II GSK 2569/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Gdesz Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) sędzia NSA Marek Olejnik sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia NSA Wojciech Stachurski po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Marcina Kamińskiego w sprawie ze skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 244/21 w sprawie ze skargi S. K. na uchwałę Rady Miasta Katowice z dnia 30 lipca 2020 r. nr XXII/551/20 w przedmiocie pobierania opłat za parkowanie postanawia: odrzucić wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 czerwca 2023 r. sygn. akt II SA/Gl 244/21 oddalił skargę S. K. na uchwałę Rady Miasta Katowice z dnia 30 lipca 2020 r. nr XXII/551/20 w przedmiocie pobierania opłat za parkowanie. S. K. wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA z 25 lutego 2025 r. wyznaczono termin posiedzenia w sprawie ww. skargi kasacyjnej o sygn. akt II GSK 2569/21 na dzień 29 maja 2025 r. w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Andrzej Skoczylas, sędzia NSA Marcin Kamiński, sędzia del. WSA Marek Krawczak (spr.) oraz sędzia zastępca – sędzia NSA Małgorzata Korycińska. W terminie 7 dni od doręczenia zawiadomienia dokonanego na podstawie art. 5a § 4 zdanie trzecie ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267; dalej: "p.u.s.a.") wnioskiem z 14 kwietnia 2025 r. skarżący kasacyjnie wniósł o zbadanie spełnienia przez sędziego NSA Marcina Kamińskiego wymogów niezawisłości i bezstronności i wyłączenie sędziego NSA Marcina Kamińskiego od orzekania w sprawie z uwagi na niespełnienie wymogu niezawisłości i bezstronności, co może prowadzić do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności, mającego wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wniosku skarżący kasacyjnie podniósł, że Marcin Kamiński został powołany na sędziego NSA postanowieniem Prezydenta z 20 maja 2023 r. Nominacja była poprzedzona uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa nr 591/2021 z 26 maja 2021 r., podjętą większością 11 głosów "za", bez głosów "przeciw", przy 10 głosach "wstrzymujących się" (przy udziale 21 osób). Referentem kandydatury był W. J. Zdaniem skarżącego kasacyjnie powołanie W. J. w skład Krajowej Rady Sądownictwa jest nieważne i nie wywołuje skutków prawnych z uwagi na brak kontrasygnaty Premiera pod postanowieniem Prezydenta o powołaniu swojego przedstawiciela w Krajowej Radzie Sądownictwa. Przekłada się to automatycznie na legalność uchwał podejmowanych przez Krajową Radę Sądownictwa z jego udziałem. W przedmiotowej sprawie, gdzie zaledwie jeden głos był rozstrzygający, udział osoby nieuprawnionej powoduje, że uchwała Krajowej Rady Sądownictwa nr 591/2021 z 26 maja 2021 r. nie zapadła z uwagi na brak wymaganej większości. Dalej skarżący kasacyjnie wywiódł, że już sama wadliwość ww. uchwały będącej podstawą powołania sprawia, że sędzia Marcin Kamiński nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności, skoro może w ogóle nie posiadać uprawnień do orzekania w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Wskazano, że istnieją uzasadnione obawy co do mocy prawnej wydanego w sprawie wyroku (możliwa nieważność postępowania z uwagi na sprzeczność składu orzekającego z przepisami prawa). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Złożony w niniejszej sprawie wniosek o zbadanie spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności (zwany dalej w skrócie: "test niezawisłości i bezstronności") podlega odrzuceniu. Przepis art. 5a p.u.s.a. przewiduje możliwość zbadania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego lub sędziego delegowanego do pełnienia obowiązków sędziego w sądzie administracyjnym wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, przy uwzględnieniu dalszych wymienionych w § 1 tego przepisu okoliczności. Badania dokonuje się na wniosek strony skarżącej lub uczestnika postępowania na prawach strony (art. 5a § 3). Przepis art. 5a p.u.s.a. wprowadza szczególną podstawę wyłączenia sędziego – związaną ściśle z okolicznościami jego powołania na stanowisko – oraz reguluje postępowanie w tym przedmiocie. Postępowanie to jest postępowaniem odrębnym od postępowania o wyłączenie sędziego z art. 18-24 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Wniosek o stwierdzenie przesłanek z art. 5a § 1 p.u.s.a. musi odpowiadać wymogom określonym w § 5 tego przepisu, tj. powinien czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a ponadto zawierać: 1. żądanie stwierdzenia, że w danej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w art. 5a § 1; 2. przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Wniosek niespełniający powyższych wymagań podlega odrzuceniu bez wezwania do usunięcia