II GSK 2483/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz (spr.) Sędzia NSA Anna Ostrowska Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 9 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 1458/22 w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 stycznia 2022 r. nr Sp.108.2021 w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 maja 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 1458/22 oddalił skargę P. P. (dalej: Wnioskodawczyni, Skarżąca) na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: Urząd, UP) z [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Wnioskodawczyni w dniu 24 czerwca 2021 r. złożyła wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "Regały do przechowywania" [...]. Wniosek oparła na art. 102 i art. 103 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 324; dalej: p.w.p.). R. P.– Uprawniony do prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego (dalej: Uprawniony, Uczestnik) w odpowiedzi na wniosek wniósł o jego oddalenie. Na rozprawie przed Urzędem w dniu 13 grudnia 2021 r. pełnomocnik Wnioskodawczyni oświadczył, że "wyłącznymi zarzutami wniosku są zarzuty braku nowości i złej wiary". Nie poparł natomiast zarzutu braku indywidualnego charakteru spornego wzoru. Organ zamknął rozprawę i odroczył ogłoszenie decyzji do dnia 21 grudnia 2021 r., by decyzję ogłosić w dniu 11 stycznia 2022 r. W piśmie z 15 grudnia 2021 r. Wnioskodawczyni, działająca przez pełnomocnika, zmodyfikowała swoje stanowisko, wskazując, że "przyczynami żądania unieważnienia świadectwa ochronnego na wzór użytkowy" są "brak nowości" (art. 103 p.w.p.) i "brak indywidualnego charakteru" (art. 104 p.w.p.), jednocześnie wnioskując o otwarcie rozprawy na nowo. Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 102 w zw. z art. 103 ust. 1 p.w.p. oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 p.w.p., Urząd oddalił wniosek Skarżącej o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego "Regały do przechowywania" [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, oddalając skargę Wnioskodawczyni, podzielił stanowisko Urzędu, że Skarżąca wnosząc o otwarcie na nowo zamkniętej rozprawy nie wykazała przesłanek do jej otwarcia, gdyż nie przedłożyła żadnych nowych dowodów, a sprostowanie stanowiska zaprezentowanego na rozprawie nie mogło stanowić o ich wypełnieniu. Zdaniem Sądu organ prawidłowo określił stan faktyczny sprawy obejmujący cechy spornego wzoru jako postać wytworu w rozumieniu art. 102 ust. 1 p.w.p. Zgodnie bowiem z dokumentacją zgłoszeniową w postaci opisu wzoru przemysłowego przedmiotem spornego wzoru są regały do przechowywania. Odnosząc się do zarzutu złej wiary, WSA zaakceptował stanowisko organu, że zarzut ten nie mógł podlegać merytorycznej analizie, bowiem przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej nie przewidują takiej podstawy prawnej unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Natomiast co do zarzutu braku posiadania cechy nowości, Sąd wskazał, że organ prawidłowo ustalił, iż sporny wzór przemysłowy posiadał w dniu zgłoszenia cechę nowości określoną w art. 103 p.w.p., gdyż materiał dowodowy przedstawiony przez Skarżącą albo nie prezentuje regałów tożsamych ze spornym wzorem albo nie został ujawniony przed datą zgłoszenia do ochrony spornego wzoru, tj. przed 19 kwietnia 2021 r. Podkreślił, że ustalenie nowości spornego wzoru nie jest kwestionowane przez Wnioskodawczynię, która w uzasadnieniu skargi oświadczyła, że materiał dowodowy pochodzi z okresu późniejszego niż przed złożeniem przez Uprawnionego wniosku o udzielenie prawa z rejestracji spornego wzoru. Sąd stwierdził, że oświadczenia złożone przez przedsiębiorców, będących konkurentami na rynku mebli, stanowią jedynie