Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II GSK 447/23

Wyrok NSA z 23 kwietnia 2026 r., II GSK 447/23 – opłaty i kary za przejazd pojazdem nienormatywnym

Wynik

Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
23 kwietnia 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia NSA Anna Ostrowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Katarzyna Karnas-Mroczek po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 1943/22 w sprawie ze skargi J.K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr BP.502.296.2021.1186.BD2.197031 w przedmiocie kary pieniężnej za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od J.K. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1000 (jeden tysiąc) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

I Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji) decyzją z dnia 9 lipca 2021 r. nałożył na [...] (dalej: skarżący) karę pieniężną w wysokości 3000 zł. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowił brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie. Powyższe stwierdzono w dniu 9 maja 2021 r. w trakcie kontroli drogowej zespołu pojazdów składającego się z trzyosiowego ciągnika samochodowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] i pięcioosiowej naczepy marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował [...] (dalej: kierowca) wykonujący przejazd drogowy na trasie [...], z ładunkiem sprzętu do ćwiczeń umieszczonych w 2 kontenerach 20-stopowych (ładunek podzielny) w imieniu skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą [...]. Przebieg kontroli utrwalono protokołem kontroli nr WITD.DI.P.W.II0072/9/21 z dnia 9 maja 2021 r. Po rozpatrzeniu odwołania, Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ II instancji, Inspektor, GITD) decyzją z dnia 28 kwietnia 2022 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 2 pkt 35a, art. 64 ust. 1, 2, art. 64 c, art. 140aa ust. 1a, pkt 1, 3a pkt 1, art. 140ab ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2020 r. poz. 110 ze zm.; dalej: p.r.d.) oraz § 2 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych z dnia 23 maja 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 629; dalej: rozporządzenie w sprawie pilotowania). II Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 listopada 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1943/22 na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 145 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie administracyjne. Rozpoznając sprawę WSA stwierdził, że skarga złożona przez skarżącego zasługiwała na uwzględnienie, jednak z innych powodów, niż te, które zostały w niej wskazane. Uzasadniając rozstrzygnięcie WSA w pierwszej kolejności stwierdził, iż w jego ocenie, w sprawie nie doszło w do naruszenia przez organ przepisów postępowania przy ustalaniu jej stanu faktycznego. Pomiary zespołu pojazdów dokonane zostały w sposób prawidłowy, z użyciem wag do tego przeznaczonych, legitymujących się odpowiednimi certyfikatami - świadectwami wzorcowania i świadectwem legalizacji ponownej z odpowiednią datą ważności, a także zgodnie z instrukcją producenta. Miejsce ważenia cechowało się nieprzekraczającymi norm pochyleniami i zagłębieniami do umieszczania platform wagowych (dół fundamentowy), dostosowanymi do wag przenośnych typu WWS i spełniającymi wymagania § 7 - 9 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 września 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wagi samochodowe do ważenia pojazdów w ruchu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych (Dz. U. Nr 188 poz. 1345). Wskazano również, że bezspornym w sprawie jest, iż masa całkowita kontrolowanego zespołu pojazdów znacznie przekroczyła 60 ton - o ponad 7 ton. Takiego przekroczenia nie można zaś uznać za wynik błędów pomiarowych, zwłaszcza, że na jego występowanie wskazuje również proste zsumowanie masy środka transportu i masy przewożonych nim ładunków wskazanej w dokumentach przewozowych dołączonych do akt administracyjnych. Ponadto Sąd I instancji stwierdził, że skarżący miał zapewnioną możliwość czynnego udziału w postępowaniu, pomimo tego zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i w prowadzonym na skutek skargi postępowaniu sądowym nie przedstawił żadnych okoliczności ani dowodów, które świadczyłyby o wadliwości ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji. W ocenie WSA również ustalenia dokonane przez organy inspekcji transportu drogowego, odpowiadają standardom postępowania administracyjnego, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., a uzasadnienie zaskarżonej decyzji spełnia wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. Następnie WSA stwierdził, że z urzędu Sądowi wiadome jest, iż ustalenia z tej samej kontroli - przeprowadzonej 9 maja 2021 r., dotyczącej zespołu pojazdów o numerach rejestracyjnych [...] i [...], ujęte w tym samym protokole nr WITD.DI.P.W.II0072/9/21, były również podstawą do nałożenia kary pieniężnej w wysokości 15 000 zł za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Wydana w tym przedmiocie ostateczna decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 13 kwietnia 2022 r. nr BP.502.298.2021.1186.BD2.197041 została poddana kontroli sądowej. Wyrokiem z dnia 13 października 2022 r. sygn. VI SA/Wa 1711/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na tę decyzję. Z kolei w niniejszej sprawie, na podstawie ustaleń z tej samej kontroli nałożono na skarżącego karę pieniężną za brak pojazdu wykonującego pilotowanie. Wobec tego WSA podniósł, że organ nie ma podstawy prawnej do nałożenia na przedsiębiorcę dwóch kar jednocześnie za brak zezwolenia i za naruszenie warunków zezwolenia. Wskazano, że pilotowanie pojazdu w rozumieniu art. 64 ust. 1 pkt 3 p.r.d. możliwe jest tylko w przypadku, dozwolonego ruchu pojazdu nienormatywnego, na podstawie wydanego zezwolenia, a nie przejazdu pojazdu nienormatywnego bez zezwolenia. Konsekwentnie Sądu I instancji podkreślił, że skoro skarżący nie posiadał zezwolenia na ruch pojazdu nienormatywnego, to nie mogły mieć zastosowania w sprawie sankcje przewidziane w przypadku naruszenia zasad dozwolonego ruchu pojazdu nienormatywnego, o którym mowa w art. 64 ust. 1 p.r.d., a taką zastosował w sprawie organ. Podsumowując WSA stwierdził, że w niniejszej sprawie zaistniała sytuacja, która nie wymaga dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego, bowiem Sąd orzekł, że wymierzenie stronie kary na podstawie art. 140ab ust. 3 pkt 1 p.r.d. nie znajduje uzasadnienia prawnego. Zdaniem Sądu organ dokonał bowiem błędnej subsumcji przepisów prawa materialnego art. 64 ust. 1 pkt 3, art 64 ust. 2 p.r.d. oraz art. 140aa ust. 1, ust. 1a i ust. 3a pkt 1, art. 140ab ust. 2 i ust. 3 pkt 1 tej ustawy do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. III Inspektor złożył skargę kasacyjną od wyroku Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie w całości oraz oddalenie skargi strony, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie, a w każdym przypadku o zasądzenie kosztów postępowanie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie organ wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 64 ust. 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 3, art. 140aa ust. 1 i ust. 3 pkt 1-3 w zw. z art. 140 ab ust. 1 pkt 1-7 i ust. 2 oraz art. 140 aa ust. 1a pkt 1 i ust. 3a pkt 1 w zw. z art. 140ab ust. 3 pkt 1 p.r.d. oraz § 1 ust. 1 i § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie pilotowania w zw. z art. 64i ust. 2 p.r.d. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd I instancji, że karę za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie, można nałożyć na podmiot wykonujący przejazd wyłącznie w przypadku, gdy podmiot ten legitymuje się zezwoleniem na przejazd pojazdem nienormatywnym, bowiem stanowi to o naruszeniu warunków zezwolenia, podczas gdy właściwa interpretacja ww. norm prawnych winna prowadzić do wniosku, że pilotowanie przejazdu pojazdu na warunkach i w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2 p.r.d., jest odrębnym warunkiem przejazdu, którego naruszenie sankcjonowane jest w oparciu o inną podstawę prawną i w żaden sposób nie jest zależne od obowiązku posiadania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego i przestrzegania określonych w nim warunków; 2. naruszenie przepisów postępowania tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a i art. 145 § 3 p.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania na podstawie ww. przepisów, w sytuacji gdy nie było ku temu podstaw. Argumentację na poparcie powyższych zarzutów przedstawiono w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. IV Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Wstępnie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi zgodnie z art. 174 p.p.s.a. może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie Sąd I instancji, kontrolując zgodność z prawem decyzji GITD z dnia 28 kwietnia 2022 r. utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, na podstawie której nałożono na skarżącego karę pieniężną za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie (art. 140aa ust. 1a pkt 1 i art.140ab ust. 3 pkt 1 p.r.d.), uchylił ją ze względu na nałożenie na skarżącego, zdaniem Sądu I instancji, dwóch kar jednocześnie za przejazd po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia i za naruszenie warunków zezwolenia. Wywiedziona od powyższego wyroku skarga kasacyjna organu oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Przedmiot zarzutu materialnego jak i zarzutu procesowego, jak i kierunek ich argumentacji pozostają w ścisłym związku. Zarzut procesowy został sformułowany jako konsekwencja naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego przez jego błędną wykładnię. W związku z tym ocena przez Naczelny Sąd Administracyjny zarzutu naruszenia przepisów postępowania wymaga uprzedniego odniesienia się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. oceny prawidłowości dokonanej przez Sąd I instancji wykładni art. 64 ust. 1 pkt 1-3, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1-3 w zw. z art. 140 ab ust. 1 pkt 1-7 i ust. 2 oraz art. 140 aa ust. 1a pkt 1 i ust. 3a pkt 1 w zw. z art. 140ab ust. 3 pkt 1 p.r.d. oraz § 1 ust. 1 i § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie pilotowania. Wykładnia tych przepisów prawa materialnego wyznaczała bowiem dopuszczalność umorzenia postępowania administracyjnego przez Sąd I instancji. Przechodząc do rozpatrzenia istoty zarzutów rozpatrywanej skargi kasacyjnej, należy wskazać, że w orzecznictwie NSA ugruntowało się stanowisko stwierdzające, że warunki dotyczące pilotowania nie należą do warunków określonych dla danego zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 p.r.d. i następnie w art. 140aa ust. 1 p.r.d. (zob. wyroki NSA z 20 listopada 2025 r. o sygn. akt: II GSK 84/23, II GSK 464/24, II GSK 567/24, II GSK 568/24, II GSK 1451/22, II GSK 950/22, II GSK 1370/22, II GSK 1297/23 oraz z 24 marca 2026 r., sygn. akt II GSK 2184/22). Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela i przyjmuje za własne zasadniczą argumentację wyrażoną w uzasadnieniach powyższych wyroków, gdyż są one trafne również w okolicznościach tej sprawy. W rozpatrywanej sprawie ustalony stan faktyczny nie budzi wątpliwości i nie jest sporny. W dniu 9 maja 2021 r. na autostradzie [...] zatrzymano do kontroli zespół pojazdów składający się z trzyosiowego ciągnika samochodowego i pięcioosiowej naczepy ciężarowej, którym wykonywany był przejazd drogowy z ładunkiem sprzętu do ćwiczeń umieszczonych w dwóch kontenerach 20-stopowych (ładunek podzielny) w imieniu skarżącego. W wyniku przeprowadzonych pomiarów stwierdzono przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej zespołu pojazdów (rzeczywista masa całkowita zespołu pojazdów z ładunkiem przekraczała 60 ton i wynosiła 67,8 ton) oraz przekroczenia dopuszczalnych wartości nacisków grup osi ciągnika samochodowego i naczepy ciężarowej (o 0,70 ton i 7,85 ton). Zgodnie z ustaleniami organu pojazd skarżącego był zatem pojazdem nienormatywnym. Wystarczającą bowiem przesłanką do uznania za nienormatywny pojazd lub zespół pojazdów jest ustalenie, że wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach p.r.d. Niewątpliwie zarówno rzeczywista masa całkowita jak i naciski osi zespołu pojazdów skarżącego przekraczały dopuszczalne wartości. Ponadto przewożony ładunek był podzielny. Skarżący nie posiadał stosownego zezwolenia na jego przewóz. Oprócz zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji zakładającej karę za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie, w wyniku tej samej kontroli wydano wobec skarżącego także decyzję nakładającą karę pieniężną z powodu przejazdu po drodze publicznej pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. Wydana w tym przedmiocie ostateczna decyzja GITD z 13 kwietnia 2022 r. została poddana kontroli sądowej, w wyniku której WSA w Warszawie wyrokiem z 13 października 2022 r., sygn. VI SA/Wa 1711/22 oddalił skargę na ww. decyzję. Spór prawny w niniejszej sprawie dotyczy rozstrzygnięcia, czy skarżący może ponosić odpowiedzialność administracyjną za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie, jeżeli nie posiadał zezwolenia odpowiedniej kategorii na przewóz pojazdem nienormatywnym i nie mógł go uzyskać z uwagi na fakt, że przewożony ładunek był podzielny. Zdaniem Sądu I instancji, skoro skarżący nie posiadał zezwolenia i nie wykonywał dozwolonego ruchu pojazdem nienormatywnym, o którym mowa w art. 64 ust. 1 p.r.d., to nie tylko nie mógł naruszyć jego warunków, ale nie był w stanie ich spełnić, w szczególności warunków pilotowania zespołu pojazdów, bez wymaganego zezwolenia, którego nie posiadał. Ponadto, Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem przejazdu był ładunek podzielny, doszło więc do naruszenia zakazu określonego w art. 64 ust. 2 p.r.d. i otrzymanie przez stronę zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym w ogóle nie było możliwe, co wynika wprost z art. 64 ust. 2 p.r.d. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z art. 2 pkt 35a p.r.d., pojazd nienormatywny to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku, wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy. Z kolei art. 64 ust. 1 p.r.d. stanowi, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem: 1) uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego, w drodze decyzji administracyjnej, przez właściwy organ, a w przypadku pojazdu nienormatywnego należącego do Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej pod warunkiem uzyskania zezwolenia wojskowego na przejazd drogowy, wydawanego przez właściwy organ wojskowy; 2) przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu, o którym mowa w pkt 1; 3) pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego na warunkach i w sposób określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2, w tym przez wymaganą liczbę pojazdów wyposażonych i oznakowanych zgodnie z tymi przepisami; 4) zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym. Na podstawie art. 64 p.r.d. zabroniony jest przewóz pojazdem nienormatywnym ładunków innych niż ładunek niepodzielny, z wyłączeniem pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwolenia kategorii I. Zgodnie z art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Art. 140aa ust. 1a p.r.d. stanowi natomiast, że w przypadku braku: 1) wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie, 2) wymaganego wyposażenia lub oznakowania pojazdu wykonującego pilotowanie, 3) wymaganego szkolenia, o którym mowa w art. 6 ust. 3a, przez pilota - nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Art. 140ab p.r.d. przewiduje zaś osobne kary pieniężne za brak zezwolenia, za naruszenie warunków zezwolenia (ust. 1) oraz za naruszenia zasad dotyczących pilotowania pojazdu nienormatywnego (ust. 3). Wydane na podstawie art. 64i ust. 2 p.r.d. rozporządzenie w sprawie pilotowania reguluje kwestie wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie, wymaganego wyposażenia i oznakowania tego pojazdu, a także sposób pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego. Dokonując wykładni przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie przede wszystkim należy mieć na uwadze, że przepisy dotyczące pilotowania zostały dodane do ustawy Prawo o ruchu drogowym w 2018 r. Nowelizacja ta została dokonana w szczególny sposób, a mianowicie przepisy dotyczące pilotowania zostały ukształtowane jako odrębne jednostki redakcyjne od tych dotyczących warunków określonych dla danego zezwolenia. Świadczy o tym nie tylko wprowadzenie ich w formie odrębnych jednostek redakcyjnych, ale również odrębne delegacje do wydania stosownych przepisów wykonawczych w formie rozporządzenia. Stąd odrębne rozporządzenie zostało wydane w sprawie zezwoleń na przejazd pojazdów nienormatywnych, a inne w sprawie pilotowania pojazdów nienormatywnych. Również budowa przywołanego wyżej art. 140aa p.r.d. wskazuje na odrębne sankcje za: brak przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia (ust. 1) oraz brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie (ust. 1a pkt 1), wymaganego wyposażenia lub oznakowania pojazdu wykonującego pilotowanie (ust. 1a pkt 2) lub wymaganego szkolenia, o którym mowa w art. 6 ust. 3a p.r.d., przez