II GSK 482/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska (spr.) Protokolant asystent sędziego Aleksander Durczyński po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 sierpnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 171/22 w sprawie ze skargi S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 15 listopada 2021 r. nr SKO.UP/4121/185/2021 w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 3 sierpnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 171/22, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 329, obecnie t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej jako: "p.p.s.a."), oddalił skargę S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 15 listopada 2021 r., nr SKO.UP/4121/146185.2021, którą ten organ utrzymał w mocy decyzję Starosty Proszowickiego z 16 sierpnia 2021 r., nr KT.5430.390.2.2021.WG o skierowaniu skarżącego na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Sąd I instancji podzielił zapatrywanie organu, wyrażone w zaskarżonej decyzji, że w świetle sporządzonej w toku postępowania prowadzonego przeciwko skarżącemu przez Prokuraturę Rejonową dla Krakowa - Podgórza o przestępstwo zniszczenia rzeczy (art. 288 § 1 k.k.) opinii biegłych lekarzy psychiatrów z 8 kwietnia 2021 r., istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia, mogące mieć wpływ na jego zdolność do bezpiecznego kierowania pojazdów. WSA w Krakowie podał, że stosownie do art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) w związku z art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2021 r., poz. 1212), nie jest konieczne udowodnienie przez organ pewności istnienia przeciwwskazań zdrowotnych kierowcy do prowadzenia pojazdów mechanicznych - wystarczy jedynie wysokie prawdopodobieństwo zaistnienia takich okoliczności. Skarżący złożył skargę kasacyjną od tego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając ten wyrok w całości, zarzucając temu Sądowi naruszenie: 1. art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez rozpatrzenie w sposób niewyczerpujący materiału dowodowego oraz bezkrytyczną akceptację ustaleń poczynionych przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, 2. art. 151 p.p.s.a, poprzez wadliwą kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, pomimo naruszenia przez organy obu instancji art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami, wskutek czego błędnie uznano, że skargę należało oddalić. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz decyzji SKO w Krakowie z 15 listopada 2021 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty Proszowickiego z 16 sierpnia 2021 r., ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie nie skorzystało z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła którakolwiek z przesłanek nieważności postępowania - określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. - jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 p.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Przystępując do oceny zasadności zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej zauważyć należy, że jej autor kwestionuje stanowisko organu, zaakceptowane następnie przez Sąd I instancji, że opinia sądowo-psychiatryczna wydana w postępowaniu karnym prowadzonym przeciwko skarżącemu przez Prokuraturę Rejonową dla Krakowa Podgórza mogła stanowić dostateczną podstawę do skierowania skarżącego na badania lekarskie, z uwagi na stwierdzone zaburzenia depresyjne i uzależnienie od substancji uspokajających i nasennych. Na tę okoliczność autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. i art. 99 ust 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami. Zdaniem NSA, zarzuty te są nieuzasadnione. Naczelny Sąd Administracyjny konsekwentnie przyjmuje w swoim orzecznictwie, że przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego zasadniczo w sytuacji, gdy uzasadnienie nie zawiera któregokolwiek z elementów w nim wymienionych lub gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (por. np. uchwała składu 7 sędziów NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, wyroki NSA z: 17 czerwca 2025 r., sygn. akt II GSK 138/25, z 24 czerwca 2025 r., sygn. akt II GSK 2631/21, z 29 lipca 2025 r., sygn. akt III OSK 774/22), a poprzez zarzut naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez wojewódzki sąd administracyjny stanu faktycznego sprawy lub wykładni czy zastosowania prawa materialnego przez ten sąd (por. np. wyroki NSA: z 2 kwietnia 2025 r. sygn. akt I FSK 703/21, 28 maja 2025 r. sygn. akt I OSK 1388/24, 24 czerwca 2025 r. sygn. akt III OSK 551/22, 26 czerwca 2025 r. sygn. akt II GSK 1/22, 20 sierpnia 2025 r. sygn. akt II GSK 885/25). Wnoszący skargę kasacyjną nie zarzuca, by uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawierało któregoś z niezbędnych elementów, lub że sporządzono je w sposób uniemożliwiający kontrolę sądową. Zarzut ten zawiera bowiem w gruncie rzeczy polemikę z rozstrzygnięciami organów. Treść tego zarzutu i jego uzasadnienie nie koresponduje więc z treścią powołanego przepisu i dlatego nie mógł zostać uwzględniony. Z tego co dotychczas podniesiono wynika, że autor skargi kasacyjnej w ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania skutecznie nie podważył ustaleń dotyczących okoliczności faktycznych sprawy. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując skargę kasacyjną jest związany ustaleniami faktycznymi przyjętymi przez Sąd I instancji, nie ma podstaw do ich kwestionowania. Nie jest też uzasadniony drugi zarzut skargi kasacyjnej, kierowany pod adresem Sądu I instancji, dotyczący zaakceptowania przez Sąd zaskarżonej decyzji mimo naruszenia przez organy obu instancji art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami. W odniesieniu do tego zarzutu należy przypomnieć, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Skarżący w powołanym zarzucie nie wskazał postaci naruszenie prawa materialnego, a zatem czy naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b) ustawy o kierujących pojazdami nastąpiło przez błędną ich wykładnię, czy też niewłaściwe zastosowanie. Z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika natomiast, że strona skarżąca kwestionuje błędne zastosowanie tego przepisu, upatrując wadliwości działania Sądu I instancji w niewłaściwym przyjęciu, że organ prawidłowo ocenił jego stan zdrowia, mimo że oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na opinii sądowo-psychiatrycznej (pomijając, że skarżący pozostaje w leczeniu). Wnoszący skargę kasacyjną kwestionuje tym samym, w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego, ustalenia odnoszące się do stanu faktycznego sprawy. Jak już podniesiono, wskazując na tę postać naruszenia prawa materialnego, wnoszący skargę kasacyjną zobowiązany jest do wyjaśnienia, dlaczego przepis (hipoteza wyprowadzonej z tego przepisu normy prawnej), który sąd I instancji przyjął za mający zastosowanie w sprawie, "nie przystaje" do ustalonego stanu faktycznego i jaki przepis powinien mieć zastosowanie. Podkreślenia przy tym wymaga, że ocena tego rodzaju zarzutu, może być dokonana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa wyroku, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. np. wyroki NSA z 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II GSK 717/12, LEX nr 1408530 i 4 lipca 2013 r., sygn. akt I GSK 934/12, LEX nr 1372091). W związku z tym należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. np. wyroki NSA z 29 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2747/12 i z 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2327/11). Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to przyjmując nawet, że skarżącemu chodziło o zarzut błędnego zastosowania prawa materialnego, to jest on co najmniej przedwczesny, ponieważ skutecznie nie zakwestionował ustalonych przez organy i przyjętych przez Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych sprawy zarzutami natury procesowej. W sprawie nie naruszono również art. 151 p.p.s.a., który jako tzw. przepis wynikowy reguluje sposób jej rozstrzygnięcia i nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, a do którego naruszenia mogłoby dojść jedynie wyjątkowo, gdyby sąd nadał orzeczeniu inną formułę niż przewidziana w powołanym przepisie. W rozpoznawanej sprawie taka sytuacja nie miała jednak miejsca. Mając to wszystko na uwadze, NSA uznał, że zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, poddany kontroli instancyjnej w granicach wyznaczonych zarzutami skargi kasacyjnej, nie narusza prawa i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.