II GSK 530/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Maciejko Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 6194/23 w sprawie ze skargi Z. P. na czynność Komendanta Stołecznego Policji z dnia 21 września 2023 r. nr PA-B-SIII-23/58874/MP w przedmiocie odebrania broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadanej broni 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od Z. P. na rzecz Komendanta Stołecznego Policji 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie), wyrokiem z 10 października 2024 r., sygn. VI SA/Wa 6194/23, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z. P. (dalej zwanego skarżącym lub stroną) na czynność Komendanta Stołecznego Policji w Warszawie z dnia 21 września 2023 r., nr PA-B-SIII-23/58874/MP, w przedmiocie odebrania broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni, oddalił skargę. W stanie faktycznym sprawy pismem z dnia 21 września 2023 r. zawiadomiono skarżącego, że w Wydziale Postępowań Administracyjnych w KSP Policji trwają czynności mające na celu ustalenie sposobu zakończenia postępowania karnego, w którym skarżący występuje jako podejrzany o dokonanie czynów opisanych w art. 263 § 1 K.k. W związku z tym organ poinformował skarżącego, że zgodnie z art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2022 r., poz. 2516 ze zm., dalej zwanej u.b.a.), ustawodawca dla ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego przyznał Policji możliwość odebrania za pokwitowaniem broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Mając na uwadze, że wystąpienie wskazanej przesłanki u osoby posiadającej pozwolenie na broń, może spowodować powstanie zagrożenia dla bezpieczeństwa publicznego oraz dla samego posiadacza pozwolenia organ stwierdził, że wzgląd na to bezpieczeństwo ma pierwszeństwo nad interesem skarżącego, polegającym na pozostawieniu prawa dysponowania bronią, na którą posiada pozwolenie. Dlatego wezwał skarżącego do zdania, za pośrednictwem funkcjonariuszy Policji, do depozytu Wydziału Postępowań Administracyjnych Komendy Stołecznej Policji posiadanej bron palnej, tj.: - pistoletu RAK, kal. 9x18 mm, nr [...] wraz z amunicją, - karabinku Steyr AUG, kal. 5,56x45 mm, nr [...] wraz z amunicją, - karabinu M1 Garand, kal. 30-06, nr [...] wraz z amunicją, - pistoletu VZ61, kal. 7,65 Browning, nr [...] wraz z amunicją, - pistoletu Walther P1, kal. 9x19, nr [...] wraz z amunicją, oraz legitymacji posiadacza broni nr [...] i legitymacji osoby dopuszczonej do posiadania broni nr [...], a także pięciu (5) zaświadczeń uprawniających do nabycia broni o nr [...], [...], [...], [...], [...]. Jednocześnie organ zaznaczył, że sama czynność materialno-techniczna odebrania broni i amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni, ze względu na toczące się postępowanie karne, nie jest równoznaczna z cofnięciem pozwolenia na posiadanie broni. Ustanie okoliczności będących podstawą zabezpieczenia powoduje zwrot broni odebranej na podstawie art. 19 ust. 1 i ust. 1a ustawy o broni i amunicji. WSA w Warszawie, po rozpoznaniu skargi na czynność materialno-techniczną polegającą na odebraniu skarżącemu broni palnej, amunicji, zaświadczeń uprawniających do nabycia broni palnej oraz legitymacji posiadacza broni do depozytu, wyrokiem z 10 października 2024 r. oddalił przedmiotową skargę. Kontrolując zaskarżoną czynność na podstawie powołanego kryterium Sąd stwierdził, że jest ona zgodna z prawem. Organ dostatecznie wyjaśnił bowiem powody podjętej czynności, co znajduje uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym oraz ma oparcie w przywołanych przepisach. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej czynności stanowił przepis art. 19 ust. 1a u.b.a., zgodnie z którym Policja, a w przypadku żołnierzy zawodowych Żandarmeria Wojskowa, może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję oraz dokumenty potwierdzające legalność posiadania broni osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 tej ustawy, do czasu prawomocnego zakończenia tego postępowania, na okres nie dłuższy niż 3 lata. Powołany przepis, poprzez użyte w nim sformułowanie "Policja może za pokwitowaniem odebrać broń i amunicję (...)", świadczy o uznaniowości organu w podjęciu opisanej nim czynności, wobec osoby, przeciwko której toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Spełnienie przesłanki, o której stanowi powołany przepis, jest jedynie punktem wyjścia dla dokonania tej czynności, która znajdować musi uzasadnienie w okolicznościach sprawy, świadczących o tym, że dalsze posiadanie broni stanowić będzie zagrożenie dla dóbr, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. Zgodnie z jego treścią pozwolenia na broń nie wydaje się osobom stanowiącym zagrożenie dla siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe i za nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu oraz przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo gdy sprawca zbiegł z miejsca zdarzenia. Przepisy prawa materialnego nie precyzują formy prawnej, w jakiej organ, działający na podstawie art. 19 ust. 1a u.b.a., powinien umotywować swoje stanowisko w kwestii odebrania broni. Jako że nie jest wydawane w tym przedmiocie żadne rozstrzygnięcie przewidziane przepisami K.p.a., w postaci decyzji czy postanowienia, nic nie stoi na przeszkodzie, ażeby argumentacja stanowiąca podstawę prewencyjnego odebrania broni została przedstawiona przez organ w późniejszej korespondencji ze skarżącym. Organ może to uczynić więc zarówno w dacie dokonania czynności odebrania broni, w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a nawet w odpowiedzi na skargę. W rozpoznawanej sprawie, w odpowiedzi na skargę, organ uzupełnił argumentację wynikającą ze skierowanego do skarżącego pisma z dnia 21 września 2023 r., a uzasadniającą odebranie mu broni, amunicji i związanych z tym dokumentów wyjaśniając, że w ww. zakresie uwzględnił fakt, że wobec skarżącego - funkcjonariusza Policji - zostało wszczęte postępowanie karne w sprawie popełnienia przestępstwa umyślnego, a także miał na względzie charakter zarzucanego mu czynu, co dało podstawę do uznania, że pozostawienie skarżącemu możliwości dysponowania bronią, stanowiłoby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw i innych osób, a tę obawę organ wyraził poprzez wezwanie do zdania jednostek broni wraz z amunicją i legitymacji do depozytu. Zatem, wbrew stanowisku skarżącego, o podjęciu wobec niego czynności, o której mowa art. 19 ust. 1a u.b.a., nie przesądził sam fakt wszczęcia w jego sprawie postępowania karnego. Jak wyżej wskazano, organ zwrócił bowiem w tym zakresie uwagę na charakter zarzucanego skarżącemu czynu i fakt, że skarżący jest funkcjonariuszem Policji. Sąd zgodził się z takim stanowiskiem. Uznał, że w tej sprawie nie można bowiem stracić z pola widzenia, że przestępstwo stypizowane w art. 263 § 1 K.k., o popełnienie którego podejrzany jest skarżący ("Kto bez wymaganego zezwolenia wyrabia broń palną albo amunicję lub nią handluje, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10."), zostało umieszczone w kodeksie karnym w rozdziale XXXII zatytułowanym "Przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu", a przedmiotem jego ochrony (zamachu) jest bezpieczeństwo publiczne i indywidualne związane z nielegalnym wytwarzaniem lub posiadaniem broni bądź też z obchodzeniem się z nią. Ustawodawca wprowadzając ścisłą reglamentację w zakresie posiadania broni, umożliwił kontrolę nad tym, jakie osoby posiadają urządzenia służące w istocie do zabijania i mogące stanowić zagrożenie dla bezpieczeństwa publicznego i bezpieczeństwa poszczególnych osób. Skoro zatem skarżący jest podejrzany o ww. przestępstwo przeciwko porządkowi publicznemu, to fakt ten - choć niepotwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu, daje podstawę do założenia, że stwarza on zagrożenie dla siebie, porządku i bezpieczeństwa publicznego. Postawienie zarzutów popełnienia tak poważnego przestępstwa osobie posiadającej broń palną uzasadnia bowiem obawę użycia jej niezgodnie z obowiązującymi przepisami. (por. pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt II GSK 588/23). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku, wskazana wykładnia art. 19 ust. 1a u.b.a. jest zbieżna ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego wyrażonym w wyroku z dnia 18 grudnia 2013 r., sygn. akt P 43/12. W uzasadnieniu tego wyroku Trybunał stwierdził bowiem, że użycie przez ustawodawcę słowa "może" stanowi wyraźną wskazówkę dla organów stosujących prawo, że dokonanie analizowanej czynności materialno-technicznej jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy zachodzi obawa, że podejrzany/oskarżony o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób. Dlatego zastosowanie wobec skarżącego prewencyjnego zabezpieczenia broni - z uwagi na indywidualne okoliczności sprawy wskazane powyżej - było uprawnione na podstawie regulacji określonej w art. 19 ust. 1a u.b.a., dotyczącej osób nieskazanych prawomocnym orzeczeniem sądu za określone przestępstwa, lecz osób wobec których toczy się postępowanie karne o te przestępstwa. Sąd podzielił przy tym stanowisko organu, że wzgląd na bezpieczeństwo publiczne ma w tej sprawie pierwszeństwo przed interesem skarżącego polegającym na pozostawieniu mu prawa dysponowania bronią, na którą posiada pozwolenie. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie wniosła strona, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 19 ust. 1a w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z 21 maja 1999 r. ustawy o broni i amunicji (Dz.U.2024.485) - dalej: u.b.a. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że sam fakt, że przeciwko osobie posiadającej broń, zgodnie z przepisami toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a., jest wystarczającą podstawą do odebrania takiej osobie przez Policję broni, amunicji oraz dokumentów potwierdzających legalność posiadania broni co w co miało istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi, 2. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art, 19 ust. 1a w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z 21 maja 1999 r. ustawy o broni i amunicji (Dz.U.2024.485) - dalej: u.b.a. poprzez błędne zastosowanie i uznanie, że argumentacja organu przedstawiona w odpowiedzi na skargę uzasadnia, że zachodziła obawa, iż zachowanie oskarżonego o popełnienie przestępstwa z art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. stanowiłby zagrożenie dla bezpieczeństwa lub porządku publicznego albo dla wolności i praw innych osób, pomimo, iż organ tego zagrożenia w jakikolwiek sposób nie wykazał co miało istotny wpływ na wynik sprawy i w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi. Na tej podstawie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także zasądzenie od organu na swoją rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono, iż zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sam fakt, iż przeciwko osobie posiadającej broń zgodnie z przepisami toczy się postępowanie karne o przestępstwa określone w art. 15 ust. 1 pkt 6 u.b.a. znajdować musi uzasadnienie w pozostałych okolicznościach sprawy, świadczących o tym, że dalsze posiadanie broni stanowić będzie zagrożeniem dla dóbr, o których mowa w drugim z wymienionych przepisów. W niniejszej sprawie organ powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a więc zrealizować zasadę prawdy obiektywnej, a tym samym wypełnić zobowiązanie płynące z nakazu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W odniesieniu do zarzutów dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego, w postaci dopuszczenia się błędu wykładni, nadmienić należy, że na autorze skargi kasacyjnej, podnoszącym tego rodzaju zarzut, ciąży obowiązek wskazania konkretnych przepisów prawa materialnego, które jego zdaniem zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, a także podania na czym polegała ich błędna wykładnia (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.). Innymi słowy skarżący kasacyjnie, w tego rodzaju sytuacji, nie może się jedynie ograniczyć do wskazania przepisu, który został według niego błędnie zinterpretowany, ale winien również podać na czym ten błąd polegał. Najpełniejszą formą wskazania błędnego rozumienia przez sąd konkretnego przepisu jest podanie, jak dany przepis winien być prawidłowo wykładany. Tak samo w przypadku zarzucenia naruszenia prawa materialnego, poprzez jego błędne zastosowanie, zarzut skargi kasacyjnej winien zawierać jednoznaczne stwierdzenie na czym miał polegać w konkretnym przypadku błąd subsumpcji. Zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, w formie pozytywnej, wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, zaś w formie negatywnej, z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego (zob. np. wyrok NSA z 14 czerwca 2017 r., II GSK 2735/15 - dost. w CBOiS - orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd pierwszej instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia. W niniejszym przypadku skarżący kasacyjnie sformułował przeciwko zaskarżonemu wyrokowi WSA w Warszawie dwa zarzuty, oparte na twierdzeniach odnośnie naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, poprzez ich wadliwe zastosowanie. W obu przypadkach, nominalnie wskazując na błąd Sądu w zakresie subsumpcji ustalonego w sprawie stanu faktycznego pod konkretne normy prawne, precyzując postać zarzucanego naruszenia prawa autor skargi kasacyjnej wskazał, że błąd ten wystąpił w związku z wadliwym rozumieniem przesłanek odebrania broni i amunicji, wynikających z przepisów u.b.a., a także niedostatecznym ustaleniem przez organ stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do wskazywanej przez niego sytuacji zagrożenia porządku publicznego. Odnosząc się do tego rodzaju stwierdzeń zauważyć w pierwszej kolejności należy, że oba sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty zostały wadliwie skonstruowane w stopniu uniemożliwiającym merytoryczne odniesienie się do nich. Z jednej bowiem strony skarżący kasacyjnie zarzuca w nich Sądowi I instancji konkretną postać naruszenia przepisów prawa materialnego, jedną z dwóch wymienionych w art. 174 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tj. wadliwe jego zastosowanie, z drugiej zaś opiera swoje twierdzenia na argumentach odnoszących się do zupełnie innej postaci tego uchybienia (błąd wykładni, sprowadzający się do błędnego rozumienie przepisu) bądź wskazuje na nieprawidłowości w zakresie poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych (które jego zdaniem są niepełne), co może być jedynie następstwem naruszenia regulacji prawa procesowego, o którym mowa w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Skarga kasacyjna tymczasem nie zawiera jakichkolwiek zarzutów opartych na twierdzeniach odnośnie naruszenia przepisów postępowania. Tak więc oba zarzuty skargi kasacyjnej są wewnętrznie sprzeczne, co już samo w sobie przesądza o ich nieskuteczności. Skarga kasacyjna, w formie jaka została ukształtowana przepisami P.p.s.a., stanowi wysoce sformalizowany środek odwoławczy co sprawia, że dla swej skuteczności wymaga on prawidłowego jego sformułowania, zwłaszcza w zakresie kierowanych pod adresem orzeczenia sądu pierwszej instancji zarzutów. Jak to już bowiem wyżej zauważono, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany zarzutami skargi kasacyjnej, co oznacza że nie może on ich we własnym zakresie ani modyfikować, ani uzupełniać. Dokonując oceny ich zasadności nie może również opierać się na jakichkolwiek domniemaniach, co do zamierzonej przez autora pełnej treści formułowanych przez niego zrzutów. W tym miejscu dodać również należy, że zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowiskiem warunkiem skuteczności zarzutów kasacyjnych opartych na twierdzeniach odnośnie błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego jest, co do zasady, uprzednie podważenie prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych (por. np. wyroki NSA z 5 września 2014 r., I OSK 1119/13; z 15 czerwca 2021 r., III OSK 181/21 – dost. w CBOiS – dost. orzeczenia.nsa.gov.pl), bądź też podważenie prawidłowości przyjętej wykładni konkretnych regulacji prawa materialnego. Z tego rodzaju sytuacją na gruncie niniejszej sprawy nie mamy jednak do czynienia, jako że skarżący kasacyjnie nie podjął nawet próby ich zakwestionowania, gdyż w żadnym ze swoich zarzutów nie kwestionował wprost prawidłowości wykładni regulacji u.b.a., na których organ oparł swoje rozstrzygnięcie, ani też nie wytknął Sądowi I instancji wadliwości poczynionych ustaleń. Tego rodzaju stwierdzenia znalazły się jedynie w ramach twierdzeń zarzutów odnoszących się do wadliwego zastosowania prawa materialnego, co jednak nie mogło ze wskazanych wyżej względów doprowadzić do uznania zasadności tych zarzutów. W okolicznościach przedmiotowej sprawy decydujące znaczenia miała kwestia prawidłowości wykładni przepisów u.b.a., na które powołał się organ i w oparciu o które Sąd uznał zasadność jego stanowiska. To właśnie ich wykładnia – tj. rozumienie, interpretacja, wskazywały na postać przesłanek dla Policji, w ramach podejmowanych przez jej funkcjonariuszy czynności związanych z zatrzymaniem broni, amunicji, a także właściwych dokumentów, jak również zakres niezbędnych do przeprowadzenia ustaleń faktycznych. Skarżący kasacyjnie tymczasem nie podniósł żadnych zarzutów odnoszących się do błędnej wykładni tychże regulacji, wobec czego wniesiony przez niego środek odwoławczy nie mógł doprowadzić do uchylenia zaskarżonego przez niego wyroku WSA w Warszawie. Mając więc na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. Na podstawie art. 209, art. 204 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 207 § 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącego kasacyjnie na rzecz Komendanta Stołecznego Policji w Warszawie 240 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, który sporządził odpowiedź na skargę kasacyjną.