pilota (ust. 1a pkt 3). Należy zatem podkreślić, że nie jest wykluczona sytuacja, że w konkretnym przypadku, mimo braku stosownego zezwolenia, pojazd nienormatywny będzie prawidłowo pilotowany i wówczas zachowanie będzie jedynie realizowało przesłanki deliktu polegającego na przejeździe pojazdem nienormatywnych bez posiadanego zezwolenia. Obowiązek bowiem pilotowania wynika z konieczności zapewnienia bezpiecznego przejazdu pojazdu nienormatywnego, jak również potrzeby ochrony bezpieczeństwa innych użytkowników drogi. Obecne brzmienie art. 64 ust. 1 pkt 3 p.r.d. wskazuje jednoznacznie, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem pilotowania przejazdu pojazdu nienormatywnego na zasadach i w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 64i ust. 2, w tym przez wymaganą liczbę pojazdów wyposażonych i oznakowanych zgodnie z tymi przepisami. Dodane ww. nowelizacją przepisy art. 140aa ust. 1a i 3a p.r.d. oraz art. 140ab ust. 3 p.r.d. pozwalają nałożyć karę pieniężną za brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie oraz wymaganego wyposażenia i oznakowania tego pojazdu. Przeprowadzona przez Sąd I instancji w kontrolowanym wyroku interpretacja przytoczonych przepisów p.r.d. jest błędna. Nietrafnie bowiem Sąd I instancji przyjął, że brak wymaganej liczby pojazdów wykonujących pilotowanie należy zaliczyć do tzw. warunków zezwolenia, a dyspozycją art. 64 ust. 1 p.r.d. objęte są dwie wzajemnie wykluczające się sytuacje faktyczne (1. brak zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego i 2. przejazd po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym, niezgodnie z warunkami określonymi w zezwoleniu). Przez co, błędnie Sąd I instancji stwierdził brak podstawy prawnej do nałożenia na przedsiębiorcę dwóch kar jednocześnie: za brak zezwolenia i za naruszenie warunków zezwolenia. Wymaga podkreślenia, że proces wykładni z oczywistych względów musi rozpocząć się od wykładni językowej. Chronologiczne pierwszeństwo wykładni językowej, nie zwalnia jednak – nawet w przypadku oceny przez interpretującego przepisu jako jasnego, od zweryfikowania rezultatów wykładni językowej z rezultatami wykładni systemowej i funkcjonalnej. Wykładnia prawa jest procesem kompleksowym, wymagającym równoczesnego stosowania wszystkich trzech (językowej, systemowej, funkcjonalnej) rodzajów wykładni. Rezultaty wykładni językowej są więc nie tyle poddawane weryfikacji, co dalszemu uściśleniu i rozwinięciu poprzez stosowanie wykładni systemowej i funkcjonalnej. Poszczególnych rodzajów wykładni nie można zatem traktować jako luźno ze sobą powiązanych etapów procesu interpretacji prawa, lecz jako części składowe tego procesu tworzące razem pewną całość (por. wyroki NSA z: 10 grudnia 2021 r., sygn. akt I OSK 817/21; 12 listopada 2025 r., sygn. akt III OSK 2328/24; 20 listopada 2025 r., sygn. akt II GSK 950/22). W rozpatrywanej sprawie, zarówno wykładnia językowa, systemowa jak i funkcjonalna przywołanych wyżej przepisów p.r.d. przemawiają za uznaniem naruszenia warunków dotyczących pilotowania pojazdu nienormatywnego za odrębne od naruszenia warunku uzyskania zezwolenia na przejazd tego pojazdu, jak też naruszenia warunków przejazdu określonych w zezwoleniu. Mając powyższe na uwadze należy zatem przyjąć, że w przypadku naruszenia zakazu poruszania się pojazdami nienormatywnymi, mogą być nałożone odrębne sankcje administracyjne za brak stosownego zezwolenia (ewentualnie za naruszenie warunków tego zezwolenia) oraz za naruszenie przepisów dotyczących pilotowania pojazdu nienormatywnego. Z tego powodu NSA uznał, że kontrolowany wyrok nie odpowiada prawu i powinien podlegać uchyleniu. Ponieważ zdaniem NSA zaktualizowały się określone przepisem art. 188 p.p.s.a. przesłanki rozpoznania skargi na zaskarżoną decyzję utrzymującą w mocy decyzję nakładającą na skarżącą karę pieniężną za naruszenie przepisów dotyczących pilotowania pojazdu nienormatywnego, skarga została uznana za niezasadną, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 118).

Informacje o sprawie

Data wpływu
13 marca 2023
Hasła tematyczne
Kara administracyjna Transport
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Sędziowie
Anna Ostrowska /sprawozdawca/ Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący/ Marcin Kamiński

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny