany w skardze kasacyjnej oświadczył, że nie wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, a organ w rezultacie wycofał się z wniosku o przeprowadzenie rozprawy, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 182 § 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym. Przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej należy wyjaśnić, że z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – mogą być: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1); naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Skarga kasacyjna jest sformalizowanym i profesjonalnym środkiem prawnym, co oznacza, że sposób ujęcia jej zarzutów wyznacza granice rozpoznawania sprawy kasacyjnej. Skarga kasacyjna powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd I instancji. Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, NSA stwierdził, że środek ten nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem podniesione zarzuty nie podważały prawidłowości oceny kontroli przeprowadzonej przez Sąd I instancji względem zaskarżonej uchwały Komisji Egzaminacyjnej II stopnia. Zgodności z prawem zaskarżonego wyroku nie podważa zarzut z pkt 1. petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., zwłaszcza, że ocena jego zasadności, a co za tym idzie skuteczności, nie może pomijać znaczenia konsekwencji wynikających z art. 174 pkt 2 w związku z art. 176 p.p.s.a. (por. wyroki NSA z: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13; opublikowane podobnie jak dalej cytowane wyroki: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przypomnienia wymaga bowiem, że przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, a związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Oznacza więc obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji, gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu I instancji byłby (mógłby być) inny. Skoro przy tym na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest mowa o "naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", to za uzasadniony trzeba uznać i ten wniosek, że nie chodzi o każde (jakiekolwiek) naruszenia przepisów postępowania, lecz o naruszenie kwalifikowane jego skutkiem, który nie może pozostawać bez istotnego wpływu na wynik sprawy, co wymaga – jak podniesiono – uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia prawa na wynik sprawy. Uzasadnienie skargi kasacyjnej (por. s. 2-4) nie zawiera opisanego, a zarazem koniecznego elementu, co prowadzi do wniosku o braku skuteczności omawianego zarzutu kasacyjnego. Skarżący bowiem nie wykazał, dlaczego nieuwzględnienie zarzutu dotyczącego naruszenia zasady bezstronności nie pozwalałoby na ocenę merytoryczną rozstrzygnięcia wydanego przez WSA. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazuje podstawowe elementy konstrukcyjne, które musi zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego, tj.: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Podnieść trzeba, że wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09) lub sporządzone jest w taki sposób, że nie jest możliwa kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny, co tworzy po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda jego kontroli, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. Zupełnie inną kwestią jest natomiast siła przekonywania argumentów zawartych w uzasadnieniu orzeczenia. Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa – którego prawidłowość, aby mogła być oceniona wymaga postawienia innych zarzutów kasacyjnych – czy też odnośnie do oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, której rezultat nie koresponduje z oczekiwaniami wnoszącego skargę kasacyjną, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku, i to w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. W ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. kwestionować można jedynie "techniczną kompletność" uzasadnienia, nie zaś prawidłowość merytoryczną, czyli twierdzenia i wnioski sądu I instancji w zakresie poprawności stosowania przepisów procesowych i materialnych, do czego właśnie zmierzała Skarżąca kasacyjnie. Dlatego polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu administracyjnego I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Poprzez zarzut jego naruszenia nie można bowiem skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np. wyroki NSA z dnia: 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13). Zawarty w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wywód w sposób logiczny i jasny przedstawia stanowisko WSA, dotyczące niestwierdzonego naruszenia przez organ zasad prawidłowego prowadzenia postępowania wyjaśniającego, wskazuje na podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz zawiera jej wyjaśnienie. Zawarte w uzasadnieniu wyroku motywy, jakimi Sąd I instancji kierował się, podejmując orzeczenie, są jasne i pozwalają na kontrolę instancyjną w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Zatem zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. okazał się być bezskuteczny, jak i nietrafny. Pisma Strony nie przedstawiły argumentów, które wpływałyby na odmienną ocenę ww. zarzutu. Co do zarzutu zgłoszonego w pkt 2.petitum skargi kasacyjnej – błędnej wykładni § 14 ust. 3 rozporządzenia w sprawie przeprowadzenia egzaminu adwokackiego, zakwalifikowanego przez Skarżącego kasacyjnie jako przepis prawa materialnego, to mając na uwadze brzmienie tego przepisu, że z czynności, o której mowa w ust. 2 (Każdego dnia zdający otrzymuje pokwitowanie odbioru zadania i pracy zawierającej rozwiązanie zadania z danej części egzaminu adwokackiego), czyli odbioru zadania i pracy sporządza się protokół, który zawiera w szczególności godzinę odbioru zadania i pracy zawierającej rozwiązanie zadania odnotowaną przy danym numerze kodu i podpis dokonującego tej czynności członka komisji egzaminacyjnej, a także umieszczenie tej regulacji w Rozdziale 4 rozporządzenia – Tryb i sposób przeprowadzania egzaminu adwokackiego, nie można tego przepisu uznać za przepis prawa materialnego, a za regulację dotyczącą postępowania. I w tym przypadku Skarżący powinien wykazać potencjalny wpływ zgłaszanego uchybienia procesowego na wynik sprawy, czego nie przedstawił. Nie było wystarczające samo stwierdzenie, że "świetle faktu, iż skarżący był jedyną osobą, której przysługiwało prawo do pisania pracy w wydłużonym czasie, zamieszczenie ww. adnotacji na pracy powodowało, iż sprawdzający pracę wiedział, kto jest autorem, co wykluczało bezstronność osób sprawdzających pracę Egzaminowanego", gdyż Zdający, oprócz swego przekonania, nie przedstawił jakichkolwiek dowodów mających tę okoliczność wykazać. Takie sformułowanie wspomnianego zarzutu skargi kasacyjnej, choć nie jest prawidłowe, to w świetle uchwały pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, (ONSAiWSA z 2010r., z. 1, poz. 1) nie uniemożliwia ustosunkowania się doń, aczkolwiek nie może pozostać bez wpływu na skuteczność tego zarzutu. Przede wszystkim wydłużenie czasu trwania każdej części egzaminu adwokackiego o połowę w stosunku do czasu wskazanego w ust. 2 dla każdej części egzaminu w przypadku zdającego będącego osobą niepełnosprawną (§ 9 ust. 3 rozporządzenia w sprawie egzaminu adwokackiego, następuje na wniosek egzaminowanego po przedstawieniu dokumentów określonych w § 9 ust. 3 cyt. aktu. Skarżący nie kwestionował, że prace egzaminacyjne oznaczał kodem, zgodnie z § 11 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie egzaminu adwokackiego, a nie swoim nazwiskiem lub innym oznaczeniem. W myśl § 11 ust. 3 ww. rozporządzenia praca zawierająca rozwiązanie zadania bez prawidłowo zamieszczonego oznaczenia kodowego nie podlegałaby ocenie komisji egzaminacyjnej, co skutkowałoby uzyskaniem negatywnego wyniku egzaminu adwokackiego. Z kolei według § 11 ust. 4 ww. aktu zadania wraz z pracami zawierającymi rozwiązanie zadań są rozkodowywane po sprawdzeniu wszystkich prac zawierających rozwiązanie zadań z wszystkich części egzaminu adwokackiego, a następnie dołączane do akt osobowych zdających. Egzaminowany nie zarzucił, aby jego praca została rozkodowana przy jej odbiorze. Ponadto, każdy ze zdających po oddaniu pracy otrzymywał pokwitowanie odbioru zadania i pracy zawierającej rozwiązanie zadania z danej części egzaminu adwokackiego (§ 14 ust. 2 ww. rozporządzenia), co było odnotowywane w protokole wraz z godziną odbioru zadania i pracy przy danym numerze kodu. Naniesienie tej samej adnotacji na pracy lub zadaniu nie oznaczało, że podczas odbioru prac następowało "odkodowywanie" zdających, skoro z pracą Skarżącego – jej odbiór nastąpił według ustalonych zasad – postąpiono jak z pracami pozostałych zdających, czego Strona nie podważała. Należy zauważyć, że w myśl § 12 ww. rozporządzenia, gdy zdający opuszcza salę (ust. 1), to przed opuszczeniem sali przekazuje przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej lub jego zastępcy zadanie wraz z pracą zawierającą rozwiązanie zadania, a w przypadku rozwiązywania zadania przy użyciu własnego sprzętu komputerowego – zadanie (ust. 2), a godzina wyjścia z sali i powrotu na salę zostaje odnotowana przez członka komisji egzaminacyjnej na egzemplarzu zadania i pracy zawierającej rozwiązanie zadania, a w przypadku rozwiązywania zadania przy użyciu własnego sprzętu komputerowego - na egzemplarzu zadania (ust. 3). Zatem na zadaniu są odnotowywane godziny wyjść zdającego z sali. Gdyby przyjąć opinię Skarżącego, taka sytuacja również powodowałaby "odkodowanie" osoby zdającej. Zatem, skoro egzaminator odbierał od Egzaminowanego pracę, to odnotowanie na zadaniu godziny odbioru całości pracy, bo praca zawierająca rozwiązanie była sporządzana przy użyciu sprzętu komputerowego (i automatycznie były zapisywane różne aktywności Skarżącego podczas egzaminu), było kolejnym potwierdzeniem zgodności zapisu w protokole i w pokwitowaniu odbioru pracy, skoro te wszystkie czynności odbywały się w obecności każdego ze zdających. A co do charakteru tych czynności w odniesieniu do pozostałych egzaminowanych, że wykluczają bezstronność członka Komisji I stopnia, Zdający nie miał zastrzeżeń. Oddawał swoją pracę także jeszcze zakodowaną. Dlatego i ten zarzut nie był zasadny. Odnosząc się do pism Skarżącego z 28 listopada 2024 r. i 9 grudnia 2024r., wymaga wyjaśnienia, że na mocy art. 183 § 1 zd. drugie p.p.s.a. strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych, przy czym i w tym przypadku obowiązuje zasada z art. 175 § 1 p.p.s.a., że takie pismo takie również powinno zostać sporządzone przez profesjonalnego pełnomocnika, jeżeli ma być potraktowane jako integralna część skargi kasacyjnej, co wyraźnie Strona wskazywała w piśmie z 9 grudnia 2024 r. Natomiast w piśmie z 28 listopada 2024 r. przede wszystkim zgłaszał nowe wnioski, co dodatkowo, oprócz wcześniejszego mankamentu, oznaczało zgłoszenie nowego zarzutu wbrew wymogowi z art. 177 § 1 p.p.s.a., że skargę kasacyjną wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (por. wyrok NSA z 20 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 6116/21) i po upływie tego terminu nie jest dopuszczalne zgłaszanie nowych zarzutów, nie wspominając, że art. 106 § 3 p.p.s.a. przewiduje możliwość uzupełnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym materiału dowodowego przez dopuszczenie dowodu z dokumentów, ale instytucja ta ma zastosowanie przed sądem I instancji (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 2331/21). Nie ma wpływu na ocenę ww. pism okoliczność, że Skarżący wypowiedział pełnomocnictwo pełnomocnikowi, który sporządził i wniósł skargę kasacyjną. Wobec powyższego skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić, na mocy art. 184 p.p.s.a. Sąd odwoławczy odstąpił od zasądzenia od Skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego w całości na mocy art. 207 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze sytuację zdrowotną skarżącego, który znajduje się w wieku emerytalnym, a do tego jest niezdolny do pracy, co także potwierdzała zgoda dla Strony na wydłużenie czasu trwania każdej części egzaminu.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 1 grudnia 2023
- Symbol z opisem
- 6170 Adwokaci i aplikanci adwokaccy
- Hasła tematyczne
- Zawody prawnicze
- Skarżony organ
- Minister Sprawiedliwości
- Sędziowie
- Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /sprawozdawca/ Joanna Sieńczyło - Chlabicz Mirosław Trzecki /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
art. 141 § 4, art. 174 pkt 2 · Dz.U. 2023 poz. 1634
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny