II GSK 61/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia del. WSA Monika Krzyżaniak Protokolant starszy asystent sędziego Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Rzecznika Praw Pacjenta od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt V SAB/Wa 114/23 w sprawie ze skargi W.P. na przewlekłe prowadzenia postępowania przez Rzecznika Praw Pacjenta w przedmiocie naruszenia praw pacjenta 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. odrzuca skargę; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt V SAB/Wa 114/23, po rozpoznaniu skargi W. P., po pierwsze stwierdził, że Rzecznik Praw Pacjenta dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku W. P. z [...] sierpnia 2019 r. w przedmiocie naruszenia praw pacjenta do świadczeń zdrowotnych, po drugie, stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, po trzecie, zobowiązał Rzecznika Praw Pacjenta do rozpoznania wniosku W. P. z [...] sierpnia 2019 r. w przedmiocie naruszenia prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych w terminie 30 dni od daty doręczenia do organu odpisu prawomocnego wyroku sądu wraz z aktami administracyjnymi, po czwarte, wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł oraz, po piąte, przyznał od Rzecznika Praw Pacjenta na rzecz W. P. sumę pieniężną w wysokości 500 zł. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: W. P. (dalej również jako: skarżący) skierował [...] sierpnia 2019 r. wiadomość email do Rzecznika Praw Pacjenta, na adres kancelaria@rpp.gov.pl. W treści maila opisał sytuację związaną z wizytą w Przychodni "M." Sp. z o.o., przy ul. [...] w C., w trakcie której odmówiono mu pomocy medycznej oraz zakwestionował procedurę udostępniania przez tę placówkę kserokopii dokumentacji medycznej. Z kolei, wiadomością email z [...] października 2019 r., skierowaną na ten sam adres, skarżący wniósł "Ponaglenie w sprawie skargi z dnia [...].08.2019 r.". Następnie skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Rzecznika Praw Pacjenta w zakresie rozpoznania jego wniosku z [...] sierpnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy skarga dotyczy bezczynności Rzecznika Praw Pacjenta. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarga mogła być wniesiona, gdyż dotyczy sytuacji określonej w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Sąd stwierdził, że skarżący spełnił wymóg formalny wniesienia skargi do sądu administracyjnego w postaci ponaglenia, bowiem [...] października 2019 r. przesłał drogą mailową ponaglenie w sprawie skargi z [...] sierpnia 2019 r., w którym wniósł o udzielenie informacji jakie merytoryczne działania podjęto w zakresie złożonej przez niego skargi między innymi do Ministerstwa Zdrowia, Rzecznika Praw Pacjenta i Okręgowej Izby Lekarskiej w Katowicach. Do chwili wniesienia skargi do WSA w Warszawie Rzecznik Praw Pacjenta nie udzielił odpowiedzi na skargę z [...] sierpnia 2019 r. w zakresie odmowy przyjęcia pacjenta przez lekarza na umówioną wizytę lekarską. Tym samym, w ocenie Sądu, Rzecznik Praw Pacjenta pozostawał w bezczynności. Sąd zauważył, że zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1318 ze zm., zwanej dalej: u.p.p.) wniosek pacjenta nie wszczyna automatycznie postępowania w sprawie nim objętej, zaś Rzecznik nie ma obowiązku każdorazowego wszczęcia i prowadzenia postępowania. W każdej jednak z przewidzianych w art. 51 u.p.p. możliwości działań Rzecznika, organ ten ma obowiązek zawiadomić o tym wnioskodawcę i pacjenta, którego sprawa dotyczy. O obowiązku zawiadomienia przez Rzecznika świadczy użycie przez prawodawcę sformułowania "zawiadamiając o tym wnioskodawcę i pacjenta, którego sprawa dotyczy", bowiem ustawodawca nie posłużył się zwrotem "Rzecznik może zawiadomić o tym wnioskodawcę i pacjenta, którego sprawa dotyczy". Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Rzecznik nie zawiadomił skarżącego o tym, "jaki sposób działania (jeden z rodzajów działań wymienionych w katalogu art. 51 ustawy), organ ten zastosował w związku z wnioskiem Skarżącego z dnia [...] sierpnia 2019 r." Zawiadomienie nie zostało skierowane do skarżącego pomimo ponaglenia z [...] października 2019 r. W tych okolicznościach Sąd pierwszej instancji nie miał wątpliwości, że Rzecznik Praw Pacjenta dopuścił się bezczynności i ten stan trwał w chwili wniesienia skargi. Zdaniem Sądu, bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rzecznik Praw Pacjenta od [...] sierpnia 2019 r. i do chwili orzekania w sprawie przez WSA, czyli przez 4 lata i blisko 8 miesięcy, nie zawiadomił skarżącego o działaniach podjętych w następstwie wniosku z [...] sierpnia 2019 r. Sąd pierwszej instancji podniósł, że zgodnie z art. 54 u.p.p. w zakresie nieuregulowanym w art. 49-53 u.p.p., do postępowania prowadzonego przez Rzecznika stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, a w świetle art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z kolei art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Sąd stwierdził, że przy rozpoznawaniu skargi nie można pomijać zasad wyrażonych w art. 8 § 1 (zasada zaufania do władzy publicznej) i art. 12 (zasada szybkości i prostoty postępowania) k.p.a., jednak Rzecznik Praw Pacjenta nie zastosował się do żadnego z powołanych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd orzekł o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości 500 zł, biorąc pod uwagę, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa, co było związane z brakiem podjęcia przez organ przez dość długi okres (blisko 4 lata i 8 miesięcy) jakiegokolwiek działania wobec skarżącego. Organ nie wskazał żadnych okoliczności, które usprawiedliwiałyby niemożność zawiadomienia skarżącego o jednym z działań wymienionych w art. 51 u.p.p. Sąd uznał, że zarówno wymierzona organowi grzywna w wysokości 500 zł, jak też przyznana od Rzecznika Praw Pacjenta na rzecz skarżącego suma pieniężną w wysokości 500 zł są adekwatne do rozmiaru naruszenia. Rzecznik Praw Pacjenta wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jego uchylenia w całości i odrzucenia skargi. Z ostrożności procesowej w przypadku uznania, że wiadomość e-mail skarżącego z [...] października 2019 r. stanowiła ponaglenie, Rzecznik wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez odstąpienie od wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Skarżący kasacyjnie wniósł ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, jak również rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: 1) w art. 3 § 2 pkt 4 i 8 p.p.s.a. w związku z art. 51 pkt 1 i art. 54 u.p.p. poprzez uznanie, że bezczynność Rzecznika w podjęciu sprawy, po skierowanym przez W. P. wniosku o wszczęcie postępowania wyjaśniającego, podlega kontroli sądowoadministracyjnej pomimo, że ustawodawca jedynie w przypadku utrzymania w mocy rozstrzygnięcia Rzecznika wydanego po rozpatrzeniu wniosku, o którym mowa w art. 53 ust. 3 u.p.p. przewidział uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 53 ust. 3a u.p.p.), a czynność Rzecznika przewidziana w art. 51 u.p.p. nie podlega kognicji sądów administracyjnych; 2) art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. i art. 53 § 2b p.p.s.a. w związku z art. 37 § 1 i 2 k.p.a. polegające na błędnym uznaniu, że wiadomość e-mail skarżącego z [...] października 2019 r. stanowiła ponaglenie, pomimo, że nie spełniała ona warunków przewidzianych przepisami prawa dla podania zarówno co do treści, jak i co do formy oraz nie zawierała uzasadnienia dotyczącego bezczynności organu; 3) art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie pomimo, że skarga polegała odrzuceniu jako niedopuszczalna z powodu braku kognicji sądu administracyjnego oraz niewyczerpania przez skarżącego środka zaskarżenia jakim jest ponaglenie, warunkującego możliwość wniesienia skargi na bezczynność organu; 4) art. 149 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 p.p.s.a. poprzez ich zastosowanie pomimo, że nie było podstaw do wymierzenia organowi grzywny oraz przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej a przy ustalaniu ich wysokości nie uwzględniono wszystkich okoliczności sprawy, w tym tego czy organ niejednokrotnie dopuszczał się bezczynności. W odpowiedzi na skargę kasacyjną W. P. wniósł o jej oddalenie, jak również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z pisma Biura Rzecznika Praw Pacjenta Departamentu Postępowań Wyjaśniających znak sprawy: [...] z [...] czerwca 2024 r., doręczone skarżącemu [...] czerwca 2024 r. na okoliczność niniejszej sprawy w zakresie, że skarga kasacyjna jest bezzasadna, ponadto o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego przed WSA oraz NSA według norm przypisanych. Ewentualnie, skarżący wniósł na mocy art. 206 i art. 207 p.p.s.a., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia w całości skarżącego z kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz organu administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym, w tym również przed WSA ze względu na trudną sytuacją materialną jego rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została wywiedziona od wyroku Sądu pierwszej instancji stwierdzającego, że Rzecznik Praw Pacjenta dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego z [...] sierpnia 2019 r. w przedmiocie naruszenia prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych. Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że Sąd upatruje bezczynności Rzecznika Praw Pacjenta w niewypełnieniu obowiązku zawiadomienia skarżącego o działaniach podjętych przez organ po zapoznaniu się z wnioskiem skarżącego. W konsekwencji Sąd pierwszej instancji przyjął, że zawiadomienie, o którym mowa w art. 51 u.p.p. stanowi akt lub czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a wobec tego skarga na bezczynność mogła być wniesiona (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Rzecznik Praw Pacjenta nie zgodził się ze stanowiskiem WSA odnośnie do charakteru wspomnianego zawiadomienia, gdyż jego zdaniem nie stanowi ono prawnej formy działania administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a mianowicie czynności lub aktu z zakresu administracji publicznej, które można byłoby uznać za podlegające kognicji sądu administracyjnego. W związku z tym w pierwszej kolejności należało odnieść się do podnoszonej w skardze kasacyjnej kwestii charakteru zawiadomienia określonego w art. 51 u.p.p., a w konsekwencji odnośnie do istnienia drogi sądowej w sprawie ze skargi na bezczynność przejawiającą się w zaniechaniu dokonania zawiadomienia. Właściwość sądów administracyjnych jest uregulowana w ustawie z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.; dalej: p.u.s.a.), ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz w ustawach szczególnych. Zgodnie z art. 1 § 1 p.u.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Wyznaczona przepisem ustrojowym właściwość sądów administracyjnych została skonkretyzowana w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Artykuł 1 p.p.s.a. przewiduje, że ustawa ta normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jej przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne). Z kolei art. 2 p.p.s.a. ustala właściwość w zakresie rozstrzygania spraw sądowoadministracyjnych, wskazując, że do rozpoznawania tych spraw powołane są sądy administracyjne. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty w nim wymienione, w tym na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (art. 3 § 2 pkt 8) oraz na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9). Ponadto, zgodnie z treścią art. 3 § 2a p.p.s.a., art. 3 § 3 i art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę oraz rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, jak też spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. W przypadku naruszenia przepisów o właściwości sądu administracyjnego postępowanie przed tym sądem dotknięte jest wadą nieważności (art. 58 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). W tym miejscu należy zauważyć, że z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. wynika, że akty i czynności podlegają kontroli sądów administracyjnych jeżeli: 1) mają charakter władczy, chociaż nie mają charakteru decyzji lub postanowienia, 2) są podejmowane w sprawach indywidualnych, 3) mają charakter publicznoprawny, ponieważ tylko w takim zakresie działalność administracji publicznej została poddana kontroli sądów administracyjnych, 4) dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa powszechnie obowiązującego (por. np. J.P. Tarno, W. Chróścielewski, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, s. 375; R. Stankiewicz, Inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej jako przedmiot kontroli sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.), Przegląd Prawa Publicznego 2010, nr 11, s. 41; postanowienia NSA z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 1756/06 oraz z 30 stycznia 2007 r., sygn. akt I OSK 1784/06). Podkreślenia także wymaga, że akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., są podejmowane poza postępowaniem jurysdykcyjnym z właściwą mu formą decyzji lub postanowienia, a zatem odpowiadają one nie formule stosowania prawa, ale wykonywania prawa, a więc formule wykonawczej, która wyraża się w urzeczywistnianiu (realizacji) dyspozycji normy prawnej kreującej konkretny (a więc już istniejący) stosunek administracyjny i wynikające z niego uprawnienie lub obowiązek (por. Z. Kmieciak, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07, Orzecznictwo Sądów Polskich 2008, z. 5, poz. 51, s. 350 – 351; postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z 14 stycznia 2009 r., II GPS 7/08.). Uwzględniając cechy charakteryzujące akty lub czynności określone w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., nie ma podstaw do przyjęcia, że zawiadomienie, o którym mowa w art. 51 u.p.p. posiada te cechy, a co za tym idzie, że odpowiada formule działania, która wymaga istnienia stosunku administracyjnego (wynikającego z niego uprawnienia lub obowiązku), którego źródłem jest wykonywana przez organ administracji norma prawna, stosunek ten kreująca. Wspomniane zawiadomienie stanowi w istocie jedynie informację o wyniku analizy wniosku w sprawie naruszenia praw pacjenta. Nie jest ono ukierunkowane na wywołanie bezpośrednich skutków prawnych wobec podmiotu, którego dotyczy i samo w sobie nie kreuje nowej sytuacji prawnej, a także nie kształtuje praw i obowiązków wnioskodawcy. Ustalenie, że zawiadomienie nie jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ma ten skutek, że w przypadku gdy Rzecznik Praw Pacjenta nie wykona obowiązku zawiadomienia wnioskodawcy i pacjenta o wynikach analizy wniosku, to taki stan, chociaż naganny, nie daje podstaw do przyjęcia, że Rzecznik dopuszcza się bezczynności podlegającej, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontroli sądu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że sprawa bezczynności przypisanej przez Sąd pierwszej instancji Rzecznikowi Praw Pacjenta nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W skardze kasacyjnej Rzecznik Praw Pacjenta podnosił także druga przyczynę niedopuszczalności skargi, a mianowicie niewyczerpanie przez skarżącego środka zaskarżenia jakim jest ponaglenie i błędne uznanie przez WSA, że wiadomość e-mail skarżącego z [...] października 2019 r. stanowiła ponaglenie. Odnosząc się do kwestii ponaglenia należy o tyle zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że istotnie wiadomość e-mail z [...] października 2019 r. nie odpowiadała warunkom jakie powinno spełniać ponaglenie. Zostało ono wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej, a podania tak wniesione pozostawia się bez rozpoznania (art. 63 § 1 k.p.a.), nie zostało podpisane, nie zawierało żądania stwierdzenia przewlekłości lub bezczynności, a także nie zawierało uzasadnienia. Podkreślenia jednak wymaga, że ponaglenie jest środkiem zaskarżenia wymaganym w przypadku zamiaru zaskarżania bezczynności lub przewlekłości postępowania jurysdykcyjnego, a więc postępowania, o którym mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a., tj. postępowania prowadzonego w sprawie indywidualnej rozstrzyganego w drodze decyzji administracyjnej. Ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego wyłącznie w zakresie nieuregulowanym w art. 49-53 powołanej ustawy. Z kolei przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. należy odczytywać łącznie z art. 52 § 2 p.p.s.a. Unormowania zawarte w art. 52 § 1-3 p.p.s.a. odnoszą się do kwestii wyczerpania środków zaskarżenia, natomiast regulacje art. 53 § 1-4 p.p.s.a. dotyczą terminu do wniesienia skargi. Z art. 53 § 2b p.p.s.a. wynika jedynie, że po wniesieniu ponaglenia, termin do złożenia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, jest nieograniczony w czasie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że art. 53 § 2b p.p.s.a. należy interpretować w ten sposób, że ponaglenie jest wymagane wtedy, gdy sprawa, której dotyczy skarga na bezczynność lub przewlekłość, prowadzona jest w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego lub przy ich zastosowaniu. Jeśli ponaglenie, zgodnie z art. 52 § 2 p.p.s.a., stronie nie przysługuje, to nie ma podstaw do jego wymagania w oparciu o art. 53 § 2b p.p.s.a., co oznacza, że w takich sytuacjach skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu, o ile nadal trwa stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyroki NSA z: 19 stycznia 2021, sygn. akt II OSK 2453/19. 14 lipca 2023 r., sygn. akt III OSK 5140/21, 24 stycznia 2024 r., sygn. akt III OSK 99/23). Zgodnie z art. 189 p.p.s.a., jeżeli skarga ulegała odrzuceniu albo istniały podstawy do umorzenia postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem uchyla wydane w sprawie orzeczenie oraz odrzuca skargę lub umarza postępowanie. Z powyższego unormowania wynika, że nie tylko wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek badania z urzędu dopuszczalności skargi, lecz także, że obowiązek ten spoczywa na Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W piśmiennictwie zasadnie wskazuje się, że niedopuszczalność skargi z powodu braku właściwości sądu administracyjnego ma miejsce wówczas, gdy skarga: 1) dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądu administracyjnego (art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 p.p.s.a.); albo 2) została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu (art. 5 p.p.s.a.); albo 3) została wniesiona w sprawie podlegającej kognicji sądu powszechnego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2010, s. 190). Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił, że zawiadomienie, o którym mowa w art. 51 u.p.p. stanowi czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a wobec tego zaniechanie dokonania tego zawiadomienia stanowi o bezczynności Rzecznika Praw Pacjenta i podlega kontroli sądu administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny mając powyższe na uwadze uchylił zaskarżony wyrok i na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę. Odstępując od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił charakter sprawy, sytuację majątkową oraz stan zdrowia skarżącego znacznie ograniczający możliwości zarobkowania i uznał, że zachodzi tu szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 207 § 2 p.p.s.a.