stanowiska podmiotów zainteresowanych "wyeliminowaniem" spornego wzoru z rynku, a jednocześnie nie przedstawiają żadnej postaci wzoru przeciwstawionego, na podstawie którego można by dokonać porównania wzoru w kontekście art. 102 i art. 103 p.w.p. Podkreślił także, że materiał dowodowy obejmujący wydruki ze stron internetowych z grupy dyskusyjnej oraz z portalu aukcyjnego, korespondencji elektronicznej nie zawiera żadnego rozwiązania, które można by uznać za identyczne ze spornym wzorem albo nie posiada daty wcześniejszego ujawnienia spornego wzoru, mimo prezentowania na nich regałów. Sąd podzielił opinię Urzędu, który zasadnie odmówił analizy identyczności regałów przedstawionych na wydrukach ze stron internetowych, skoro Skarżąca nie przedłożyła wiarygodnego dowodu, że przedstawione tam meble zostały publicznie udostępnione do wiadomości nieograniczonej liczby osób przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji (19 kwietnia 2021 r.). Podsumowując, Sąd I instancji stwierdził, że Urząd prawidłowo w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, wywnioskował, że sporny wzór przemysłowy spełnia przesłankę nowości sformułowaną w art. 103 p.w.p. i zasadnie odstąpił od zbadania przesłanki z art. 104 p.w.p. obejmującej cechę indywidulanego charakteru. Tym samym nieuzasadnione okazały się zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia art. 103 i art. 104 p.w.p. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 z późn. zm.; dalej: .p.p.s.a.). Skargę kasacyjną wniosła Wnioskodawczyni, "zarzucając zaskarżonej decyzji" naruszenie: 1. prawa procesowego mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w szczególności art. 255 ust. 4 pwp w zw. z art. 2557 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 256 ust. 1, 2 p.w.p. w zw. z art. 7, art. 10 k.p.a. oraz art. 2553 ust. 5 p.w.p. stosowanej a contrario oraz art. 89-96 k.p.a.; 2. prawa procesowego mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w szczególności art. 256 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 75 k.p.a., art. 77 § 4 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 6, 7 i 10 k.p.a.; 3. prawa materialnego, w szczególności art. 103 p.w.p.; 4. prawa materialnego, w szczególności art. 104 p.w.p. Podnosząc te zarzuty, skarżąca wniosła "o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania", a także o zasądzenie od UP kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu Skarżąca powołała argumenty na poparcie zarzutów. W piśmie z 11 września 2023 r., stanowiącym uzupełnienie skargi kasacyjnej oświadczyła, że zrzeka się rozprawy. Uczestnik w piśmie procesowym z 6 marca 2024 r. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od skarżącej na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z kwotą 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz oświadczył, że wnosi o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Należy najpierw wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a, ponieważ Skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a druga strona – Uczestnik przychylił się do tego wniosku. Konstrukcja wniesionej skargi kasacyjnej, zarówno sformułowanych w niej zarzutów, jak i ich uzasadnienia, wymaga w pierwszej kolejności przypomnienia, że skarga kasacyjna jest odrębnym od skargi do Sądu I instancji i dodatkowo wysoce sformalizowanym środkiem prawnym, który musi spełniać ustawowe wymogi, w tym wymogi co do jego poprawnej konstrukcji, wskazane w art. 174-176 p.p.s.a. Z tego powodu ustawodawca w art. 175 p.p.s.a. wprowadził przymus adwokacko-radcowski (w sprawach z zakresu własności przemysłowej także rzecznikowski) przy jej sporządzeniu. Podkreślić należy, że w przeciwieństwie do zarzutów skargi wnoszonej do Sądu I instancji, które dotyczą decyzji organu, zarzuty i wnioski skargi kasacyjnej muszą być skierowane wobec zaskarżonego wyroku. Granice skargi kasacyjnej, w których sprawę rozpoznaje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi, w myśl art. 174 p.p.s.a. może być naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) oraz naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez sąd z podaniem jednostki redakcyjnej (numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu). Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe (tzn. jasne i niebudzące wątpliwości) sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony. Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych oznacza obowiązek wnoszącego skargę kasacyjną nie tylko, jak już wyżej wskazano powołania konkretnych przepisów prawa, ale także uzasadnienia ich naruszenia, które ma za zadanie wykazanie trafności (słuszności) zarzutów postawionych w ramach podniesionych podstaw kasacyjnych, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonych podstaw kasacyjnych. Rozpoznawana skarga kasacyjna wyżej omówionych wymogów nie spełnia. Autor skargi kasacyjnej składając "skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia 16 maja 2023 r. w sprawie VI SA/Wa 1458/22" jednocześnie formułuje zarzuty wobec zaskarżonej decyzji – "zaskarżonej decyzji zarzucam". Następnie w pierwszym zdaniu uzasadnienia skargi kasacyjnej podaje, że "Wyrokiem z dnia 16 maja 2023 r. WSA w Warszawie oddalił skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2022 r. nr [...] oddalającej wniosek o unieważnienie prawa z rejestracji znaku towarowego", mimo że sprawa dotyczy unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Zarzut "naruszenia prawa procesowego mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w szczególności art. 255 ust. 4 p.w.p. w zw. z art. 2557 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 256 ust. 1, 2 p.w.p. w zw. z art. 7, art. 10 k.p.a. oraz art. 2553 ust. 5 p.w.p. stosowanej a contrario oraz art. 89-96 k.p.a." nie został wbrew opisanym wymogom powiązany z zarzutami naruszenia przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z jego uzasadnienia wynika natomiast, że Skarżąca kasacyjnie nie zgadza się z Sądem I instancji, który według niej "swobodnie przeszedł do przyjętej w postępowaniu przed Urzędem Patentowym, a nieznanej ustawie Prawo własności przemysłowej konstrukcji dotyczącej zamknięcia rozprawy" w dniu 13 grudnia 2021 r., a następnie wydania w dniu [...] stycznia 2022 r. zaskarżonej decyzji z pominięciem pisma Wnioskodawczyni z 15 grudnia 2021 r. Zgodnie z art. 256 ust. 1 p.w.p. do postępowania spornego przed Urzędem w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisy od art. 255 do art. 25511 p.w.p. w pełni regulują kwestie rozprawy przeprowadzanej w toku postępowania spornego przed UP (a w takim trybie na podstawie art. 255 ust. 1 pkt 1 p.w.p. było prowadzone postępowanie przed Urzędem), w związku z czym powołane w zarzucie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie miały we wskazanym zakresie zastosowania. Należy zgodzić się ze Skarżącą, że przepisy Prawa własności przemysłowej nie operują pojęciem "zamknięcia rozprawy", ale określają, że decyzję ogłasza się bezpośrednio po przeprowadzeniu rozprawy (art. 2559 ust. 2 p.w.p.) i że ogłoszenie decyzji może być odroczone na czas do 2 tygodni, o czym przewodniczący składu orzekającego ogłasza, podając termin i miejsce ogłoszenia decyzji (art. 2559 ust. 3 p.w.p.), co też musi nastąpić po przeprowadzeniu rozprawy. Do tego postępowanie sporne wszczynane jest na pisemny wniosek (art. 2551 ust. 1 p.w.p.), który, w myśl art. 2551 ust. 3 p.w.p., powinien zawierać m.in.: zwięzłe przedstawienie sprawy (pkt 2); wyraźnie określone żądanie (pkt 3); wskazanie podstawy prawnej (pkt 4); wskazanie środków dowodowych (pkt 5). Następnie, na podstawie art. 2552 ust. 1 p.w.p. Urząd doręcza stronom postępowania spornego odpisy wniosku, wyznaczając jednocześnie termin do nadesłania pisemnej odpowiedzi na wniosek, by po upływie terminu wyznaczonego stronie do udzielenia odpowiedzi na wniosek wyznaczyć termin rozprawy, o czym zawiadamia się strony lub ich pełnomocników, doręczając im jednocześnie odpis odpowiedzi na wniosek, jeżeli została udzielona (art. 2553 ust. 1 p.w.p.). Jednocześnie w myśl art. 2553 ust. 5 p.w.p., w przypadku nadmiernego przewlekania postępowania przez strony Urząd może wyznaczyć stronom postępowania w toku prowadzonego postępowania, także na posiedzeniu niejawnym, termin na podanie wszystkich twierdzeń oraz dodatkowych dowodów na ich poparcie, pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania, chyba że strona wykaże, że ich powołanie w wyznaczonym terminie nie było możliwe albo że potrzeba powołania wynikła później. Z powołanych uregulowań wynika, że rozprawę Urząd wyznacza, gdy strony mogły się wypowiedzieć i przedstawić materiał dowodowy. Na stronach bowiemciąży obowiązek wykazania prawdziwości podnoszonych argumentów i przedstawienia dowodów. Czyli rozprawa jest elementem zamykającym postępowanie sporne, skoro po niej jest wydawana decyzja (por. art. 2557 ust. 1 w zw. z art. 2559 ust. 2 p.w.p.). Nie oznacza to, że Urząd może wyznaczyć tylko jedną rozprawę, chociaż powinno to być zasadą. W art. 2557 ust. 1 p.w.p. wprost jest powiedziane, że po przeprowadzeniu postępowania spornego, czyli po przeprowadzeniu rozprawy, Urząd wydaje decyzję. Przeprowadzenie rozprawy przed Urzędem w zasadzie zamyka etap przedstawiania organowi przez strony stanowisk i dowodów, skoro regułą jest, że decyzja jest ogłaszana bezpośrednio po przeprowadzeniu rozprawy, zgodnie z art. 2559 ust. 2 p.w.p. Do tego wyraźnie jest powiedziane, że decyzja jest wydawana po przeprowadzeniu postępowania spornego i wówczas może być odroczone tylko ogłoszenie decyzji (art. 2559 ust. 3 p.w.p.). Dlatego nie można zgodzić się ze stanowiskiem Skarżącej, że w przypadku odroczenia wydania decyzji strona postępowania spornego może składać wnioski i oświadczenia, które prowadzą do modyfikowania pierwotnego żądania. Stwierdzić należy, że we wniosku inicjującym w sprawie postępowanie sporne jakkolwiek jako podstawę wskazano art. 102 ust. 1 p.w.p. i art. 103 ust. 1 p.w.p., to uzasadnienie tego wniosku odnosiło się jedynie do przesłanki nowości. O ile art. 102 ust. 1 p.w.p. definiuje wzór przemysłowy jako nową i posiadającą indywidualny charakter postać wytworu, to art. 103 tej ustawy określa i doprecyzowywuje przesłankę nowości wzoru przemysłowego. W uzasadnieniu wniosku odniesiono się tylko do przesłanki braku nowości i pozaustawowej przesłanki złej wiary. Podczas rozprawy przed Urzędem pełnomocnik Skarżącej jednoznacznie oświadczył, że wyłącznymi zarzutami wniosku były zarzuty braku nowości i złej wiary oraz że nie popiera zarzutu braku indywidualnego charakteru. Jak wspomniano, według art. 2551 ust. 3 pkt 3 i 4 p.w.p. to wnioskodawca określa żądanie i wskazuje podstawę prawną. Dlatego stanowisko Wnioskodawczyni wyrażone w, złożonym po zakończeniu rozprawy, piśmie z 15 grudnia 2021 r., że podstawą żądania unieważnienia "świadectwa ochronnego na wzór użytkowy" był art. 104 p.w.p., wskazujący kiedy wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, pozostaje w sprzeczności z treścią wniosku o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego opartego na art. 102 ust. 1 p.w.p. i art. 103 ust. 1 p.w.p. oraz oświadczeniem złożonym na rozprawie przed Urzędem. Następny zarzut "naruszenia prawa procesowego mającego wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, w szczególności art. 256 ust. 1 p.w.p. w zw. z art. 75 k.p.a., art. 77 § 4 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 6, 7 i 10 k.p.a." wiąże się z oceną dowodów zgromadzonych w sprawie. W toku postępowania Urząd przyjął i wyjaśnił, a Sąd I instancji podzielił pogląd organu, że żaden z dowodów nie niweluje cechy nowości spornego wzoru przemysłowego – Regały do przechowywania. Skarżąca kwestionując to stanowisko wskazuje, że "Regały do przechowania w kształcie objętym prawem ochronnym od wielu lat można kupić między innymi w sieci [...]" i potwierdziła w skardze kasacyjnej wcześniejsze stanowisko zaakcentowane przez WSA, że przedłożone oświadczenia producentów i sprzedawców wydruki ze stron internetowych nie mogły pochodzić z okresu przed zgłoszeniem przez Uprawnionego wniosku o rejestrację (19 kwietnia 2021 r.), gdyż "wcześniej wobec powszechności wzoru i jego ogólnej dostępności nikt nie wyszukiwał dowodów i nie archiwizował ich" (k. -108 verte akt sąd.). Już tylko z tego powodu zarzut ten jest całkowicie chybiony, szczególnie że Skarżąca podnosiła, że nie zostały spełnione warunki wymagane do rejestracji spornego wzoru, co wiązało się z wykazaniem niespełniania cech wzoru przemysłowego – jego nowości najpóźniej w dacie zgłoszenia (19 kwietnia 2021 r.). Dowody wykazujące tę przesłankę pochodzące z okresu po zgłoszeniu wzoru nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W zakresie podstawy, o której mowa w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., autor skargi kasacyjnej zarzuca "naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 103 p.p.s.a." oraz "naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 104 p.p.s.a.". Użycie przez autora skargi kasacyjnej zwrotu "w szczególności" nie spełnia wymogów prawidłowego skonstruowania zarzutów skargi kasacyjnej. W orzecznictwie wyrażono pogląd, według którego zwrot "w szczególności" jest semantycznie pusty. Naczelny Sąd Administracyjny bada bowiem podstawy skargi kasacyjnej jedynie w zakresie przepisów wyraźnie powołanych. Użycie tego zwrotu nie pozwala także na kontrolę kasacyjną szerszą, niż z punktu widzenia powołanego przepisu oraz wskazanego sposobu jego naruszenia (por. wyroki NSA: z 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2875/17; z 7 czerwca 2023 r., III FSK 2188/21, LEX). Ponadto strona skarżąca nie wskazuje, o którą formę naruszenia przepisów prawa materialnego chodzi – czy naruszenia polegało na błędnej wykładni, niewłaściwym zastosowaniu, czy też niezastosowaniu wskazanych przepisów. Treść uzasadnienia skargi kasacyjnej nie pozwala na zidentyfikowanie form naruszenia przepisów prawa materialnego. W istocie nie zawiera żadnych argumentów wskazujących na którąkolwiek z tych form. Do tego nie wskazuje skarga precyzyjnie naruszonych jednostek redakcyjnych powołanych uregulowań. Z tego też powodu zarzuty te nie poddają się ocenie merytorycznej. Z powyższych względów skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw oddalono na mocy art. 184 p.p.s.a. Odnosząc się do zawartego w piśmie Uczestnika wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wyjaśnić należy, że art. 204 p.p.s.a. przewiduje - w razie oddalenia skargi kasacyjnej - możliwość zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych jedynie przez organ (pkt 1) lub przez skarżącego (pkt 2). Nie przewiduje natomiast możliwości zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez uczestnika postępowania. Nie wspominając, że pismo to zostało złożone po upływie terminu określonego art. 179 p.p.s.a. i nie mogło zostać uznane za odpowiedź na skargę kasacyjną. Z tych powodów nie było podstaw do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Uprawnionego.