braków formalnych (art. 5a § 6 p.u.s.a.). Z powyższych regulacji wynika wprost, że wymogiem formalnym wniosku jest m.in. przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie. Należy przez nie rozumieć przede wszystkim okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego. Przywołanie tych okoliczności i przedstawienie dowodów jest obligatoryjne, bowiem właśnie te okoliczności stanowią o odrębności podstawy wyłączenia sędziego z art. 5a p.u.s.a. Co istotne, podlegają one dodatkowo badaniu "z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru sprawy" i z tego względu, stosownie do art. 5a § 13 p.u.s.a., wyłączenie sędziego od udziału w danej sprawie nie może stanowić podstawy do wyłączenia tego sędziego w innych sprawach rozpoznawanych z jego udziałem. Uprawnia to do przyjęcia, że brakiem formalnym wniosku będzie więc nieprzywołanie okoliczności związanej z powołaniem sędziego na stanowisko i nieprzedstawienie stosownych dowodów na ich poparcie, zaś konsekwencją odrzucenie wniosku bez wezwania do usunięcia dostrzeżonego braku formalnego (por. postanowienie NSA z 18 kwietnia 2024 r., sygn. akt I FSK 115/24). W uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r. sygn. akt I FPS 3/22 – nawiązującej także do argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA-I-4110-1/20 – wskazano, że mechanizm kontroli standardu niezawisłości i bezstronności powinien polegać na ocenie zarówno stopnia wadliwości poszczególnych postępowań konkursowych, jak też okoliczności odnoszących się do samych sędziów biorących w nich udział oraz charakteru spraw, w których orzekają (orzekały) sądy z ich udziałem, co oznacza, że przy ocenie wpływu wadliwości procesu powołania na urząd sędziego na dochowanie standardu bezstronności i niezawisłości sądu orzekającego z udziałem takiego sędziego konieczne jest uwzględnienie całego zespołu rozmaitych kryteriów. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2633/20, ustawodawca wprowadzając nową procedurę wyłączenia sędziego nie wprowadził przesłanki nieprawidłowości powołania sędziego jako samoistnej podstawy jego wyłączenia ani w żadnym miejscu nie wyposażył sądów administracyjnych w kompetencje do badania prawidłowości tego powołania ani także do merytorycznej kontroli uchwał Krajowej Rady Sądownictwa w ramach postępowania o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności. Na gruncie art. 5a § 1 p.u.s.a. istotne jest zatem spełnienie przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, jedynie z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i zachowaniu po powołaniu, a nie sama zgodność tego powołania z przepisami prawa. Pogląd ten wyrażony został również w piśmiennictwie prawniczym (por. J. Chlebny, W. Chróścielewski, Test niezawisłości i bezstronności sędziego – forma przeciwdziałania kryzysowi w sądownictwie administracyjnym, Państwo i Prawo 2024/6/3-23). Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy należy wskazać, że analizowany wniosek nie zawiera żadnego odniesienia do wymogów niezawisłości i bezstronności ani do zachowania konkretnego sędziego po powołaniu. Wniosek ten zdaje się być zupełnie oderwany od okoliczności danej sprawy, do których w najmniejszym stopniu nie odwołuje się. Skarżący kasacyjnie poprzestał jedynie na wskazaniu nieprawidłowości powołania sędziego, której upatruje w udziale w nominacji Krajowej Rady Sądownictwa członka tego organu będącego przedstawicielem Prezydenta a powołanego, zdaniem strony, w sposób wadliwy (tj. bez kontrasygnaty). Wskazanie to ma charakter ogólny i subiektywny. Skarżący kasacyjnie uchybił obowiązkowi skonkretyzowanego i weryfikowalnego przytoczenia oraz wykazania stosownymi dowodami, że w okolicznościach niniejszej sprawy o sygn. akt II GSK 2569/21, a więc na tle jej konkretnego stanu faktycznego lub prawnego oraz z uwzględnieniem okoliczności dotyczących podmiotu składającego wniosek, podniesione we wniosku fakty mogą doprowadzić do naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności objętego wnioskiem sędziego. Dodatkowo – co również wymaga wykazania dowodami – konieczne byłoby wykazanie, że naruszenie to może zostać ocenione jako mające wpływ na wynik sprawy. Tego rodzaju argumentacja co przedstawiona we wniosku żadną miarą nie może zostać uznana za "przytoczenie okoliczności uzasadniających żądanie wraz z dowodami na ich poparcie", o których mowa w art. 5a § 5 pkt 2 p.u.s.a. Z tych względów przyjąć należy, że wniosek ten nie spełnia wymagań, o których mowa ww. przepisie. Mając powyższe na uwadze, z uwagi na niespełnienie wymagań z art. 5a § 5 pkt 2 p.u.s.a., wniosek podlega odrzuceniu i dlatego, na podstawie art. 5a § 6 i § 18 p.u.s.a. w zw. z art. 197 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.